Λάρισα–Φάρσαλα: ο δρόμος που θα ξαναβάλει τα Φάρσαλα στον χάρτη

Της Μαρίας Γαλλιού

Υπάρχουν δρόμοι που μετρούνται σε χιλιόμετρα. Και υπάρχουν δρόμοι που μετρούνται σε χρόνια αναμονής.

Ο δρόμος Λάρισας–Φαρσάλων ανήκει δυστυχώς στη δεύτερη κατηγορία.

Σαράντα περίπου χιλιόμετρα χωρίζουν τη Λάρισα από μια από τις πιο ιστορικές και παραγωγικές περιοχές της Θεσσαλίας. Κι όμως, παρά τη σχετικά μικρή απόσταση, οι πολίτες που μετακινούνται αντιμετωπίζουν μεγάλα προβλήματα που μεταφράζονται σε  :  χρόνο,  ασφάλεια,  οικονομικές ευκαιρίες, τελικά σε λιγότερη ανάπτυξη.

Ένας δρόμος με  μεγαλύτερη ιστορία απ’ όσο νομίζουμε

Ο Λάρισα–Φάρσαλα δεν γεννήθηκε ως ένας ακόμη επαρχιακός δρόμος.

Ο γεωγραφικός άξονας Δομοκός–Φάρσαλα–Λάρισα αποτελούσε, ήδη πριν από την εποχή του αυτοκινήτου, σημαντικό εμπορικό διάδρομο. Από εκεί περνούσαν καραβάνια και οι παλιοί «κιρατζήδες», μεταφέροντας ανθρώπους και εμπορεύματα, ενώ κατά μήκος των διαδρομών λειτουργούσαν χάνια, τα ξενοδοχεία της εποχής. Ήδη πριν από το Β’ παγκόσμιο πόλεμο περιγράφεται ως εθνικός δρόμος, μέρος μιας μεγάλης αρτηρίας που συνέδεε τη νότια Ελλάδα με τη βόρεια και μέσω των Βαλκανίων, με την Κεντρική Ευρώπη.

Αργότερα, όταν το ελληνικό κράτος οργάνωσε το εθνικό οδικό του δίκτυο, ο άξονας εντάχθηκε στην Εθνική Οδό 3: Ελευσίνα–Θήβα–Λιβαδειά–Λαμία–Φάρσαλα–Λάρισα–Ελασσόνα–Κοζάνη–Φλώρινα–σύνορα.

Δεν μιλάμε, λοιπόν, για έναν δρόμο «της επαρχίας».

Ήταν τμήμα της εθνικής οδικής ραχοκοκαλιάς της χώρας.

Κι εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη ειρωνεία: η ιστορία του δρόμου είναι μεγάλη. Η εξέλιξή του, όχι.

Η Θεσσαλία άλλαξε–Ο δρόμος όχι

Σήμερα στο ίδιο οδόστρωμα συνυπάρχουν αυτοκίνητα, λεωφορεία, φορτηγά, τρακτέρ, θεριζοαλωνιστικές μηχανές και βαριά αγροτικά μηχανήματα.

Με διαφορετικές ταχύτητες , διαστάσεις  και συχνά χωρίς το περιθώριο που θα έδινε ένα σύγχρονο παράπλευρο οδικό δίκτυο.

Η αγροτική παραγωγή εκμηχανίστηκε. Οι μεταφορές αυξήθηκαν. Οι επιχειρήσεις και οι κτηνοτροφικές μονάδες χρειάζονται ταχύτερη και ασφαλέστερη πρόσβαση. Οι κάτοικοι των χωριών, δεξιά και αριστερά του δρόμου, απαιτούν ασφαλείς εισόδους και εξόδους.

Ο δρόμος, όμως, εξακολουθεί να λειτουργεί με τη φιλοσοφία μιας άλλης εποχής: στενός σε πολλά σημεία, με ελλείψεις στο παράπλευρο δίκτυο, με καθιζήσεις και ανωμαλίες του οδοστρώματος και με ιδιαίτερα δύσκολη συνύπαρξη βαρέων αγροτικών μηχανημάτων και ταχύτερων οχημάτων, στις περιόδους συγκομιδής,.

Και η δυσκολία δεν αφορά μόνο εκείνον που κρατά το τιμόνι.

Αφορά τα παράπλευρα χωριά στον άξονα, που βλέπουν την προσβασιμότητά τους να περιορίζεται. Αφορά τις αγροτικές και κτηνοτροφικές μονάδες, για τις οποίες η Περιφέρεια και ο Δήμος Φαρσάλων ήδη συζητούν καλύτερες συνδέσεις. Αφορά τις επιχειρήσεις. Αφορά κυρίως τα ίδια τα Φάρσαλα, μια πόλη που για να αναπτυχθεί δεν αρκεί να βρίσκεται μόλις 45 χιλιόμετρα από τη Λάρισα. Πρέπει αυτά τα 45 χιλιόμετρα να γίνουν  45 σύγχρονα ευρωπαϊκά χιλιόμετρα.

Δεκατέσσερα χρόνια μελετών είναι πολλά

Το 2009 υπογράφηκε η πρώτη μεγάλη σύμβαση μελέτης για τη βελτίωση περίπου 35 χιλιομέτρων του δρόμου.

Το 2019, δέκα χρόνια αργότερα, εξακολουθούσαν να γίνονται συσκέψεις για την πορεία των μελετών.

Αργότερα, η τότε Περιφερειακή Αρχή, ανέλαβε την επίβλεψη, προχώρησε σε συμπληρωματικές μελέτες και μαζί με το τμήμα προς τη Νίκαια, φτάσαμε σε δαπάνες για μελέτες, πολλών χιλιάδων ευρώ.

Ας είμαστε δίκαιοι: έγιναν και έργα συντήρησης. Ασφαλτοστρώσεις, διαγραμμίσεις, φωτισμός, αποκαταστάσεις.

Αλλά εδώ, πρέπει επιτέλους να συμφωνήσουμε σε κάτι απλό:

άλλο να συντηρώ έναν παλιό δρόμο και άλλο κατασκευάζω τον δρόμο που χρειάζεται η περιοχή.

Οι μελέτες προβλέπουν διαπλάτυνση, οργανωμένο παράπλευρο δίκτυο, νέους κόμβους, υδραυλικά έργα, σήμανση και γεωτεχνικές παρεμβάσεις. Δηλαδή όχι ένα ακόμη «μπάλωμα»  αλλά έναν διαφορετικό δρόμο.

Η προηγούμενη Περιφερειακή Αρχή είχε αρκετά χρόνια στη διάθεσή της. Το αποτέλεσμα όμως ήταν  φτωχό: Παρουσίαζε  ώριμους σχεδιασμούς αλλά όχι τον νέο δρόμο.

Και κάποια στιγμή στην πολιτική δεν αρκεί να παραδίδουμε φακέλους. Πρέπει να παρουσιάζουμε και τα έργα.

Αν δεν μπορούμε να τον κάνουμε όλο μαζί, ας αρχίσουμε το έργο τμηματικά

Η σημερινή Περιφερειακή Αρχή επιλέγει μια διαφορετική φιλοσοφία.

Όχι ακόμη μία εξαγγελία ενός έργου άνω των 200 εκατ. ευρώ, η οποία θα προσκρούσει ξανά στο ίδιο ερώτημα: «πού θα βρεθούν τα χρήματα;».

Έχουμε μια πολύ πιο ρεαλιστική προσέγγιση:

να σπάσει το έργο σε τρία  τμήματα και να αρχίσει η κατασκευή . Με το Δήμο Φαρσάλων και όλους τους παραγωγικούς φορείς της περιοχής , δημιουργείται μια κοινή ισχυρή διεκδίκηση προς την Κεντρική Διοίκηση.

Στις 2 Σεπτεμβρίου ο Περιφερειάρχης Δημήτρης Κουρέτας έθεσε ως πρώτο στόχο περίπου 12 χιλιόμετρα από τα Φάρσαλα έως τους Χαλκιάδες, με νέα χάραξη και σύνδεση με την υφιστάμενη οδό μέσω κυκλικού κόμβου. Είναι μια πρόταση που συναντά και την αντίστοιχη θέση του Δήμου Φαρσάλων.

Η λογική είναι απλή:

Από κάπου πρέπει να ξεκινήσουμε.

Γιατί το μεγαλύτερο εμπόδιο σε ένα μεγάλο έργο δεν είναι πάντοτε το κόστος του. Μερικές φορές είναι η συνήθεια να το αντιμετωπίζουμε  ως ένα τεράστιο, αδιαίρετο σύνολο που συνεχώς μετατίθεται στο μέλλον.

Αντί γι’ αυτό, μπορούμε να δημιουργήσουμε ένα πρώτο κατασκευαστικό γεγονός. Και μετά ένα δεύτερο. Ύστερα ένα τρίτο, κοκ

Να ξαναφέρουμε τα Φάρσαλα πιο κοντά

Για εμάς, όμως, ο  δρόμος Λάρισα–Φάρσαλα δεν είναι μόνο ένα τεχνικό έργο.

Είναι κομμάτι μιας μεγαλύτερης προσπάθειας να ξανασυνδεθούν τα Φάρσαλα με τον φυσικό τους χαρακτήρα. Με την ιστορία και τον πολιτισμό τους, από τον Αχιλλέα μέχρι τη μάχη των Φαρσάλων. Με τις επιχειρήσεις και τις κτηνοτροφικές μονάδες τους. Με τη Λάρισα. Με την Αθήνα. Γι’ αυτό άλλωστε η Περιφέρεια στηρίζει πλέον και την απευθείας λεωφορειακή σύνδεση.

Δεν είναι πολύ μακριά ένα παρελθόν στο οποίο η περιοχή δεν βρισκόταν στην άκρη των κεντρικών διαδρομών αλλά πάνω τους.

Η Μαρία Γαλλιού είναι δικηγόρος, Χωρική Αντιπεριφερειάρχης Π.Ε. Λάρισας