Γιατί «τα βρόντηξε» από τον ΣΥΡΙΖΑ ο Κόκκαλης – Η ρήξη με την Κουμουνδούρου, ο Τσίπρας και η επόμενη κίνηση

Η παραίτηση του Βασίλη Κόκκαλη από το βουλευτικό αξίωμα ήρθε να επιβεβαιώσει μια πολιτική απόφαση που ωρίμαζε εδώ και καιρό. Η επιστροφή του Αλέξη Τσίπρα με νέο κόμμα επιτάχυνε τις εξελίξεις, όμως η απόσταση του Λαρισαίου βουλευτή από τον ΣΥΡΙΖΑ είχε αρχίσει να μεγαλώνει πολύ νωρίτερα, καθώς η Κουμουνδούρου απομακρυνόταν από το σχέδιο της διεύρυνσης που ο ίδιος υποστήριξε σταθερά μετά το 2019.

Ο Κόκκαλης επέλεξε να φύγει παραδίδοντας την έδρα και όχι να συνεχίσει ως ανεξάρτητος βουλευτής. Η κίνηση έχει προφανή πολιτικό συμβολισμό, χωρίς να παύει να εξυπηρετεί και τη μετάβασή του στην επόμενη φάση της διαδρομής του. Με την παραίτηση αποφεύγει την κατηγορία ότι κρατά μια έδρα που κέρδισε με το ψηφοδέλτιο του ΣΥΡΙΖΑ, ενώ διατηρεί ανοιχτό τον δρόμο για συμμετοχή στο νέο εγχείρημα του Αλέξη Τσίπρα.

Οι στενές σχέσεις του με τον πρώην πρωθυπουργό είναι γνωστές και έχουν ισχυρό πολιτικό υπόβαθρο. Ο Βασίλης Κόκκαλης είχε εκλεγεί για πρώτη φορά βουλευτής Λάρισας τον Ιανουάριο του 2015 με τους Ανεξάρτητους Έλληνες και από τον Νοέμβριο του 2016 έως το 2019 διετέλεσε υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων στην κυβέρνηση Τσίπρα.

Η κρίσιμη καμπή ήρθε στις αρχές του 2019, μετά την αποχώρηση των ΑΝΕΛ από την κυβέρνηση. Ο Κόκκαλης έδωσε ψήφο εμπιστοσύνης στον Αλέξη Τσίπρα, διαφοροποιήθηκε οριστικά από το κόμμα με το οποίο είχε εκλεγεί και λίγους μήνες αργότερα εντάχθηκε στο ψηφοδέλτιο του ΣΥΡΙΖΑ στη Λάρισα.

Η επιλογή αυτή είχε και εκλογικό αντίκρισμα. Στις βουλευτικές εκλογές του Ιουλίου του 2019 αναδείχθηκε πρώτος σε σταυρούς στο ψηφοδέλτιο του ΣΥΡΙΖΑ στην εκλογική περιφέρεια Λάρισας. Την πρώτη θέση κατέλαβε και στις εκλογές του 2023, διατηρώντας ισχυρή προσωπική βάση σε μια περίοδο κατά την οποία η συνολική επιρροή του κόμματος είχε υποχωρήσει σημαντικά.

Η σύνδεσή του με τον Αλέξη Τσίπρα διατηρήθηκε και μετά την αποχώρηση του τελευταίου από την ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ. Οι δυο τους, σύμφωνα με πληροφορίες, έχουν άριστες σχέσεις και τακτική επικοινωνία. Η πολιτική επανεμφάνιση του πρώην πρωθυπουργού, επομένως, δεν αιφνιδίασε τον Κόκκαλη ούτε τον βρήκε χωρίς προσανατολισμό.

Η σημερινή του στάση συνδέεται άμεσα και με όσα υποστήριζε μετά την εκλογική ήττα του ΣΥΡΙΖΑ το 2019. Τότε είχε αναλάβει πρωτοβουλία με τίτλο «Λέμε ναι στη διεύρυνση», προωθώντας την άποψη ότι το κόμμα έπρεπε να μετατραπεί σε έναν σύγχρονο, ανοιχτό και πολυσυλλεκτικό πολιτικό φορέα.

Για τον Κόκκαλη, η διεύρυνση δεν περιοριζόταν στην προσθήκη ορισμένων προσώπων στα ψηφοδέλτια. Προϋπέθετε πολιτικό άνοιγμα προς τη μεσαία τάξη, τον αγροτικό κόσμο, τους ελεύθερους επαγγελματίες, τους ανθρώπους της αγοράς και ψηφοφόρους που δεν προέρχονταν από την παραδοσιακή Αριστερά.

Η κατεύθυνση αυτή δεν κατάφερε να εδραιωθεί στον ΣΥΡΙΖΑ. Οι εσωκομματικές συγκρούσεις που ακολούθησαν την αποχώρηση Τσίπρα, οι διαδοχικές διασπάσεις, η συρρίκνωση της εκλογικής επιρροής και η αδυναμία διαμόρφωσης ενιαίας στρατηγικής για τον προοδευτικό χώρο ενίσχυσαν την αίσθηση πολιτικού αδιεξόδου.

Ο Λαρισαίος βουλευτής βρισκόταν πλέον σε ένα κόμμα αρκετά διαφορετικό από εκείνο στο οποίο είχε ενταχθεί το 2019. Η ηγεσία Τσίπρα είχε αντικατασταθεί, το εγχείρημα της Προοδευτικής Συμμαχίας είχε χάσει τη δυναμική του και ο ΣΥΡΙΖΑ επέλεξε τελικά αυτόνομη πορεία απέναντι στο νέο κόμμα του πρώην προέδρου του.

Σε αυτό το σημείο η ρήξη έγινε οριστική. Ο Κόκκαλης είχε συνδέσει την παρουσία του στον ΣΥΡΙΖΑ με τον Αλέξη Τσίπρα και με την προσπάθεια συγκρότησης ενός ευρύτερου προοδευτικού πόλου. Η απόφαση της Κουμουνδούρου να κινηθεί ανταγωνιστικά προς το νέο εγχείρημα περιόρισε δραστικά τα περιθώρια παραμονής του.

Η παραίτησή του, πάντως, δεν μπορεί να παρουσιαστεί ως πλήρης αποχώρηση από την πολιτική ούτε ως πράξη χωρίς προσωπικό σχεδιασμό. Ο Βασίλης Κόκκαλης κλείνει έναν κοινοβουλευτικό κύκλο έντεκα ετών, παραμένει όμως παρών στη δημόσια ζωή και διαθέσιμος για την επόμενη πολιτική αναμέτρηση.
Άλλωστε, όλα αυτά τα χρόνια συνέχισε να ασκεί ενεργά το επάγγελμα του δικηγόρου, διατηρώντας δικηγορικά γραφεία στη Λάρισα και στην Αθήνα. Η επαγγελματική αυτή βάση τού επιτρέπει να αποχωρήσει από τη Βουλή χωρίς να εξαρτά την επόμενη ημέρα του από ένα δημόσιο αξίωμα.

Παράλληλα, πρόσφατα εξελέγη πρόεδρος του ΙΝΚΑ Θεσσαλίας, επιστρέφοντας σε έναν χώρο στον οποίο είχε δραστηριοποιηθεί και πριν από την είσοδό του στην κεντρική πολιτική σκηνή. Από τη συγκεκριμένη θέση αναμένεται να παρεμβαίνει για θέματα ακρίβειας, τραπεζικών χρεώσεων, ενέργειας και προστασίας των καταναλωτών, διατηρώντας ενεργό δημόσιο προφίλ.

Η προεδρία του ΙΝΚΑ προσφέρει επίσης ένα κοινωνικό και θεσμικό πεδίο δράσης σε μια περίοδο κατά την οποία δεν θα διαθέτει βουλευτική ιδιότητα. Δεν υποκαθιστά την πολιτική παρουσία, δημιουργεί όμως έναν δίαυλο επικοινωνίας με πολίτες και κοινωνικές ομάδες, χρήσιμο και για οποιαδήποτε μελλοντική εκλογική επιστροφή.

Το «γιατί» της αποχώρησης Κόκκαλη έχει, συνεπώς, περισσότερες από μία πλευρές. Υπάρχει η πραγματική διαφωνία του με την πορεία του ΣΥΡΙΖΑ, η σταθερή σχέση του με τον Αλέξη Τσίπρα και η προσήλωσή του στο σχέδιο της διεύρυνσης. Υπάρχει ταυτόχρονα η πολιτική εκτίμηση ότι ο σημερινός ΣΥΡΙΖΑ δεν αποτελεί πλέον προνομιακό χώρο για τη συνέχεια της προσωπικής του διαδρομής.

Ο Κόκκαλης φεύγει επειδή θεωρεί ότι ο κύκλος του ΣΥΡΙΖΑ έχει κλείσει. Φεύγει, επίσης, επειδή διακρίνει ότι το επόμενο κεφάλαιο του προοδευτικού χώρου θα γραφτεί αλλού και επιθυμεί να βρίσκεται εκεί όταν ανοίξει.

Απόστολος Γ. Ράιδος