Από τα χωράφια του Πλατυκάμπου στη μάχη για τα παιδιά με καρκίνο – Η συγκλονιστική διαδρομή του σπουδαίου Λαρισαίου Στέργιου Ζαχαρούλη

Ο Στέργιος Ζαχαρούλης μεγάλωσε στη Λάρισα, με τις ρίζες της οικογένειάς του στον Πλατύκαμπο. Ο πατέρας του, Χρήστος, ήταν γεωργός και τα καλοκαίρια ο Στέργιος με τον αδελφό του Δημήτρη βοηθούσαν στα χωράφια και στα ποτίσματα, κάτω από τον θεσσαλικό ήλιο. Εκεί ο πατέρας τους συνήθιζε να τους κάνει μια ερώτηση που έμεινε μαζί τους για χρόνια. «Είναι αυτή η δουλειά που θέλετε να κάνετε για όλη σας τη ζωή;»

Πολλά χρόνια αργότερα, θα έφτανε να διευθύνει την Παιδιατρική Νευροογκολογία στο Columbia University Irving Medical Center της Νέας Υόρκης και να βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της έρευνας για ορισμένους από τους δυσκολότερους όγκους του εγκεφάλου στα παιδιά. Από τον πατέρα του κράτησε και μια φράση που ο ίδιος θυμήθηκε πρόσφατα στη Λάρισα. «Προ πάντων αξιοπρέπεια».

Η τιμή από το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Η αφορμή για να επιστρέψει δημόσια σε αυτές τις μνήμες ήταν η προ ολίγων ημερών αναγόρευσή του σε Επίτιμο Διδάκτορα του Τμήματος Ιατρικής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. Η τελετή πραγματοποιήθηκε στο αμφιθέατρο «Ιπποκράτης» της Βιόπολης, παρουσία της Μαρέβας Γκραμπόφσκι-Μητσοτάκη, του υπουργού Υγείας Άδωνι Γεωργιάδη και εκπροσώπων της πανεπιστημιακής και ιατρικής κοινότητας. Για τον ίδιο, όμως, η στιγμή είχε κυρίως προσωπικό βάρος. «Δεν υπάρχουν λόγια να εκφράσω το μέγεθος της συγκίνησης που αισθάνομαι για αυτή την τεράστια τιμή», είπε στην αρχή της ομιλίας του.

Τα χωράφια, ο πατέρας και το 5ο Λύκειο

Ο κ. Ζαχαρούλης γεννήθηκε στη Λάρισα, φοίτησε στο 5ο Λύκειο και μεγάλωσε σε ένα περιβάλλον όπου η δουλειά στη γη ήταν κομμάτι της καθημερινότητας. Στην ομιλία του δεν επέλεξε να ξεκινήσει από τα μεγάλα πανεπιστήμια ή τις ερευνητικές επιτυχίες του. Μίλησε για τα ποτίσματα, για τη ζέστη, για τη δουλειά μαζί με τον αδελφό του και για έναν πατέρα που ήθελε τα παιδιά του να μάθουν τι σημαίνει κόπος, αλλά παράλληλα να σπουδάσουν και να προχωρήσουν.

Μετά το σχολείο σπούδασε Ιατρική στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Η συνέχεια τον οδήγησε στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου εκπαιδεύτηκε στην Παιδιατρική στο Yale Primary Care Pediatrics Program και στο State University of New York Upstate Medical Center. Ακολούθησε εξειδίκευση στην Παιδιατρική Αιματολογία και Ογκολογία στο Memorial Sloan Kettering Cancer Center και στο NewYork-Presbyterian/Weill Cornell, ενώ στη συνέχεια στράφηκε ακόμη περισσότερο στους όγκους του εγκεφάλου των παιδιών, συνεχίζοντας στο Dana-Farber Cancer Institute και στο Boston Children’s Hospital.

Από το Λονδίνο στη Νέα Υόρκη

Η επαγγελματική του πορεία πέρασε από το Children’s Hospital Los Angeles και το University of Southern California. Το 2006 ανέλαβε στο Royal Marsden Hospital του Λονδίνου ως Consultant Pediatric Oncologist και επικεφαλής της Παιδιατρικής Νευροογκολογίας. Το 2018 επέστρεψε στη Νέα Υόρκη και στο Columbia University Irving Medical Center, όπου σήμερα εργάζεται με παιδιά που αντιμετωπίζουν σοβαρούς όγκους του κεντρικού νευρικού συστήματος και με οικογένειες που πολλές φορές βρίσκονται μπροστά σε μια διάγνωση με ελάχιστες διαθέσιμες θεραπευτικές επιλογές.

Η έρευνα για να φτάνει το φάρμακο στον όγκο

Η έρευνά του έχει επικεντρωθεί σε ένα από τα βασικά προβλήματα της θεραπείας των όγκων του εγκεφάλου, στο πώς μπορεί ένα φάρμακο να φτάσει αποτελεσματικά στον όγκο. Ο αιματοεγκεφαλικός φραγμός προστατεύει τον εγκέφαλο, ταυτόχρονα όμως εμποδίζει αρκετές θεραπευτικές ουσίες να περάσουν σε επαρκή ποσότητα. Στο Columbia ο ο Λαρισαίος διακεκριμένος επιστήμονας διευθύνει πρόγραμμα που αναπτύσσει νέες μεθόδους στοχευμένης χορήγησης φαρμάκων για παιδιατρικούς όγκους του εγκεφάλου.

Μία από τις μεθόδους πάνω στις οποίες έχει εργαστεί είναι η Convection Enhanced Delivery, με άμεση χορήγηση θεραπευτικών ουσιών στην περιοχή του όγκου. Παράλληλα, η ερευνητική ομάδα στην οποία συμμετέχει έχει προχωρήσει στη χρήση εστιασμένων υπερήχων, με σκοπό το προσωρινό και ελεγχόμενο άνοιγμα του αιματοεγκεφαλικού φραγμού, ώστε τα φάρμακα να φτάνουν αποτελεσματικότερα στον στόχο τους.

Για τις οικογένειες που περιμένουν μια νέα θεραπευτική επιλογή, η επιστημονική ορολογία έχει πολύ συγκεκριμένο περιεχόμενο. Σημαίνει περισσότερο χρόνο, λιγότερη ταλαιπωρία, μια ακόμη δυνατότητα εκεί όπου οι επιλογές είναι περιορισμένες. Ο ίδιος έχει αφηγηθεί με χιούμορ μια συνηθισμένη σκηνή από τις διαδρομές του με ταξί. Όταν ο οδηγός τον ρωτά τι δουλειά κάνει στην Αμερική και εκείνος εξηγεί ότι ασχολείται με παιδιά με καρκίνο του εγκεφάλου, βλέπει την έκφραση φόβου στο πρόσωπό του. Όπως είπε στη Λάρισα, ελπίζει στο μέλλον αυτή η έκφραση να είναι λιγότερο φοβισμένη.

«Ένα ταξίδι ευγνωμοσύνης»

Στην ίδια ομιλία περιέγραψε τη μέχρι τώρα πορεία του ως «ένα ταξίδι ευγνωμοσύνης, γνώσης, έρευνας και αισιοδοξίας για το μέλλον του παιδικού καρκίνου». Η φράση αυτή εξηγεί ίσως καλύτερα και τον τρόπο με τον οποίο επέλεξε να μιλήσει για τον εαυτό του. Λιγότερο μέσα από τίτλους και περισσότερο μέσα από πρόσωπα, εμπειρίες και μνήμες.

Η αναγόρευσή του σε Επίτιμο Διδάκτορα είχε ιδιαίτερη σημασία επειδή έγινε στη Λάρισα. Ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης, στον χαιρετισμό του, μίλησε για την υπερηφάνεια που προκαλεί το γεγονός ότι «ένας Λαρισαίος ξεκίνησε από εδώ και έχει καταφέρει να κάνει αυτή τη σταδιοδρομία και αυτά τα επιτεύγματα στην Ιατρική». Ο ίδιος ο κ. Ζαχαρούλης, αντίθετα, επέστρεψε ξανά στον πατέρα, στη μητέρα, στον αδελφό, στον Πλατύκαμπο και στα χρόνια πριν από την Ιατρική.

Η Λάρισα που δεν έφυγε ποτέ από μέσα του

Μίλησε ακόμη με θερμά λόγια για την Παιδιατρική Κλινική του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Λάρισας, την οποία είχε επισκεφθεί, χαρακτηρίζοντάς την εφάμιλλη αντίστοιχων δομών του εξωτερικού. Για έναν άνθρωπο που έχει περάσει από το Yale, το Memorial Sloan Kettering, το Dana-Farber, το Royal Marsden και το Columbia, η αναφορά αυτή έχει ιδιαίτερη αξία.

Ο μαθητής του 5ου Λυκείου Λάρισας και το παιδί που δούλευε στα χωράφια του Πλατυκάμπου βρίσκεται σήμερα ανάμεσα στους επιστήμονες που αναζητούν νέους τρόπους αντιμετώπισης του παιδικού καρκίνου του εγκεφάλου. Στη Λάρισα, όταν ήρθε η ώρα να μιλήσει για όλα όσα μεσολάβησαν, γύρισε τελικά σε εκείνη τη μικρή φράση του πατέρα του που κουβαλά μαζί του ακόμη. «Προ πάντων αξιοπρέπεια».

Α.Ρ.