Ο Μητσοτάκης άνοιξε από τη ΔΕΘ τη μάχη του 2027 – Η δεύτερη ανάγνωση, τα διλήμματα, οι παραδοχές και οι συγκρούσεις

Μπορεί οι εθνικές εκλογές να απέχουν ακόμη αρκετούς μήνες, όμως από το «Ιωάννης Βελλίδης» ο Κυριάκος Μητσοτάκης έδειξε το μεσημέρι της Κυριακής ότι η προεκλογική περίοδος, σε πολιτικό τουλάχιστον επίπεδο, έχει ήδη αρχίσει.

Στη σχεδόν τρίωρη καθιερωμένη συνέντευξη Τύπου στο πλαίσιο της 90ής ΔΕΘ, ο πρωθυπουργός τοποθέτησε ξεκάθαρα τις κάλπες την άνοιξη του 2027, έκλεισε την πόρτα τόσο στις πρόωρες εκλογές όσο και σε έναν νέο ανασχηματισμό και έθεσε ως ανοιχτό αλλά εφικτό στόχο την αυτοδυναμία της Νέας Δημοκρατίας. Παράλληλα, επιχείρησε να υπερασπιστεί το οικονομικό πακέτο που παρουσίασε στη Θεσσαλονίκη, αναγνώρισε λάθη της κυβέρνησης και το γεγονός ότι η ανάπτυξη δεν έχει περάσει με τον ίδιο τρόπο στην καθημερινότητα όλων των πολιτών, αλλά ξεκαθάρισε ότι δεν προτίθεται να μετατρέψει την αυτοκριτική σε συνολική αποκήρυξη της επταετούς κυβερνητικής του πορείας.

Πίσω από τις επί μέρους απαντήσεις υπήρχε, ωστόσο, ένα ενιαίο πολιτικό νήμα. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης θέλει η επόμενη εκλογική αναμέτρηση να γίνει με κεντρικό δίλημμα τη σταθερότητα απέναντι στην αβεβαιότητα και, κυρίως, να μετατρέψει την αυτοδυναμία από κομματικό αίτημα της ΝΔ σε ζήτημα που θα συνδέεται με τη διεθνή συγκυρία και την κυβερνησιμότητα της χώρας.

Κάλπες την άνοιξη του 2027 και τέλος στα σενάρια πρόωρων εκλογών

Στο πολιτικό ερώτημα που πλανάται εδώ και μήνες πάνω από την κυβέρνηση, ο πρωθυπουργός επιχείρησε να βάλει τελεία. Οι εκλογές, είπε, θα γίνουν την άνοιξη του 2027, στο τέλος της τετραετίας, απορρίπτοντας το ενδεχόμενο να προσφύγει νωρίτερα στις κάλπες για λόγους πολιτικής σκοπιμότητας. Στο ίδιο πλαίσιο απέκλεισε και έναν νέο ανασχηματισμό, υποστηρίζοντας ότι το σημερινό κυβερνητικό σχήμα έχει βρει τον ρυθμό του και ότι υπάρχει σημαντικό νομοθετικό έργο που πρέπει να ολοκληρωθεί.

Η συγκεκριμένη τοποθέτηση έχει μεγαλύτερο βάρος από μια ακόμη διάψευση εκλογικών σεναρίων. Ο Μητσοτάκης επιχειρεί να εμφανιστεί ως ο πολιτικός που δεν προσαρμόζει τον θεσμικό χρόνο στις δημοσκοπήσεις. Ταυτόχρονα, γνωρίζει ότι κάθε μήνας που περνάει θα αποτελεί πλέον μέρος μιας παρατεταμένης προεκλογικής περιόδου.

Η αυτοδυναμία και το δίλημμα της αστάθειας

Πιο καθαρό από ποτέ ήταν το μήνυμα για την επόμενη ημέρα των εκλογών. Ο πρωθυπουργός χαρακτήρισε την αυτοδυναμία εφικτό στόχο και επέμεινε ότι, στη σημερινή διεθνή συγκυρία, οι ισχυρές μονοκομματικές κυβερνήσεις αποτελούν κατά τη δική του ανάγνωση την ασφαλέστερη λύση.

Απέναντι στα σενάρια συνεργασιών κομμάτων της αντιπολίτευσης χρησιμοποίησε την έκφραση «κυβέρνηση των ηττημένων», ενώ υποστήριξε ότι κυβέρνηση πρέπει να σχηματίσει το πρώτο κόμμα με πρωθυπουργό τον αρχηγό του. Εδώ βρίσκεται ίσως και η σημαντικότερη πολιτική είδηση της συνέντευξης. Το Μέγαρο Μαξίμου δείχνει ότι δεν θέλει να μπει στην προεκλογική μάχη συζητώντας από τώρα ποιον θα μπορούσε να έχει ως κυβερνητικό εταίρο. Θέλει η συζήτηση να γίνει στο δίπολο «καθαρή εντολή ή περιπέτεια». Το ερώτημα είναι αν αυτό το δίλημμα θα εξακολουθήσει να έχει την ίδια εκλογική ισχύ που είχε το 2023 σε ένα πολύ πιο κατακερματισμένο πολιτικό τοπίο.

Η μεγάλη παραδοχή για την ακρίβεια και την ανάπτυξη

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε ο τρόπος με τον οποίο ο πρωθυπουργός μίλησε για το οικονομικό πεδίο. Δεν επιχείρησε να αμφισβητήσει την πίεση που αισθάνονται τα νοικοκυριά. Αντίθετα, αναγνώρισε ευθέως ότι η ακρίβεια υπάρχει και ότι ένα μέρος της οικονομικής ανάπτυξης των τελευταίων ετών δεν έχει ακόμη φτάσει στους πολίτες.

Από την άλλη πλευρά, αρνήθηκε να ανοίξει περισσότερο τη δημοσιονομική κάνουλα. Για την επαναφορά 13ου μισθού στο Δημόσιο και 13ης σύνταξης η απάντησή του ήταν κατηγορηματική. Ο προϋπολογισμός, όπως είπε, δεν μπορεί σήμερα να σηκώσει μια τέτοια δαπάνη, υποστηρίζοντας ότι περισσότερες προεκλογικές παροχές θα μπορούσαν να υπονομεύσουν τη δημοσιονομική σταθερότητα. Η κυβέρνηση, επομένως, επιλέγει να δώσει τη μάχη του εισοδήματος όχι με μία μεγάλη οριζόντια παροχή, αλλά με επιμέρους φορολογικές ελαφρύνσεις, αυξήσεις μισθών και στοχευμένες ενισχύσεις.

Πολιτικά, αυτή είναι και μια δύσκολη ισορροπία. Η κυβέρνηση προβάλλει τους μακροοικονομικούς δείκτες ως απόδειξη επιτυχίας, ο ίδιος όμως ο πρωθυπουργός αναγνωρίζει πλέον δημόσια ότι οι θετικοί αριθμοί δεν αρκούν όταν ο πολίτης μετρά διαφορετικά την κατάσταση στο σούπερ μάρκετ, στο ενοίκιο ή στον λογαριασμό του ρεύματος.

Η χλιαρή αυτοκριτική για τον ΟΠΕΚΕΠΕ

Από τις πιο ευθείες παραδοχές της συνέντευξης ήταν εκείνη για τον ΟΠΕΚΕΠΕ. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναγνώρισε ως λάθος το γεγονός ότι δεν προχώρησε νωρίτερα και ταχύτερα στην εξυγίανση του οργανισμού. Έβαλε, όμως, σαφή όρια στην αυτοκριτική του. Αναφέρθηκε επίσης στην Πανεπιστημιακή Αστυνομία ως επιλογή που τελικά αποδείχθηκε αχρείαστη, αλλά επέμεινε ότι άλλο πράγμα είναι η αναγνώριση λαθών και άλλο η ισοπέδωση του συνολικού κυβερνητικού έργου.

Ήταν μια χαρακτηριστική στιγμή της στρατηγικής του. Ο πρωθυπουργός αντιλαμβάνεται ότι δεν μπορεί να φτάσει στις κάλπες του 2027 υποστηρίζοντας ότι όλα έγιναν σωστά. Επιχειρεί όμως να οριοθετήσει ο ίδιος ποια λάθη αποδέχεται, ώστε η παραδοχή τους να λειτουργήσει ως απόδειξη αυτοκριτικής και όχι ως επιβεβαίωση της συνολικής κριτικής της αντιπολίτευσης.

Το «προσωπικό στοίχημα» για τους αγρότες και το μήνυμα που αφορά άμεσα τον κάμπο

Ιδιαίτερη σημασία για τη Θεσσαλία είχαν οι αναφορές στον πρωτογενή τομέα. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης χαρακτήρισε προσωπικό του στοίχημα την ανασυγκρότηση της αγροτικής παραγωγής και παραδέχθηκε ότι η χώρα έχει μείνει πίσω σε κρίσιμες αλλαγές, μεταξύ των οποίων και η αναμόρφωση του κανονισμού του ΕΛΓΑ. Έθεσε παράλληλα ζήτημα αλλαγής συνολικά του παραγωγικού μοντέλου, λέγοντας ουσιαστικά ότι ο αγροτικός τομέας δεν μπορεί να περιστρέφεται αποκλειστικά γύρω από επιδοτήσεις και αποζημιώσεις, αλλά χρειάζεται παραγωγικότητα, επενδύσεις, τεχνολογία και μεγαλύτερη ανταγωνιστικότητα.

Η τοποθέτηση αυτή αποκτά ξεχωριστό βάρος στη Θεσσαλία, όπου η αγροτική οικονομία εξακολουθεί να κουβαλά τις πληγές των καταστροφών, το κόστος παραγωγής, την απώλεια ζωικού κεφαλαίου και τη διαρκή αγωνία γύρω από τις ενισχύσεις. Η εξαγγελία για μηδενικό φόρο στους κατά κύριο επάγγελμα αγρότες για εισοδήματα έως 20.000 ευρώ είναι αναμφίβολα ένα ισχυρό οικονομικό μήνυμα. Το μεγαλύτερο όμως στοίχημα για την κυβέρνηση θα είναι αν μπορεί πράγματι να περάσει από τη λογική της αποζημίωσης στη μακροχρόνια παραγωγική ανασυγκρότηση.

Τέμπη και σιδηρόδρομος με το βάρος πλέον στις δεσμεύσεις

Σημαντική για τη Θεσσαλία ήταν και η αναφορά στον σιδηρόδρομο μετά την τραγωδία των Τεμπών. Ο πρωθυπουργός υποστήριξε ότι πραγματοποιήθηκε ήδη το πρώτο δρομολόγιο Αθήνα–Θεσσαλονίκη με πλήρη τηλεδιοίκηση και ηλεκτρονική σηματοδότηση, σημειώνοντας ότι οι ζημιές από τον Daniel είχαν καθυστερήσει περίπου 18 μήνες τις εργασίες. Ανέφερε ακόμη ότι το ETCS έχει εγκατασταθεί και απομένει η πιστοποίησή του από τη Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων. Το πολιτικό βάρος της συγκεκριμένης απάντησης είναι κάτι παραπάνω από πασίδηλο. Για μια κυβέρνηση που έχει πληρώσει βαρύ πολιτικό τίμημα από την τραγωδία των Τεμπών, η λειτουργία ενός πραγματικά ασφαλούς σιδηροδρόμου δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμη έργο υποδομής. Είναι ίσως μία από τις πιο κρίσιμες δεσμεύσεις με τις οποίες θα φτάσει στην κάλπη.

Μετωπική πλέον με τον Αντώνη Σαμαρά

Η μεγαλύτερη πολιτική ένταση της συνέντευξης ήρθε από το εσωτερικό της παραδοσιακής κεντροδεξιάς. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν άφησε ουσιαστικά κανένα περιθώριο μετεκλογικής συνεννόησης με τον Αντώνη Σαμαρά, εφόσον ο πρώην πρωθυπουργός προχωρήσει τελικά σε νέο κόμμα. Υποστήριξε ότι οι θέσεις του κ. Σαμαρά αμφισβητούν τον πυρήνα της εξωτερικής και αμυντικής πολιτικής της κυβέρνησης και προχώρησε ακόμη περισσότερο, λέγοντας ότι διαθέτει «τεχνογνωσία» στο να κάνει ζημιά στη Νέα Δημοκρατία, με σαφή αναφορά στο πολιτικό παρελθόν του.

Η απάντηση του Αντώνη Σαμαρά ήρθε σχεδόν αμέσως και ήταν εξίσου σκληρή. Ο πρώην πρωθυπουργός κάλεσε τον κ. Μητσοτάκη να ενδιαφερθεί για τη δική του υστεροφημία και εξαπέλυσε επίθεση για ακρίβεια, αλαζονεία και ΟΠΕΚΕΠΕ. Εδώ δεν μιλάμε πλέον για υπόγειες διαφοροποιήσεις ή προσεκτικές αποστάσεις. Η ρήξη είναι δημόσια, προσωπική και βαθιά πολιτική. Αν ο Αντώνης Σαμαράς κάνει τελικά το επόμενο βήμα, η ΝΔ θα κληθεί να δώσει για πρώτη φορά μετά από χρόνια σοβαρή εκλογική μάχη και προς τα δεξιά της.

Σκληρό μέτωπο και με Τσίπρα και ΠΑΣΟΚ

Ο πρωθυπουργός δεν έκρυψε επίσης ποιο πολιτικό πεδίο επιθυμεί να δημιουργήσει απέναντι στην κεντροαριστερά. Για τον Αλέξη Τσίπρα σχολίασε ότι το «rebranding» του πήγε χαμένο, ενώ κατηγόρησε τόσο τον ίδιο όσο και το ΠΑΣΟΚ για παροχολογία. Για το ΠΑΣΟΚ υποστήριξε ότι κινείται προς τη λογική ενός «ροζ ΣΥΡΙΖΑ», επιχειρώντας εμφανώς να αμφισβητήσει την εικόνα μιας σοβαρής κυβερνητικής εναλλακτικής.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιδιώκει από τη μία να πιέσει το ΠΑΣΟΚ προς τον ΣΥΡΙΖΑ και τον Αλέξη Τσίπρα και από την άλλη να εμφανίσει οποιαδήποτε προοπτική συνεργασίας της αντιπολίτευσης ως ανομοιογενές σχήμα. Το ΠΑΣΟΚ απάντησε σε υψηλούς τόνους, με τον εκπρόσωπό του Κώστα Τσουκαλά να χαρακτηρίζει τη συνέντευξη με το τρίπτυχο «αναξιοπιστία, αλαζονεία και εξαπάτηση» και να μιλά για τετραετία χαμένων ευκαιριών και διεύρυνσης των ανισοτήτων.

Σκληρή γραμμή στα ελληνοτουρκικά

Στο πεδίο της εξωτερικής πολιτικής ο πρωθυπουργός επέλεξε σκληρή και σαφή γλώσσα. Επανέλαβε ότι η μοναδική διαφορά που αναγνωρίζει η Ελλάδα με την Τουρκία είναι η οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών και ότι δεν πρόκειται να συζητήσει ζητήματα που η Αθήνα θεωρεί ανύπαρκτα.

Ταυτόχρονα επανέφερε με έμφαση το αναφαίρετο δικαίωμα της Ελλάδας να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 ναυτικά μίλια όταν κρίνει ότι είναι η κατάλληλη χρονική στιγμή. Για το ενδεχόμενο πώλησης F-35 στην Τουρκία σημείωσε ότι εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικά νομικά εμπόδια. Η εξωτερική πολιτική θα αποτελέσει, όπως όλα δείχνουν, βασικό μέρος της προεκλογικής επιχειρηματολογίας της ΝΔ. Η κυβέρνηση θα επιχειρήσει να αντιπαραβάλει την αμυντική ενίσχυση και τη διεθνή θέση της χώρας με τις επικρίσεις που δέχεται τόσο από την αντιπολίτευση όσο και από τον Αντώνη Σαμαρά.

Υποκλοπές και κράτος δικαίου

Σε ένα από τα δυσκολότερα θεσμικά πεδία για την κυβέρνηση, ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν έδειξε διάθεση να ανοίξει ξανά τη συζήτηση. Για τις υποκλοπές υποστήριξε ότι έχει εξαντλήσει όσα είχε να πει και παρέπεμψε στις αποφάσεις της Δικαιοσύνης. Στο ευρύτερο ζήτημα του κράτους δικαίου προέβαλε τις αξιολογήσεις των ευρωπαϊκών θεσμών ως αντικειμενικότερο μέτρο από την κριτική των πολιτικών του αντιπάλων. Ήταν μία από τις περιπτώσεις όπου η κυβερνητική γραμμή δεν μετακινήθηκε ούτε εκατοστό. Σε αντίθεση με τον ΟΠΕΚΕΠΕ ή την Πανεπιστημιακή Αστυνομία, όπου υπήρξαν παραδοχές, στις υποκλοπές ο πρωθυπουργός αντιμετώπισε το ζήτημα ως πολιτικά και θεσμικά εξαντλημένο.

Πώς θα πάει στις εκλογές ο Μητσοτάκης

Αν έπρεπε να συμπυκνωθούν οι σχεδόν τρεις ώρες της συνέντευξης σε ένα πολιτικό συμπέρασμα, αυτό είναι ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν πήγε στο Βελλίδειο απλώς για να υπερασπιστεί τις εξαγγελίες του Σαββάτου. Πήγε για να περιγράψει τον τρόπο με τον οποίο σκοπεύει να φτάσει στις εκλογές του 2027.

Θα αναγνωρίζει συγκεκριμένα λάθη, αλλά θα αρνείται τη συνολική αμφισβήτηση του έργου του. Θα παραδέχεται ότι η ακρίβεια πιέζει την κοινωνία, αλλά θα προτάσσει τη δημοσιονομική σταθερότητα απέναντι σε μεγαλύτερες παροχές. Θα παρουσιάζει την αυτοδυναμία ως συνώνυμο της πολιτικής σταθερότητας, θα πιέζει την αντιπολίτευση να εξηγήσει με ποιον μπορεί να κυβερνήσει και θα επιχειρεί να κρατήσει τη ΝΔ στο κέντρο χωρίς να αφήσει αναπάντητη την πίεση από τα δεξιά.

Η μεγαλύτερη δυσκολία για τον πρωθυπουργό βρίσκεται ακριβώς στο σημείο που ο ίδιος παραδέχθηκε. Οι οικονομικοί δείκτες μπορεί να είναι καλύτεροι και η χώρα να εμφανίζεται δημοσιονομικά ισχυρότερη, όμως ένα σημαντικό κομμάτι της κοινωνίας δεν αισθάνεται ακόμη αυτή την πρόοδο στην καθημερινότητά του. Εκεί θα παιχτεί πιθανότατα και η πραγματική μάχη μέχρι την άνοιξη του 2027. Όχι μόνο στο ποιος μπορεί να εγγυηθεί σταθερή κυβέρνηση, αλλά στο αν οι πολίτες θα θεωρήσουν ότι η σταθερότητα που επικαλείται ο Κυριάκος Μητσοτάκης βελτιώνει τελικά και τη δική τους ζωή.

Α.Ρ.