Γιατί δεν έχουμε «θερινά πανεπιστήμια» στα ελληνικά κόμματα;

Του Νίκου Ράπτη*

Αυτό το καλοκαίρι, aπό την Παρασκευή 21 έως και την Κυριακή 23 Αυγούστου, παρευρέθηκα στο «θερινό πανεπιστήμιο» του γαλλικού ΚΚ (PCF) στην Τουλούζη. Το PCF είναι ένα μικρό κόμμα. Στις εκλογές όπου συμμετέχει μόνο του (προεδρικές και ευρωεκλογές) δεν συγκεντρώνει ποσοστά μεγαλύτερα από 2%-3%. Παρ’ όλα αυτά, λόγω της συμμετοχής του στον ευρύτερο πόλο της αριστεράς, έχει χιλιάδες αιρετούς στην εθνοσυνέλευση, στη γερουσία, στις περιφέρειες και κυρίως στους δήμους και στα συνδικάτα. Εκτιμάται πως ένα στα τέσσερα ή στα πέντε μέλη του μπορεί να έχει εκλεγεί σε κάποιο συνδικαλιστικό σωματείο ή δήμο.

Όλα τα γαλλικά κόμματα του προοδευτικού χώρου διοργανώνουν «θερινά πανεπιστήμια», κάθε χρόνο σε άλλη πόλη. Ακόμα και μικροσκοπικές πολιτικές ομάδες (όπως π.χ. η οικολογική-φιλοζωική «οικολογική επανάσταση για τη ζωή», που διαθέτει… δύο αιρετούς), μπορεί να οργανώσει «θερινό πανεπιστήμιο» στο οποίο συμμετέχουν 200-400 άτομα! Στα μεγαλύτερα κόμματα (όπως στην «ανυπότακτη Γαλλία», οι συμμετέχοντες αγγίζουν τις 10,000.

Στο «θερινό πανεπιστήμιο» του PCF που συμμετείχα, διοργανώθηκαν εξήντα (!) σεμινάρια των 90’ με διακόσιους εισηγητές. Υπήρχαν πάνελ για την αγροτική και εργατική πολιτική, την οικονομία και την εξωτερική πολιτική, την οικολογία, τα δικαιώματα, ακόμα και την ιστορία του κόμματος. Συμμετείχαν πάνω από χίλια μέλη και στελέχη του PCF, ενώ στην ομιλία του γραμματέα Φαμπιέν Ρουσέλ ο αριθμός αυτός διπλασιάστηκε. Προβλήθηκαν επίσης ταινίες, οργανώθηκαν κοινά γεύματα και συναυλίες. Ήταν κάτι μεταξύ επιστημονικού συνεδρίου και κατασκήνωσης.

Σκοπός των «θερινών πανεπιστήμιων» είναι να επιμορφώσουν τα μέλη και τα στελέχη τους στην πολιτική του κόμματος, σε όλους τους τομείς της κοινωνικής, εθνικής και πολιτικής ζωής. Πράγμα από το οποίο συμπεραίνονται διάφορα πράγματα: τα κόμματα έχουν μέλη. Τα κόμματα έχουν πολιτικές θέσεις. Τα μέλη των κομμάτων νιώθουν την ανάγκη να ενημερωθούν για τις πολιτικές αυτές, προφανώς για να τις συζητήσουν μετά στον κοινωνικό τους κύκλο, που σημαίνει πως η δημόσια επιρροή τους εξαρτάται από την πολιτική τους παρουσία -κι όχι τόσο από τις δημόσιες σχέσεις τους. Φυσικά, η διαδικασία του «θερινού πανεπιστημίου» επιτρέπει -για να μην πούμε πως επιτάσσει- την έκφραση ενστάσεων και διαφωνιών. Που σημαίνει με τη σειρά του πως αυτά τα κόμματα έχουν δημοκρατική ζωή. Δεν είναι φυσικά τυχαίο πως δεξιά του κέντρου τα «θερινά πανεπιστήμια» είναι από λίγα έως ανύπαρκτα (κι όχι μόνο από απροθυμία, αλλά και από ανικανότητα: όταν ο πατήρ Λεπέν επιχείρησε να διοργανώσει κάτι ανάλογο, εμφανίστηκαν λίγες δεκάδες άτομα!)

Αλλά και στα ελληνικά κόμματα, δεν φαίνεται να υπάρχει καμία ανάγκη για κάποια ανάλογη διαδικασία. Προφανώς διότι τα κόμματα δεν διαθέτουν πολλά μέλη, δεν διαθέτουν σαφείς πολιτικές θέσεις ή διαβούλευση για να εκπονηθεί κάτι τέτοιο. Στην κοινωνική δράση των μελών τους η πολιτική ανάλυση δεν παίζει σπουδαίο ρόλο και οι διαφωνίες «κουκουλώνονται» ή παραμένουν στο άτυπο (και ανώδυνο) επίπεδο της γκρίνιας. Αλλά αυτά είναι κακά νέα αν λάβουμε υπόψη πως τα κόμματα θεωρούνται ο θεμέλιος λίθος και της δικής μας δημοκρατίας.

*Ο Νίκος Ράπτης είναι εκπαιδευτικός και περιφερειακός σύμβουλος Θεσσαλίας