Ο τζόγος έγινε χορηγός της ζωής μας

Το «παίξε υπεύθυνα» ακούγεται στο τέλος κάθε διαφήμισης στοιχηματικής εταιρείας, γρήγορα και χαμηλόφωνα, σαν μια υποχρεωτική υποσημείωση. Έχουν προηγηθεί μπόνους, ενισχυμένες αποδόσεις, δωρεάν πονταρίσματα, πανηγυρισμοί και εικόνες εύκολου κέρδους. Το μήνυμα που μένει στον θεατή έχει ήδη παραδοθεί.

Ο διαδικτυακός τζόγος ακολουθεί πλέον τον παίκτη παντού. Κάθε αγωνιστικό λεπτό μπορεί να μετατραπεί σε στοίχημα. Κάθε φάση γεννά μια νέα απόδοση. Οι ειδοποιήσεις εμφανίζονται στο κινητό την κατάλληλη στιγμή, τα γραφικά θυμίζουν ηλεκτρονικό παιχνίδι και οι ήχοι επιβράβευσης κρατούν τον χρήστη μπροστά στην οθόνη. Οι πλατφόρμες γνωρίζουν τις συνήθειές του, τις ώρες που ποντάρει, τις επιλογές του και τον τρόπο με τον οποίο επιστρέφει μετά από μια ήττα.

Η ευθύνη καταλήγει πάντοτε στον παίκτη. Οι εταιρείες διαθέτουν τεράστια ποσά για διαφήμιση, αλγορίθμους, αθλητικές χορηγίες και συνεργασίες με πρόσωπα μεγάλης επιρροής. Απέναντί τους βρίσκεται συχνά ένας νέος άνθρωπος με οικονομική πίεση, αβέβαιο μέλλον και ανάγκη για μια γρήγορη διέξοδο. Το στοίχημα πατά ακριβώς πάνω σε αυτή την ανασφάλεια και καλλιεργεί την ψευδαίσθηση ότι λίγα ευρώ μπορούν να αλλάξουν τη ζωή του.

Στην Ελλάδα η παρουσία του τζόγου έχει γίνει σχεδόν αδιάκοπη. Λογότυπα σε φανέλες, διαφημίσεις στα γήπεδα, τηλεοπτικά σποτ, αναρτήσεις στα κοινωνικά δίκτυα, podcasts, βίντεο και υπαίθριες πινακίδες συνθέτουν ένα περιβάλλον όπου το ποντάρισμα παρουσιάζεται ως φυσική προέκταση του αθλητισμού.

Τα στοιχεία της έρευνας ESPAD για το 2024 προκαλούν ανησυχία. Το 36% των μαθητών ηλικίας 15 και 16 ετών στην Ελλάδα δήλωσε συμμετοχή σε τυχερά παιχνίδια κατά το προηγούμενο δωδεκάμηνο. Η χώρα βρέθηκε στην τρίτη θέση μεταξύ των χωρών που συμμετείχαν, πίσω από την Ιταλία και την Ισλανδία, ενώ ο ευρωπαϊκός μέσος όρος ήταν 23%.

Την ίδια ώρα, άλλες ευρωπαϊκές χώρες έχουν επιλέξει αυστηρότερους κανόνες. Η Ιταλία απαγόρευσε από το 2018 την άμεση και έμμεση διαφήμιση τυχερών παιχνιδιών, μαζί με την προβολή στοιχηματικών εταιρειών στις φανέλες των ομάδων. Στην Ολλανδία απαγορεύτηκαν οι αθλητικές χορηγίες από εταιρείες διαδικτυακού τζόγου από τον Ιούλιο του 2025.

Η πολιτεία δεν μπορεί να ζητά αυτοσυγκράτηση από τους πολίτες και την ίδια ώρα να επιτρέπει στις στοιχηματικές εταιρείες να αγοράζουν χώρο στις φανέλες, στα γήπεδα, στις οθόνες και στην καθημερινότητα των παιδιών. Η συνεχής έκθεση έχει ήδη μετατρέψει το ποντάρισμα σε συνήθεια πριν ακόμη πολλοί νέοι αποκτήσουν εισόδημα, οικονομική κρίση και πραγματική αίσθηση του κινδύνου.

Χρειάζονται αυστηροί περιορισμοί στη διαφήμιση, απαγόρευση των χορηγιών στον αθλητισμό, ουσιαστικοί έλεγχοι στις ψηφιακές πλατφόρμες και πραγματικά εμπόδια στην πρόσβαση των ανηλίκων. Η Ιταλία και η Ολλανδία απέδειξαν ότι τέτοιες αποφάσεις μπορούν να ληφθούν όταν η δημόσια υγεία προηγείται των εσόδων και των χορηγικών συμβολαίων.

Η Ελλάδα έχει πλέον μπροστά της ένα καθαρό πολιτικό δίλημμα. Θα συνεχίσει να αντιμετωπίζει τον εθισμό ως προσωπική αποτυχία του παίκτη ή θα αναμετρηθεί με μια βιομηχανία που ξοδεύει εκατομμύρια για να κρατά τον κόσμο συνδεδεμένο, διαθέσιμο και έτοιμο να ποντάρει; Κάθε καθυστέρηση αφήνει άλλη μία γενιά εκτεθειμένη. Και ο λογαριασμός δεν θα μετρηθεί μόνο σε χαμένα χρήματα, αλλά σε διαλυμένες οικογένειες, χρέη, ψυχική φθορά και νέους ανθρώπους που έμαθαν να περιμένουν τη σωτηρία τους από μια απόδοση στην οθόνη.

Απόστολος Γ. Ράιδος