ΕΕ: Πώς θα «ξεπαγώσουν» οι αποταμιεύσεις των νοικοκυριών

Περίπου 14,5 τρισ. ευρώ διατηρούν σήμερα οι Ευρωπαίοι σε τραπεζικές καταθέσεις, την ώρα που η Ευρωπαϊκή Ένωση (EE)  αναζητά κεφάλαια για να χρηματοδοτήσει επενδύσεις εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ευρώ στην ενέργεια, την τεχνολογία, την άμυνα και την πράσινη μετάβαση.

Το στοιχείο αυτό αποτυπώνει το μεγάλο ευρωπαϊκό παράδοξο. Η Ευρώπη δεν έχει έλλειψη αποταμιεύσεων. Αντιθέτως, οι πολίτες της αποταμιεύουν περισσότερο από τους Αμερικανούς σύμφωνα με στοιχεία της ΤτΕ.

Ωστόσο, τα χρήματα αυτά παραμένουν σε μεγάλο βαθμό παρκαρισμένα στους τραπεζικούς λογαριασμούς αντί να κατευθύνονται στις κεφαλαιαγορές και στις παραγωγικές επενδύσεις.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, απαιτούνται περίπου 800 δισ. ευρώ νέων επενδύσεων κάθε χρόνο για να χρηματοδοτηθούν οι στόχοι της πράσινης μετάβασης, της ψηφιακής οικονομίας και της ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.

Τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος δείχνουν ότι το ποσοστό αποταμίευσης των νοικοκυριών στην Ευρωπαϊκή Ένωση διαμορφώνεται κοντά στο 15% του διαθέσιμου εισοδήματος, όταν στις Ηνωμένες Πολιτείες κινείται περίπου στο 4%-5%. Παρά το γεγονός ότι οι Ευρωπαίοι αποταμιεύουν σχεδόν τριπλάσια από τους Αμερικανούς, η επενδυτική συμπεριφορά τους είναι εντελώς διαφορετική.

Οι αποταμιεύσεις στην ΕΕ

Στο τέλος του 2024, τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά διατηρούσαν περίπου 14,5 τρισ. ευρώ σε καταθέσεις και περίπου 12 τρισ. ευρώ σε μετοχές και αμοιβαία κεφάλαια. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, αντίθετα, οι καταθέσεις περιορίζονταν στα 5,6 τρισ. δολάρια, ενώ οι τοποθετήσεις σε μετοχές και επενδυτικά κεφάλαια ξεπερνούσαν τα 58 τρισ. δολάρια.

Με άλλα λόγια, ο μέσος Ευρωπαίος εξακολουθεί να εμπιστεύεται την τράπεζα. Ο μέσος Αμερικανός εμπιστεύεται τις αγορές.Η διαφορά αυτή εξηγεί σε μεγάλο βαθμό γιατί οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν βαθύτερες κεφαλαιαγορές, μεγαλύτερη πρόσβαση σε επενδυτικά κεφάλαια και περισσότερες δυνατότητες χρηματοδότησης της καινοτομίας. Δεν είναι τυχαίο σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία ότι τα ευρωπαϊκά επενδυτικά κεφάλαια αντιστοιχούν μόλις στο 62% του αμερικανικού μεγέθους, παρότι η οικονομία της Ευρωπαϊκής Ένωσης φθάνει περίπου στο 80% της αμερικανικής.

Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία αν ληφθούν υπόψη οι επενδυτικές ανάγκες της επόμενης δεκαετίας. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, απαιτούνται περίπου 800 δισ. ευρώ νέων επενδύσεων κάθε χρόνο για να χρηματοδοτηθούν οι στόχοι της πράσινης μετάβασης, της ψηφιακής οικονομίας και της ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.

Παρόλα αυτά μόνο μέσα στο 2024 οι τραπεζικές καταθέσεις των ευρωπαϊκών νοικοκυριών αυξήθηκαν κατά περίπου 450 δισ. ευρώ.
Αυτό ακριβώς προσπαθεί να αντιμετωπίσει η νέα πρωτοβουλία γ της Ε.Ε. Στόχος είναι να διοχετευθεί μέρος των αποταμιεύσεων προς τις κεφαλαιαγορές και τις επιχειρήσεις, ώστε το ευρωπαϊκό κεφάλαιο να χρηματοδοτήσει την ευρωπαϊκή ανάπτυξη.

Όπως φαίνεται και από τα στοιχεία,τελικά το πρόβλημα της Ευρώπης δεν είναι ότι δεν έχει χρήματα. Είναι ότι τα χρήματά της παραμένουν στην άκρη. Και όσο 14,5 τρισ. ευρώ μένουν παρκαρισμένα στις καταθέσεις, η Ευρώπη θα συνεχίσει να αναζητά επενδυτές.