Πολιτική Προστασία στην Περιφέρεια Θεσσαλίας: όταν η ευθύνη συναντά την αλήθεια και το αποτέλεσμα

Η Πολιτική Προστασία δεν είναι πεδίο επικοινωνιακής αντιπαράθεσης ούτε χώρος για συμψηφισμούς. Είναι ζήτημα ζωής, ασφάλειας και εμπιστοσύνης των πολιτών. Και ακριβώς γι’ αυτό, η συζήτηση γύρω από το τι υπήρχε, τι λειτουργούσε και τι τελικά προστάτευσε  ή δεν προστάτευσε  τη Θεσσαλία, οφείλει να γίνεται με ειλικρίνεια και τεκμηρίωση.

Η Περιφέρεια Θεσσαλίας διαθέτει σήμερα ένα σύστημα Πολιτικής Προστασίας που αναγνωρίζεται πανελλαδικά ως οργανωμένο, αποτελεσματικό και  καινοτόμο.  Για πρώτη φορά υπάρχει ένα ενιαίο, επιχειρησιακό κέντρο που συνδέει δεδομένα, επιστήμη, ανθρώπινο δυναμικό και διαδικασίες λήψης αποφάσεων σε πραγματικό χρόνο.

Η ουσία της καινοτομίας δεν βρίσκεται στην απλή εγκατάσταση μετεωρολογικών σταθμών ή αισθητήρων. Αυτά, από μόνα τους, είναι άψυχα εργαλεία. Η καινοτομία βρίσκεται στη διασύνδεσή τους, στην ανάλυση των δεδομένων, στη μετατροπή τους σε έγκαιρη πρόγνωση και κυρίως στη δυνατότητα της Περιφέρειας να ενεργεί συντονισμένα πριν το φαινόμενο εξελιχθεί σε καταστροφή. Αυτό ακριβώς υλοποιείται σήμερα: ένα ολιστικό σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης, με σύγχρονα υδρομετεωρολογικά μοντέλα, τεχνητή νοημοσύνη, ψηφιακή πλατφόρμα υποστήριξης αποφάσεων και συνεργασία με κορυφαίους δημόσιους επιστημονικούς φορείς.

Σε αυτό το σημείο γεννάται εύλογα το κρίσιμο ερώτημα: αν πράγματι υπήρχε πριν το 2023 ένα πλήρως λειτουργικό και επιχειρησιακό σύστημα Πολιτικής Προστασίας, γιατί δεν αξιοποιήθηκε στις κακοκαιρίες Daniel και Elias; Γιατί δεν υπήρξε έγκαιρη προειδοποίηση των πληθυσμών, οργανωμένη αντίδραση και περιορισμός των συνεπειών; Γιατί οι πολίτες της Θεσσαλίας έμειναν εκτεθειμένοι σε φαινόμενα πρωτοφανούς έντασης;

Η απάντηση είναι απλή και δυσάρεστη: άλλο η αποσπασματική προμήθεια εξοπλισμού και ένας γενικός σχεδιασμός επί χάρτου  και άλλο η ύπαρξη οργανωμένου μηχανισμού, όπως  απαιτεί η πραγματικότητα. Χωρίς εκπαιδευμένο προσωπικό, σαφείς ρόλους, διαδικασίες και επιχειρησιακό κέντρο, κανένα σύστημα δεν μπορεί να προστατεύσει κανέναν.

Η σημερινή Περιφερειακή Αρχή δεν μηδενίζει το παρελθόν. Ξεκίνησε από αυτό, εντόπισε τα κενά και τα μετέτρεψε σε πράξη. Η Πολιτική Προστασία  λειτουργεί, ενημερώνει, προλαμβάνει, προστατεύει  και έχει κερδίσει πλέον την εμπιστοσύνη των Θεσσαλών πολιτών. Η Περιφέρεια Θεσσαλίας εισέρχονται σε μια νέα φάση μετάβασης, όπου η διαχείριση κρίσεων εξελίσσεται σε ολοκληρωμένη στρατηγική πρόληψης και ενίσχυσης της ανθεκτικότητας.
Η Περιφερειακή Αρχή, υπό τον Δημήτρη Κουρέτα, επένδυσε σε παρεμβάσεις ουσίας, υλοποιώντας έργα αποκατάστασης μεγάλης κλίμακας μετά την κακοκαιρία «Daniel». Παράλληλα, εισήγαγε έναν νέο τρόπο σκέψης στον τομέα της πολιτικής προστασίας, μετατοπίζοντας το βάρος από την αποσπασματική αντίδραση στον συστηματικό σχεδιασμό.

Η δημιουργία του πρώτου Περιφερειακού Κέντρου Συντονισμού Πολιτικής Προστασίας που λειτουργεί ως κόμβος επιχειρησιακής δράσης διαχείρισης κρίσεων, η ενίσχυση των Δήμων με σύγχρονο εξοπλισμό μέσω ΕΣΠΑ —με βάση την προηγούμενη χαρτογράφηση των πραγματικών τους αναγκών— καθώς και η έμφαση στην αντιπλημμυρική θωράκιση των οικισμών, συγκροτούν ένα νέο μοντέλο πολιτικής προστασίας. Ένα μοντέλο που στηρίζεται στη συνεργασία, την ετοιμότητα και την ενδυνάμωση των τοπικών κοινωνιών ώστε να μπορούν να δρουν αυτοδύναμα και να επεμβαίνουν  σε συνθήκες εκτάκτων περιστατικών που συνδέονται με φυσικές καταστροφές.

Σήμερα, έχει εγκατασταθεί ένα νέο και πρωτοπόρο σύστημα ελέγχου της στάθμης των υδάτων σε συγκεκριμένα σημεία στις λεκάνες απορροής, μετά από συνεργασία του Αστεροσκοπείου Αθηνών, του ΕΛΚΕΘΕ και της Περιφέρειας Θεσσαλίας. Στο πλαίσιο αυτό αξιοποιούνται οι μετρήσεις των υδρολογικών σταθμών, οι χρονοσειρές παροχών και τα δεδομένα βροχόπτωσης. Τα συγκεκριμένα στοιχεία έχουν αποκτήσει καίριο ρόλο στην επιχειρησιακή λειτουργία της Πολιτικής Προστασίας. Χτίζεται ένα νέο σύστημα πρόγνωσης πλημμυρικών φαινομένων, το οποίο και με τη χρήση A.I. συνδέει την πρόβλεψη βροχοπτώσεων με την άνοδο της στάθμης των ποταμών. Η δυνατότητα πρόγνωσης της εξέλιξης ενός πλημμυρικού φαινομένου έως και 12 ώρες πριν την εκδήλωση του κινδύνου αποτελεί καίριο πλεονέκτημα έγκαιρης προειδοποίησης τόσο των τοπικών αρχών όσο και των κοινοτήτων, γεγονός που παρέχει χρόνο αντίδρασης στην κατεύθυνση του μετριασμού των συνεπειών.

Απόδειξη για το πόσο αποτελεσματικό είναι το νέο μοντέλο της πολιτικής προστασίας αλλά και πόσο έχει πετύχει τον στόχο του συνιστά η προσπάθεια της προηγούμενης περιφερειακής αρχής όχι να μειώσει την αξία της καθώς αυτό είναι αδύνατο πλέον  αλλά να την ιδιοποιηθεί σε ένα ποσοστό 100%!  Οι εκατοντάδες ώρες που δαπανήθηκαν για να στηθεί το σύστημα,  δυόμισι  χρόνια τώρα,  ένας τεράστιος απορροφητήρας ενέργειας και χρόνου, για την προηγούμενη περιφερειακή αρχή προφανώς δε χρειαζόταν . Γιατί πολύ απλά η Πολιτική Προστασία, αν καταλαβαίνουμε καλά τις ανακοινώσεις του επικεφαλής της αντιπολίτευσης, ήταν έτοιμη αλλά δεν είχαν προλάβει να τη βγάλουν από τα κουτιά. Να κάνουν το  unboxing (!!). 

Απτή απόδειξη αποτελεί  μια απλή επίσκεψη στον β΄όροφο και στην έδρα της Περιφέρειας Θεσσαλίας, στη Λάρισα (επί της οδού Καλλισθένους και Θεοφράστου), εκεί όπου στήθηκε από την αρχή το πρώτο Περιφερειακό Κέντρο Συντονισμού Πολιτικής Προστασίας, το οποίο σήμερα εξελίσσεται σε Κεντρικό Επιχειρησιακό Πίνακα καλύπτοντας όλο τον κύκλο διαχείρισης καταστροφών.

Απέναντι σε αυτήν την θετική εξέλιξη  για το μέλλον της Θεσσαλίας περιμέναμε από τους πολιτικούς μας αντιπάλους μας  συναίνεση και όχι  φθόνο. Ένα φθόνο που οδήγησε σε παράλογες επιθέσεις και κτυπήματα κάτω από τη μέση, παρόλο που είναι ένα ζήτημα  που αφορά ζωές, περιουσίες, τον τόπο μας.  Ας παραμείνουμε όλοι στον κόσμο της λογικής και της καλοπροαίρετης συνεργασίας. Για το καλό της Θεσσαλίας.

Η Μαρία Γαλλιού είναι χωρική αντιπεριφερειάρχης Π.Ε Λάρισας