Ντοβ Λάντο: Ποιος είναι ο ραβίνος που έγινε viral καταδικάζοντας τον σιωνισμό

Η αμφισβήτηση του σιωνισμού από έναν από τους ισχυρότερους θρησκευτικούς ηγέτες του Ισραήλ έχει προκαλέσει έντονη πολιτική αντιπαράθεση, μόλις λίγες εβδομάδες πριν από τις βουλευτικές εκλογές της 27ης Οκτωβρίου. Στο επίκεντρο βρίσκεται ο 96χρονος ραβίνος Ντοβ Λάντο, ο οποίος υποστηρίζει ότι η δημιουργία του ισραηλινού κράτους δεν αποτέλεσε ευλογία για τον εβραϊκό λαό, αλλά πηγή δεινών.

Η υπόθεση αποκτά ιδιαίτερη πολιτική σημασία επειδή ο Λάντο δεν είναι μια περιθωριακή θρησκευτική προσωπικότητα. Αντιθέτως, αποτελεί πνευματικό ηγέτη ενός κόμματος που συμμετέχει στον κυβερνητικό συνασπισμό του Μπενιαμίν Νετανιάχου.

Όπως μεταδίδει το Al Jazeera, η δημοσιοποίηση ενός βίντεο με παλαιότερες δηλώσεις του έχει προκαλέσει αντιδράσεις στην ισραηλινή πολιτική σκηνή, αναδεικνύοντας τις αντιφάσεις που χαρακτηρίζουν τη σχέση μεταξύ του σιωνισμού, των υπερορθόδοξων Εβραίων και της κρατικής εξουσίας.

View this post on Instagram

A post shared by Al Jazeera English (@aljazeeraenglish)

Ένας από τους ισχυρότερους θρησκευτικούς ηγέτες

Ο ραβίνος Ντοβ Λάντο γεννήθηκε στην Πολωνία και μεγάλωσε μέσα στη λιθουανική υπερορθόδοξη εβραϊκή παράδοση. Σήμερα θεωρείται ηγετική φυσιογνωμία της συγκεκριμένης θρησκευτικής κοινότητας στο Ισραήλ.

Διευθύνει μια γεσίβα, δηλαδή μια παραδοσιακή σχολή εβραϊκών θρησκευτικών σπουδών, στην πόλη Μπνέι Μπρακ, ένα από τα σημαντικότερα κέντρα του υπερορθόδοξου Ιουδαϊσμού.

Παράλληλα, συμμετέχει στο Μοέτσες Γκεντολέι ΧαΤορά, ένα συμβούλιο ανώτερων ραβίνων που παρέχει θρησκευτική καθοδήγηση στην υπερορθόδοξη κοινότητα.

Η επιρροή του, ωστόσο, εκτείνεται πέρα από τη θρησκευτική ζωή. Ο Λάντο είναι ο πνευματικός ηγέτης του Ντέγκελ ΧαΤορά, κόμματος που συμμετέχει στη συμμαχία Ενωμένος Ιουδαϊσμός της Τορά (UTJ), η οποία αποτελεί μέρος του κυβερνητικού συνασπισμού του Νετανιάχου.

Αυτή ακριβώς η πολιτική σύνδεση καθιστά τις δηλώσεις του ιδιαίτερα ευαίσθητες για την ισραηλινή κυβέρνηση.

«Θα μπορούσαμε να ζούμε καλά με τους Άραβες χωρίς κράτος»

Η αντιπαράθεση ξέσπασε όταν ισραηλινά μέσα ενημέρωσης έδωσαν στη δημοσιότητα βίντεο με δηλώσεις που είχε πραγματοποιήσει ο Λάντο περίπου έναν χρόνο νωρίτερα.

Σύμφωνα με το Al Jazeera, ο ραβίνος υποστήριξε ότι ο σιωνισμός «έκανε τους Άραβες να μας μισήσουν», ενώ τον κατηγόρησε ότι προκάλεσε σωματικές και πνευματικές «καταστροφές» στον εβραϊκό λαό.

Προχώρησε μάλιστα ένα βήμα παραπέρα, αμφισβητώντας την αναγκαιότητα ύπαρξης ενός εβραϊκού κράτους.

«Είναι δυνατόν να ζούμε καλά με τους Άραβες χωρίς κράτος», δήλωσε, εκτιμώντας ότι η υπαγωγή των Εβραίων σε διεθνή ή παλαιστινιακή διακυβέρνηση θα μπορούσε να αποτελέσει «την καλύτερη κατάσταση» για τους ίδιους.

Δεν πρόκειται, πάντως, για την πρώτη φορά που ο Λάντο εκφράζει αντίστοιχες απόψεις. Όπως επισημαίνει το αραβικό δίκτυο, ο 96χρονος έχει επικρίνει και στο παρελθόν τη σιωνιστική ιδεολογία.

Οι τοποθετήσεις του συνδέονται με μια ευρύτερη θρησκευτική αντιπαράθεση στο εσωτερικό του Ιουδαϊσμού, καθώς η ταύτιση της εβραϊκής θρησκευτικής ταυτότητας με το ισραηλινό κράτος δεν γίνεται αποδεκτή από όλες τις υπερορθόδοξες κοινότητες.

Παλαιστίνιος κοιτάζει το σημείο όπου κατοικία έγινε στόχος ισραηλινών αεροπορικών επιδρομών, στην κεντρική Λωρίδα της Γάζας, 11 Οκτωβρίου 2026. REUTERS/Mahmoud Issa

Στο στόχαστρο και ο ισραηλινός στρατός

Η κριτική του Λάντο δεν περιορίστηκε στον σιωνισμό. Ο ραβίνος στράφηκε και εναντίον των στρατιωτών που ακολουθούν τον θρησκευτικό σιωνισμό, ένα ρεύμα του ορθόδοξου Ιουδαϊσμού που υποστηρίζει την ιδεολογία του σιωνισμού.

«Σκοτώνονται επειδή οι ραβίνοι τους τούς διδάσκουν μια διαστρεβλωμένη Τορά», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Παράλληλα, αμφισβήτησε τα κίνητρα πίσω από πολλές στρατιωτικές επιχειρήσεις του Ισραήλ, υποστηρίζοντας ότι πραγματοποιούνται «όχι για να σωθούν ζωές, αλλά για την τιμή του κράτους».

Ιδιαίτερα επικριτικός εμφανίστηκε και απέναντι στους κοσμικούς Ισραηλινούς, για τους οποίους υποστήριξε ότι «δεν έχουν καμία απολύτως σχέση με τον Ιουδαϊσμό».

Κατά τον ίδιο, οι συγκεκριμένοι πολίτες έχουν δημιουργήσει «ένα κράτος αποστασίας και αίρεσης».

Οι δηλώσεις αυτές έρχονται σε μια περίοδο κατά την οποία το ζήτημα της στρατιωτικής θητείας των υπερορθόδοξων Εβραίων βρίσκεται στο επίκεντρο της πολιτικής συζήτησης.

Η αυξανόμενη πληθυσμιακά υπερορθόδοξη κοινότητα διαδραματίζει ολοένα σημαντικότερο ρόλο στην πολιτική ζωή της χώρας, ενώ οι διαφωνίες γύρω από τη στράτευση των σπουδαστών θρησκευτικών σχολών αποτελούν ένα από τα βασικά ζητήματα ενόψει των εκλογών.

Η οργή της ισραηλινής αντιπολίτευσης

Οι αντιδράσεις υπήρξαν άμεσες, με σημαντικά στελέχη της ισραηλινής αντιπολίτευσης να καταδικάζουν τις τοποθετήσεις του Λάντο.

Ο Γκάντι Άιζενκοτ, επικεφαλής του κόμματος Γιασάρ και πρόσωπο που θεωρείται πιθανός υποψήφιος της αντιπολιτευτικής συμμαχίας για την πρωθυπουργία, χαρακτήρισε τις δηλώσεις «εξοργιστικές», κάνοντας λόγο για «την ενσάρκωση του αντισιωνισμού».

Ο Γιαΐρ Λαπίντ, επικεφαλής της αντιπολίτευσης στην Κνεσέτ, το ισραηλινό κοινοβούλιο, υποστήριξε ότι όσα είπε ο ραβίνος αποτελούν «ντροπή για κάθε Εβραίο».

Στην ίδια κατεύθυνση κινήθηκε και ο πρώην πρωθυπουργός Ναφτάλι Μπένετ, επικεφαλής της συμμαχίας «Μαζί», την οποία συνίδρυσε με τον Λαπίντ. Ο Μπένετ χαρακτήρισε τις δηλώσεις «αντισημιτικές, αντισιωνιστικές» και εχθρικές προς τον ισραηλινό στρατό.

Από την πλευρά του, ο Νετανιάχου δεν έχει τοποθετηθεί δημοσίως για το τελευταίο περιστατικό.

Ωστόσο, όπως υπενθυμίζει το Al Jazeera, τον περασμένο Ιούλιο είχε καταδικάσει προηγούμενες δηλώσεις του Λάντο, όταν ο ραβίνος είχε κατηγορήσει το κίνημα του θρησκευτικού σιωνισμού για «υποκίνηση σε φόνο».

Η συγκεκριμένη κατηγορία αφορούσε την υποστήριξη του κινήματος στην υποχρεωτική στράτευση σπουδαστών θρησκευτικών σχολών.

Παλαιστίνιοι επιθεωρούν το σημείο όπου κατοικία έγινε στόχος ισραηλινών αεροπορικών επιδρομών, αργά το Σάββατο, στην Αλ Ζαουάιντα, στην κεντρική Λωρίδα της Γάζας, 11 Οκτωβρίου 2026. REUTERS/Mahmoud Issa

Το πολιτικό δίλημμα του Νετανιάχου

Η νέα αντιπαράθεση δημιουργεί ένα δύσκολο πολιτικό ζήτημα για τον Ισραηλινό πρωθυπουργό.

Σύμφωνα με το Al Jazeera, στελέχη της αντιπολίτευσης ζητούν πλέον τον αποκλεισμό του Ενωμένου Ιουδαϊσμού της Τορά από οποιονδήποτε μελλοντικό κυβερνητικό συνασπισμό, ασκώντας παράλληλα πίεση στον Νετανιάχου να διακόψει τη συνεργασία του με το κόμμα.

Ο Γιαΐρ Γκολάν, επικεφαλής των Δημοκρατών, απέδωσε τη σιωπή του πρωθυπουργού στην πολιτική εξάρτησή του από τους υπερορθόδοξους συμμάχους του.

«Σιωπά επειδή χωρίς τον ραβίνο Λάντο και τους εκπροσώπους του δεν έχει κυβέρνηση», δήλωσε.

Σύμφωνα με τον Γκολάν, «η πολιτική επιβίωση του Νετανιάχου είναι σημαντικότερη γι’ αυτόν από τον σιωνισμό, σημαντικότερη από την ισότητα στη στρατιωτική θητεία και σημαντικότερη από το αίμα των στρατιωτών μας».

Η απομάκρυνση του Ενωμένου Ιουδαϊσμού της Τορά, ωστόσο, θα μπορούσε να αποδειχθεί πολιτικά δαπανηρή για τον Νετανιάχου, καθώς οι εκλογές της 27ης Οκτωβρίου πλησιάζουν και οι δημοσκοπήσεις εμφανίζουν τον συνασπισμό του αρκετά κάτω από τις 61 έδρες που απαιτούνται για την εξασφάλιση κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας.

Σε δημοσκόπηση του ισραηλινού Channel 12, που πραγματοποιήθηκε στις 5 Οκτωβρίου, ο Ενωμένος Ιουδαϊσμός της Τορά εμφανίζεται να εξασφαλίζει οκτώ έδρες.

Ο αριθμός αυτός εξηγεί γιατί η στάση των υπερορθόδοξων κομμάτων αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα ενόψει του σχηματισμού της επόμενης κυβέρνησης.

Μια σύγκρουση με εκλογικές προεκτάσεις

Ο Εχάμπ Τζαμπαρίν, ερευνητής ισραηλινών υποθέσεων, περιγράφει στο Al Jazeera το δίλημμα που αντιμετωπίζει ο Νετανιάχου.

«Εάν ο Νετανιάχου επιτεθεί σφοδρά στον Λάντο, θα πληρώσει το τίμημα στη σχέση του με τους Χαρεντίμ (υπερορθόδοξους Εβραίους), τους οποίους χρειάζεται για να σχηματίσει κυβέρνηση», εξηγεί.

Αντίθετα, εάν επιλέξει να μην αντιδράσει, σύμφωνα με τον ίδιο, θα προσφέρει στους πολιτικούς του αντιπάλους ένα επιχείρημα απέναντι στους δεξιούς ψηφοφόρους.

«Εάν παραμείνει σιωπηλός, προσφέρει στους αντιπάλους του επιχειρήματα για να πουν στους δεξιούς ψηφοφόρους ότι ο άνθρωπος που μιλά για σιωνισμό και ασφάλεια εξαρτάται από μια θρησκευτική ηγεσία που αμφισβητεί τον ίδιο τον σιωνισμό».

Έτσι, η αντιπαράθεση γύρω από τον Ντοβ Λάντο δεν αφορά μόνο τις θρησκευτικές του πεποιθήσεις. Αναδεικνύει και τις πολιτικές ισορροπίες που διαμορφώνονται στο Ισραήλ, όπου κόμματα με διαφορετικές αντιλήψεις για τη σχέση θρησκείας και κράτους καλούνται να συνεργαστούν για την άσκηση της εξουσίας.

Με τις εκλογές να απέχουν μόλις λίγες εβδομάδες, οι δηλώσεις ενός 96χρονου ραβίνου έχουν μετατραπεί σε ένα ακόμη σημείο αντιπαράθεσης ανάμεσα στον Νετανιάχου και την αντιπολίτευση, με επίκεντρο όχι μόνο τη στρατιωτική θητεία, αλλά και τη σχέση της εβραϊκής θρησκευτικής ταυτότητας με τον σιωνισμό και το ίδιο το ισραηλινό κράτος.