Ποιος κατέχει τα πνευματικά δικαιώματα των δημιουργημάτων της AI; Το viral meme και η διεθνής δικαστική διαμάχη

Ένας παράξενος χαρακτήρας που δημιουργήθηκε μέσα σε μόλις 15 λεπτά με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης (AI) βρίσκεται στο επίκεντρο μιας διεθνούς δικαστικής διαμάχης. Ο λόγος για τον Tung Tung Tung Sahur, ένα από τα διασημότερα διαδικτυακά memes, η υπόθεση του οποίου εγείρει ένα κρίσιμο ερώτημα: Σε ποιον ανήκει μια δημιουργία που παράγεται από την τεχνητή νοημοσύνη;

Η απάντηση θα μπορούσε να επηρεάσει όχι μόνο τη βιομηχανία των βιντεοπαιχνιδιών, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται τα πνευματικά δικαιώματα στην εποχή της παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης.

Όπως αναφέρει ο Guardian, η υπόθεση εκδικάζεται στην Καλιφόρνια, όμως οι προεκτάσεις της ξεπερνούν κατά πολύ τα αμερικανικά σύνορα, καθώς εμπλέκονται δημιουργοί και εταιρείες από την Ινδονησία, τη Γαλλία και τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Από ένα διαδικτυακό αστείο σε μια επικερδή επιχείρηση

Η ιστορία ξεκίνησε το 2025, όταν ένας έφηβος από την Ινδονησία, γνωστός στο διαδίκτυο με το ψευδώνυμο Noxa, χρησιμοποίησε το εργαλείο δημιουργίας εικόνων της OpenAI για να σχεδιάσει έναν ανθρωπόμορφο χαρακτήρα.

Η έμπνευσή του προήλθε από το kentongan, ένα παραδοσιακό κρουστό όργανο που χρησιμοποιείται στη Νοτιοανατολική Ασία για να ξυπνά τους μουσουλμάνους πριν από το πρωινό γεύμα τους κατά τη διάρκεια του Ραμαζανιού.

Το αποτέλεσμα ήταν μια ξύλινη φιγούρα με ανθρώπινα χαρακτηριστικά, πλατύ χαμόγελο και απλανές βλέμμα.

kentongan

Ο Tung Tung Tung Sahur εντάχθηκε γρήγορα στο λεγόμενο «Italian brain rot», ένα διαδικτυακό φαινόμενο που βασίζεται σε αλλόκοτους χαρακτήρες δημιουργημένους με AI, οι οποίοι πρωταγωνιστούν σε παράλογα βίντεο και έχουν αποκτήσει τεράστια απήχηση στις νεότερες γενιές.

Στο ίδιο σύμπαν ανήκουν η Ballerina Cappuccina, μια μπαλαρίνα με φλιτζάνι καφέ αντί για κεφάλι, και ο Tralalero Tralala, ένας καρχαρίας που φορά αθλητικά παπούτσια.

Η επιτυχία του Tung Tung Tung Sahur υπήρξε εντυπωσιακή. Βίντεο με τη μορφή του συγκέντρωσαν εκατοντάδες εκατομμύρια προβολές στο TikTok και στο YouTube, ενώ ο χαρακτήρας άρχισε να εμφανίζεται σε λούτρινα παιχνίδια, αυτοκόλλητα, αρώματα και δημιουργίες θαυμαστών.

Η δημοτικότητά του επεκτάθηκε και στον κόσμο των βιντεοπαιχνιδιών, με σχέδια για την εμφάνισή του στο Fortnite.

Η εμπορική αξιοποίηση του χαρακτήρα, ωστόσο, δημιούργησε το ερώτημα ποιος δικαιούται να εισπράττει τα κέρδη.

Η δικαστική διαμάχη για έναν χαρακτήρα της τεχνητής νοημοσύνης

Τον Μάιο του 2025, η εταιρεία Do Big Studios κυκλοφόρησε το «Steal a Brainrot», ένα παιχνίδι στην πλατφόρμα Roblox που συγκέντρωσε γρήγορα εκατομμύρια παίκτες και έγινε ένα από τα δημοφιλέστερα της πλατφόρμας.

Στο παιχνίδι εμφανίζονταν διάφοροι χαρακτήρες του Italian brain rot, μεταξύ των οποίων και ο Tung Tung Tung Sahur.

Τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους, όμως, οι εταιρείες Spyder Games και Speedy Simulator Gaming, στις οποίες ανήκει η Do Big, έλαβαν εξώδικο από τη γαλλική εταιρεία Mementum, η οποία εκπροσωπεί τον αρχικό δημιουργό του χαρακτήρα.

Η Mementum ζητούσε να σταματήσει η χρήση του Tung Tung Tung Sahur χωρίς άδεια.

Αρχικά, η Do Big απέσυρε τον χαρακτήρα και επιχείρησε να διαπραγματευτεί μια συμφωνία. Οι συνομιλίες, ωστόσο, δεν οδήγησαν σε συμβιβασμό και η διαφορά κατέληξε στα δικαστήρια.

Σύμφωνα με τον Guardian, η βασική θέση των εταιρειών που στρέφονται εναντίον της Mementum είναι ότι ένας χαρακτήρας που δημιουργήθηκε από τεχνητή νοημοσύνη δεν προστατεύεται αυτομάτως από τη νομοθεσία περί πνευματικών δικαιωμάτων.

Στην αγωγή τους υποστηρίζουν ότι τα δικαιώματα που επικαλείται η γαλλική εταιρεία δεν υφίστανται, καθώς η αμερικανική νομοθεσία απαιτεί ανθρώπινη δημιουργική συμβολή.

Αρκούν επτά εντολές και 15 λεπτά για να θεωρείται κάποιος δημιουργός;

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία της υπόθεσης αφορά τον τρόπο με τον οποίο δημιουργήθηκε ο Tung Tung Tung Sahur.

Δικαστικά έγγραφα που παρουσιάστηκαν σε ξεχωριστή διαμάχη στη Γαλλία αποκαλύπτουν ότι ο αρχικός δημιουργός χρειάστηκε περίπου 15 λεπτά και επτά εντολές προς την τεχνητή νοημοσύνη για να καταλήξει στην τελική εικόνα.

Οι οδηγίες ήταν σχετικά απλές. Αρχικά ζήτησε να σχεδιαστεί ένα παραδοσιακό κρουστό όργανο με πρόσωπο και πόδια. Στη συνέχεια πρόσθεσε οδηγίες όπως «ανθρώπινο πρόσωπο» και «χωρίς χέρια, με πόδια σαν ανθρώπου».

Για τη Do Big, αυτές οι παρεμβάσεις δεν αρκούν για να αποδείξουν ουσιαστική ανθρώπινη δημιουργία.

Ο Άαρον Μος, δικηγόρος που εκπροσωπεί την εταιρεία, εξήγησε στον Guardian ότι η χρήση τεχνητής νοημοσύνης δεν αποκλείει κατ’ ανάγκη την ύπαρξη πνευματικών δικαιωμάτων.

Η διαφορά, σύμφωνα με τον ίδιο, βρίσκεται στο επίπεδο της ανθρώπινης δημιουργικής παρέμβασης.

«Σε μια περίπτωση όπου κάποιος λαμβάνει πραγματικές δημιουργικές αποφάσεις, υπάρχει ανθρώπινη δημιουργία που μπορεί να προστατευθεί», σημείωσε.

Ωστόσο, υποστήριξε ότι η πληκτρολόγηση μερικών λέξεων και η επιλογή μιας εικόνας από τα αποτελέσματα δεν αρκούν για να θεμελιώσουν δικαιώματα δημιουργού.

Το ζήτημα παραμένει ανοιχτό και σε θεσμικό επίπεδο.

Σε έκθεσή της το 2025, η Υπηρεσία Πνευματικών Δικαιωμάτων των ΗΠΑ διευκρίνισε ότι η προστασία μπορεί να καλύπτει έργα στα οποία έχει χρησιμοποιηθεί τεχνητή νοημοσύνη, εφόσον περιλαμβάνουν επαρκή πρωτότυπη ανθρώπινη δημιουργική έκφραση.

Αντίθετα, υλικό που παράγεται αποκλειστικά από AI, χωρίς ουσιαστικό ανθρώπινο έλεγχο στα δημιουργικά στοιχεία, δεν απολαμβάνει την ίδια προστασία.

Η υπηρεσία επισημαίνει ότι κάθε περίπτωση πρέπει να εξετάζεται ξεχωριστά.

Μπορεί ένα meme να ανήκει αποκλειστικά σε κάποιον;

Πέρα από τη νομική διάσταση, η υπόθεση αναδεικνύει και ένα ευρύτερο πολιτισμικό ζήτημα: ποιος μπορεί να θεωρείται δημιουργός ενός διαδικτυακού φαινομένου που αποκτά την πραγματική του αξία μέσα από τη συμμετοχή εκατομμυρίων χρηστών;

Ο Φάμπιαν Μοζέλε, δημιουργός βίντεο με χαρακτήρες του Italian brain rot, υποστηρίζει ότι τέτοιου είδους memes αποτελούν συλλογικές δημιουργίες.

Όπως εξήγησε στον Guardian, οι αρχικές εικόνες δεν θα είχαν αποκτήσει την ίδια σημασία χωρίς τους ανθρώπους που δημιούργησαν βίντεο, κινούμενα σχέδια και νέες ιστορίες γύρω από αυτές.

«Υπάρχουν πάρα πολλοί δημιουργοί που έδωσαν ζωή σε αυτούς τους χαρακτήρες», ανέφερε, αμφισβητώντας την ιδέα ότι τα αποκλειστικά δικαιώματα πρέπει να ανήκουν στο πρόσωπο που πληκτρολόγησε την πρώτη εντολή.

Από την άλλη πλευρά, η Mementum υποστηρίζει ότι οι αρχικοί δημιουργοί διαδικτυακού περιεχομένου συχνά αποκλείονται από τα οικονομικά οφέλη της επιτυχίας τους.

Ο Έμπεν Τζέντα, συνιδρυτής της εταιρείας, επισήμανε ότι η δημιουργικότητα που γεννιέται στο διαδίκτυο μπορεί να αποκτήσει παγκόσμια απήχηση σχεδόν αμέσως, χωρίς ο άνθρωπος που βρίσκεται πίσω από την αρχική ιδέα να αποκομίσει κάποιο οικονομικό όφελος

&

nbsp;

Μια υπόθεση που ξεπερνά τα σύνορα των ΗΠΑ

Η διαμάχη περιπλέκεται ακόμη περισσότερο από τον διεθνή χαρακτήρα του διαδικτύου.

Ένας χαρακτήρας που δημιουργήθηκε στην Ινδονησία, έγινε δημοφιλής σε μεγάλο βαθμό στη Λατινική Αμερική και εκπροσωπείται από μια γαλλική εταιρεία βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο δικαστικής αντιπαράθεσης στην Καλιφόρνια.

Η Mementum έχει ήδη αξιοποιήσει το ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο, υποβάλλοντας αίτημα αφαίρεσης του χαρακτήρα από το «Steal a Brainrot» βάσει της Πράξης για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το αίτημα έγινε δεκτό, ενώ στη συνέχεια η εταιρεία κατέθεσε ανταγωγή στις ΗΠΑ για παραβίαση δικαιωμάτων εμπορικού σήματος.

Παρότι δεν διαθέτει ακόμη καταχωρισμένο εμπορικό σήμα για τον Triple T στις Ηνωμένες Πολιτείες, η αμερικανική νομοθεσία επιτρέπει υπό ορισμένες προϋποθέσεις την επίκληση σχετικών δικαιωμάτων ακόμη και πριν από την καταχώριση.

Ο Στίβεν Στάιν, δικηγόρος της Mementum, χαρακτήρισε την κατάσταση μια νέα «Άγρια Δύση», στην οποία οι εταιρείες και οι δημιουργοί προσπαθούν να κατανοήσουν πώς μπορούν να προστατεύσουν έργα που παράγονται με τη συμμετοχή τεχνητής νοημοσύνης.

Μια δικαστική απόφαση που μπορεί να αλλάξει τους κανόνες

Η σημασία της υπόθεσης ενδέχεται να ξεπεράσει κατά πολύ την τύχη ενός διαδικτυακού χαρακτήρα.

Ο Τζέιμς Γκρίμελμαν, καθηγητής στο Cornell Tech και στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Κορνέλ, εκτιμά ότι η δικαστική διαδικασία θα μπορούσε να συμβάλει στον καθορισμό σαφέστερων κανόνων για τα έργα που παράγονται με AI.

Όπως εξήγησε στον Guardian, μια δικαστική απόφαση ενδέχεται να αποσαφηνίσει ποια στοιχεία μιας δημιουργίας μπορούν να προστατευθούν όταν έχει χρησιμοποιηθεί τεχνητή νοημοσύνη.

Παράλληλα, θα μπορούσε να οδηγήσει στην καθιέρωση νέων πρακτικών, όπως η συστηματική καταγραφή των εντολών που χρησιμοποιούνται κατά τη δημιουργία εικόνων και χαρακτήρων.

Το ενδιαφέρον για την προέλευση του Tung Tung Tung Sahur δεν περιορίζεται, πάντως, στις δικαστικές αίθουσες.

Στο διαδίκτυο, οι προσπάθειες να ανακαλυφθεί η ακριβής διαδικασία δημιουργίας του έχουν γίνει επανειλημμένα viral.

Ο Άνταμ Αλέκσιτς, δημιουργός περιεχομένου που έχει ασχοληθεί με το φαινόμενο, θεωρεί ότι αυτή η εμμονή αντανακλά τη σχεδόν μυθολογική θέση που έχουν αποκτήσει οι χαρακτήρες του brain rot στη σύγχρονη διαδικτυακή κουλτούρα.

Κατά την άποψή του, ο Tung Tung Tung Sahur έχει ξεπεράσει την αρχική του μορφή και έχει μετατραπεί σε ένα σύμβολο πάνω στο οποίο οι χρήστες προβάλλουν τις δικές τους ιστορίες, επιθυμίες και ερμηνείες.

«Αυτό κάνουν τα memes: μας επιτρέπουν να δημιουργούμε τις δικές μας ιστορίες σε μια εποχή που αισθανόμαστε ότι οι ιστορίες μας δεν έχουν νόημα», ανέφερε.

Ίσως αυτή να είναι και η μεγαλύτερη αντίφαση της υπόθεσης: ένας χαρακτήρας που έγινε παγκοσμίως γνωστός χάρη στη συλλογική δημιουργικότητα του διαδικτύου βρίσκεται τώρα στο επίκεντρο μιας δικαστικής διαμάχης για το ποιος έχει το δικαίωμα να τον χρησιμοποιεί.

Το ερώτημα δεν αφορά πλέον μόνο τον Tung Tung Tung Sahur, αλλά το μέλλον της ίδιας της δημιουργίας: όταν η τεχνητή νοημοσύνη παράγει την εικόνα και το διαδίκτυο της δίνει ζωή, ποιος μπορεί τελικά να διεκδικήσει την ιδιοκτησία της;