Πώς θα γίνετε καλύτεροι ακροατές;

Όταν ο Αλέν Μπραγιόν σπούδαζε για να γίνει γιατρός, αποφάσισε να ειδικευτεί σε θέματα που αφορούν το ήπαρ, εν μέρει επειδή του άρεσε η σαφήνεια του κλάδου. Στη συνέχεια, όταν άρχισε να εργάζεται με ασθενείς, ξαφνικά τα πράγματα έγιναν πιο περίπλοκα, καθώς κατάλαβε πως αυτό που είχαν περισσότερο ανάγκη ήταν να έχουν απέναντί τους πρόθυμους ακροατές.

Συνειδητοποίησε, λοιπόν, ότι όπως πολλοί από εμάς, έπρεπε να βελτιώσει την ικανότητά του να ακούει. Μίλησε για αυτό το πρόβλημα σε έναν από τους συναδέλφους του, ο οποίος ήταν ψυχολόγος, και ο συνάδελφος αυτός έμαθε στον Μπραγιόν μια στρατηγική που θα τον βοηθούσε να δημιουργήσει στενότερη σχέση με τους ασθενείς του.

Τι είναι η αντανακλαστική ακρόαση;

Η αντανακλαστική ακρόαση χρησιμοποιείται συχνά από τους θεραπευτές, αλλά οι ψυχολόγοι που έχουν μελετήσει την τεχνική αυτή λένε ότι είναι ένα εργαλείο που όλοι θα έπρεπε να έχουν στη διάθεσή τους. Μπορεί να είναι χρήσιμο – στην εργασία, με την οικογένεια και στις φιλίες – να ακούμε αντί να βιαζόμαστε να δώσουμε συμβουλές και λύσεις ή να αναζητούμε τη θετική πλευρά των πραγμάτων.

Η μέθοδος είναι απλή: αν κάποιος είναι αναστατωμένος, προσπαθήστε να ακούσετε τι λέει και να του το επαναλάβετε με δικά σας λόγια. Στην αρχή, αυτό μπορεί να σας φανεί περίεργο, αλλά οι ερευνητές λένε πως τα αποτελέσματα μπορεί να σας εκπλήξουν.

Η Μάρθα Στράους, συνταξιούχος καθηγήτρια, κλινική ψυχολόγος και μία από τους συγγραφείς του βιβλίου «Η χαμένη τέχνη της ακρόασης: Πώς το να μάθουμε να ακούμε μπορεί να βελτιώσει τις σχέσεις», δήλωσε ότι οι περισσότεροι από εμάς δεν είμαστε καλοί στο να ακούμε – ειδικά όταν έχουμε πάντα ένα smartphone στο χέρι.

«Είμαστε πολύ ατομικιστές. Κι εγώ; Θέλω να έρθει η σειρά μου να πω κάτι», παραδέχθηκε η Στράους, μιλώντας στην Washington Post, για να προσθέσει χαρακτηριστικά: «Και η δική μου μέρα; Πάντα μιλάς για τη δική σου μέρα. Τι θα γίνει με τη δική μου;»

Αν όμως οι άνθρωποι ασκηθούν στο να ακούνε συνειδητά, είναι πιθανό να παρατηρήσουν μια αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο ανταποκρίνονται οι άλλοι σε αυτούς.

«Μπορώ να σας πω ότι ένας ‘κίνδυνος’ είναι πως οι άνθρωποι είναι πολύ πρόθυμοι να σου μιλήσουν», είπε ο Γουίλιαμ Μίλερ, διακεκριμένος ομότιμος καθηγητής ψυχολογίας και ψυχιατρικής στο Πανεπιστήμιο του Νέου Μεξικού. «Αν το κάνεις αυτό σε λεωφορείο ή αεροπλάνο, θα έχεις μια συζήτηση καθ’ όλη τη διάρκεια του ταξιδιού, όπου κι αν πηγαίνεις».

Οι ανοιχτές ερωτήσεις μπορούν να βοηθήσουν να ξεκινήσει κάποιος να μιλάει, αλλά μόλις ακούσεις λίγα πράγματα για το τι συμβαίνει, ο Μίλερ προτείνει να εκφράσεις μια εικασία για το πώς μπορεί να αισθάνεται εκείνο το άτομο, διατυπώνοντάς την ως δήλωση και όχι ως ερώτηση.

Αν ένας φίλος σας είναι αγχωμένος από όλα όσα έχει να αντιμετωπίσει, θα μπορούσατε να πείτε: «Φαίνεται ότι νιώθεις υπερφορτωμένος». Αν το παιδί σας στην εφηβεία σώς πει ότι νιώθει απόρριψη από έναν συμμαθητή του, μην βιαστείτε να του πείτε όλους τους λόγους για τους οποίους είναι υπέροχο. Ακούστε το μέχρι τέλους και προσπαθήστε να αναγνωρίσετε τα συναισθήματά του, ίσως με μια παρατήρηση όπως: «Αυτό ακούγεται σαν να νιώθεις μοναξιά».

Όταν ο Αλέν Μπραγιόν άρχισε να το εφαρμόζει στην ιατρική του πρακτική, παρατήρησε πόσο διαφορετικά ανταποκρίνονταν σε εκείνον οι ασθενείς του. Είπε ότι κατάφερε να δημιουργήσει καλύτερες σχέσεις μαζί τους και να χτίσει την απαραίτηση εμπιστοσύνη γιατρού – ασθενούς.

«Η πολύ καλή επικοινωνία είναι πολύ δύσκολη, αλλά η αντανακλαστική ακρόαση είναι ένα απλό εργαλείο. Κατά τη γνώμη μου, αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της επικοινωνίας», επισήμανε.

«Ουσιαστικά, βεβαιώνεσαι ότι καταλαβαίνεις αυτό που σου λέει ο άλλος», διαβεβαίωσε και ο Μίλερ.

Γιατί αυτό λειτουργεί;

Η Μάρθα Στράους εξηγεί πως το να νιώθεις ότι σε ακούνε είναι μια βαθιά ανθρώπινη ανάγκη: «Είναι υπέροχο όταν κάποιος σε καταλαβαίνει. Υπάρχει καλύτερο συναίσθημα από αυτό;».

Η Χάνε Κόλινς, επίκουρη καθηγήτρια στη Σχολή Διοίκησης Άντερσον του UCLA που ειδικεύεται στην επικοινωνία, ανέφερε σε ένα ηλεκτρονικό μήνυμα ότι η υψηλής ποιότητας ακρόαση «ενισχύει τα συναισθήματα του σεβασμού, της ενσυναίσθησης, της συμπάθειας και της σύνδεσης. Πραγματικά, το θεωρώ κρίσιμο στοιχείο κάθε καλής επικοινωνίας».

Όπως τόνισε, η στοχαστική ακρόαση είναι αποτελεσματική, επειδή δεν μπορείς να προσποιηθείς. Ενώ κάποιος μπορεί να κουνάει το κεφάλι και να διατηρεί οπτική επαφή την ώρα που το μυαλό του περιπλανιέται, πρέπει να ακούει πραγματικά το περιεχόμενο όσων λέει ο συνομιλητής του για να το παραφράσει σωστά.

Αυτή η στρατηγική μάς βοηθά επίσης να αποφύγουμε ορισμένες συνηθισμένες παγίδες, όπως το να προσφέρουμε ανεπιθύμητες συμβουλές ή να υπονοούμε ότι υπάρχει μια θετική πλευρά σε ό,τι αναστατώνει τον συνομιλητή μας.

«Οι άνθρωποι το κάνουν με την πρόθεση να βοηθήσουν», λέει ο Μίλερ, ωστόσο, διευκρινίζει ότι «προσπαθώντας να τους κάνουν να νιώσουν καλύτερα, λέγοντας ‘είμαι σίγουρος ότι όλα θα πάνε καλά’, δεν γίνονται καλοί ακροατές. Στην ουσία, όλα αυτά δεν συνιστούν ακρόαση».

Μερικές φορές, οι άνθρωποι θέλουν συμβουλές, αλλά ο Μίλερ πάντα ρωτάει πριν τις δώσει.

Πώς να γίνετε καλύτεροι ακροατές

Την επόμενη φορά που κάποιος θα σας μιλήσει για μια δυσάρεστη στιγμή ή ένα δυσάρεστο συναίσθημα, δοκιμάστε να του επαναλάβετε τα λόγια του.

Ξεκινήστε με μια ανοιχτή ερώτηση, που να είναι σύντομη: «Τι συμβαίνει;» ή «Σε απασχολεί κάτι;».

Στη συνέχεια, ακούστε προσεκτικά. Βάλτε το κινητό σας στην άκρη και απομακρύνετε άλλους περισπασμούς. Αν δεν μπορείτε να ακούσετε το άτομο με αμέριστη προσοχή, πείτε του ότι δεν είναι η κατάλληλη στιγμή και προτείνετε μιαν άλλη.

Προσπαθήστε να παραφράσετε και να συνοψίσετε αυτά που σας λέει. Αν σας φαίνεται αμήχανο, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε μια φράση όπως: «Φαίνεται ότι νιώθεις απογοητευμένος/η». Ή ίσως σας φαίνεται πιο φυσικό να πείτε απλά: «Αυτό είναι απογοητευτικό». Στη συνέχεια, συνεχίστε να ακούτε και να προσαρμόζετε τις παρατηρήσεις σας ανάλογα με το πώς γίνονται δεκτές οι εικασίες σας.

Εξετάστε τις δικές σας αντιδράσεις. Συχνά, στις σχέσεις μπορεί να είναι δύσκολο να ακούσουμε, επειδή ενεργοποιούνται οι αμυντικοί μας μηχανισμοί. Αν ο/η σύντροφός σας είναι αναστατωμένος/η επειδή το σπίτι είναι ακατάστατο, ίσως είναι δύσκολο να μην το εκλάβετε ως κριτική. Η Στράους προτείνει να κάνετε μια μικρή παύση για να επεξεργαστείτε τη δική σας αντίδραση ή να κάνετε μια βόλτα γύρω από το τετράγωνο για να ηρεμήσετε αν χρειαστεί, πριν επιστρέψετε στη συζήτηση για να ακούσετε τον άλλον.

«Αν καταφέρετε να παραμείνετε σε αυτή την πιο ισορροπημένη, συνειδητή κατάσταση, μπορείτε να σκεφτείτε με ηρεμία. Η ιδέα είναι να παραμείνετε ήρεμοι και συνδεδεμένοι με το άτομο με το οποίο προσπαθείτε να επικοινωνήσετε», εξηγεί.

Εξάσκηση, εξάσκηση. «Η ακρόαση είναι μια δεξιότητα», υπογραμμίζει, προσθέτοντας πως η συνειδητή ακρόαση «απαιτεί μια ορισμένη ανιδιοτέλεια. Με λίγα λόγια, πρέπει να θέσετε… σε αναστολή τον εσωτερικό σας διάλογο».