Πολιτική ανατροπή στον κάμπο; Η πολιτική αναλύτρια Μαρία Καρακλιούμη μιλά στο onlarissa.gr και βλέπει ρωγμές στις παραδοσιακές κομματικές επιλογές

Η Θεσσαλία μπαίνει στην επόμενη πολιτική περίοδο κουβαλώντας πολύ περισσότερα από την ακρίβεια και τη συνηθισμένη φθορά μιας κυβέρνησης. Ο κάμπος μετρά ακόμη πληγές, ο αγροτικός κόσμος πιέζεται, το νερό παραμένει ανοιχτή πληγή, ενώ στη Λάρισα η δίκη για τα Τέμπη κρατά στο προσκήνιο ένα ερώτημα που ξεπερνά τα όρια μιας δικαστικής αίθουσας — πόση εμπιστοσύνη έχει απομείνει στο κράτος και στους θεσμούς του.

Η πολιτική αναλύτρια και CEO των Spin Communications και SpearMind.AI κ. Μαρία Καρακλιούμη, μιλώντας στο onlarissa.gr, βλέπει πίσω από αυτή τη συσσωρευμένη πίεση μια περιοχή όπου οι παλιές κομματικές βεβαιότητες δοκιμάζονται. Εκτιμά ότι η ψήφος στη Θεσσαλία αποκτά όλο και περισσότερο χαρακτηριστικά αξιολόγησης της αποτελεσματικότητας, ενώ αγρότες, κτηνοτρόφοι, μικρομεσαίοι και νεότερες ηλικίες διαμορφώνουν ένα εκλογικό πεδίο πολύ πιο ρευστό από εκείνο προηγούμενων ετών.

Ιδιαίτερη θέση στην ανάλυσή της έχει η Λάρισα, την οποία περιγράφει ως ένα ιδιότυπο «εργαστήριο» πολιτικών μετακινήσεων, εκεί όπου συναντώνται ο αστικός πληθυσμός με έναν από τους ισχυρότερους παραγωγικούς πυρήνες της χώρας. Αποχή, αγροτική ψήφος και συμπεριφορά της μεσαίας τάξης είναι, κατά την ίδια, τρεις δείκτες που αξίζει να παρακολουθούνται στενά.

Η κ. Καρακλιούμη μιλά ακόμη για το πολιτικό κενό που αφήνουν κοινωνικές ομάδες οι οποίες δεν αισθάνονται ότι εκπροσωπούνται πειστικά, για τη δυσαρέσκεια που μπορεί να κατευθυνθεί προς διαφορετικές εκλογικές επιλογές και για το στοίχημα των κομμάτων να αποδείξουν ότι διαθέτουν κάτι περισσότερο από υποσχέσεις.

Στη συνέντευξη που ακολουθεί εξηγεί τι μπορεί να αλλάξει στον πολιτικό χάρτη της Θεσσαλίας, ποιο βάρος αποκτούν τα Τέμπη και η κρίση στον πρωτογενή τομέα και γιατί η Λάρισα ίσως δώσει νωρίτερα από άλλες περιοχές ορισμένα από τα μηνύματα της επόμενης κάλπης.

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟΝ Απόστολο Ράιδο

Πόσο διαφορετικά διαβάζει σήμερα την πολιτική συγκυρία ο πολίτης της Θεσσαλίας σε σχέση με τον ψηφοφόρο της Αθήνας; Υπάρχουν ζητήματα στον κάμπο που μπορούν να αλλάξουν τις παραδοσιακές πολιτικές συμπεριφορές;

Τα τελευταία χρόνια στην κάλπη καταγράφεται διαφορά στις πολιτικές επιλογές μεταξύ κέντρου και περιφέρειας, με τις αγροτικές περιοχές να διαφοροποιούνται σημαντικά σε σχέση με τις περιοχές όπου οι υπηρεσίες ή ο τουρισμός κυριαρχούν στην τοπική οικονομία.

Έτσι η Θεσσαλία δεν αποτελεί εξαίρεση, ούτε και η Λάρισα παρά τον πολυσυλλεκτικό της χαρακτήρα. Ο πολίτης εδώ δεν συζητά μόνο για την ακρίβεια ή το διαθέσιμο εισόδημα. Συζητά για το κόστος παραγωγής, το νερό, τις υποδομές, τις αποζημιώσεις, την αποκατάσταση μετά τις μεγάλες φυσικές καταστροφές και τελικά για το αν μπορεί να συνεχίσει να ζει και να παράγει στον τόπο του.

Όταν αυτά τα ζητήματα αγγίζουν την οικονομική επιβίωση μιας ολόκληρης τοπικής κοινωνίας, και επηρεάζουν τις παραδοσιακές κομματικές συμπεριφορές. Με αφορμή την καταστροφή από τον Damiel αλλά και το δυστύχημα των Τεμπών έχει και εδώ αναδειχθεί μια ακόμη διάσταση, η εμπιστοσύνη στην αποτελεσματικότητα του κράτους. Ο πολίτης της Θεσσαλίας έχει βρεθεί επανειλημμένα αντιμέτωπος με το ερώτημα εάν οι θεσμοί λειτουργούν, εάν το κράτος προλαμβάνει, προστατεύει και τελικά λογοδοτεί.

Γι’ αυτό θεωρώ ότι στη Θεσσαλία η ψήφος μπορεί να γίνεται όλο και περισσότερο ψήφος αξιολόγησης της αποτελεσματικότητας και λιγότερο ψήφος που βασίζεται αποκλειστικά σε παλιές κομματικές ταυτίσεις.

Η πίεση στον αγροτικό και κτηνοτροφικό κόσμο μπορεί να αποκτήσει καθαρά πολιτικά χαρακτηριστικά; Βλέπετε να δημιουργείται στη Θεσσαλία μια πιο έντονη ψήφος διαμαρτυρίας ή αποχής από τα κόμματα που παραδοσιακά κυριαρχούσαν στην περιοχή;

Είναι σαφές πως η πίεση αυτή μπορεί να αποκτήσει πολιτικά χαρακτηριστικά. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι η δυσαρέσκεια θα εκφραστεί με ψήφο προς ένα συγκεκριμένο κόμμα. Μπορεί να εκφραστεί ως ψήφος διαμαρτυρίας, ως μετακίνηση προς μικρότερα κόμματα, ως μεγαλύτερη εκλογική ρευστότητα ή ακόμη και ως αποχή. Η ρευστότητα της εποχής ευνοεί διακριτές εκλογικές συμπεριφορές.

Θα ήταν σκόπιμο τα πολιτικά κόμματα να μην αγνοήσουν ότι στον αγροτικό και κτηνοτροφικό κόσμο υπάρχει συσσωρευμένη πίεση. Όταν το κόστος παραγωγής αυξάνεται, η αβεβαιότητα παραμένει και ο παραγωγός δεν βλέπει μια καθαρή προοπτική για τα επόμενα χρόνια, τότε ένα οικονομικό πρόβλημα μετατρέπεται εύκολα σε πολιτικό.

Το πραγματικό ερώτημα, επομένως, δεν είναι μόνο ποιος κινδυνεύει να χάσει ψήφους, αλλά κυρίως ποιος μπορεί να κερδίσει την εμπιστοσύνη εκείνων που απομακρύνονται από τις παραδοσιακές επιλογές τους.

Η Λάρισα θεωρείται διαχρονικά ένας ιδιαίτερα ενδιαφέρων πολιτικός δείκτης της περιφέρειας. Τι θα πρέπει να παρακολουθούμε εδώ το επόμενο διάστημα; Τι μπορεί να μας δείξει νωρίτερα η Λάρισα για τις γενικότερες μετακινήσεις του εκλογικού σώματος;

Η Λάρισα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον επειδή συνδυάζει έναν ισχυρό αστικό πυρήνα με την καρδιά μιας από τις σημαντικότερες παραγωγικές περιοχές της χώρας. Εδώ συναντώνται ο αγροτικός κόσμος, οι ελεύθεροι επαγγελματίες, οι μικρομεσαίοι, οι δημόσιοι υπάλληλοι, η μεσαία τάξη και οι νεότερες γενιές. Γι’ αυτό και μπορεί να λειτουργήσει ως ένα πολύ ενδιαφέρον «εργαστήριο» πολιτικών μετακινήσεων.

Θα παρακολουθούσα κυρίως τρία πράγματα: την αποχή, τη συμπεριφορά των αγροτικών περιοχών και τις μετακινήσεις της αστικής μεσαίας τάξης. Αν δούμε μεταβολή και στα τρία αυτά επίπεδα, τότε μπορεί να έχουμε ένα πρώιμο μήνυμα για ευρύτερες αλλαγές στο εκλογικό σώμα.

Στη Λάρισα υπάρχει, όμως, πλέον και ένας ακόμη εξαιρετικά σημαντικός παράγοντας, η δίκη των Τεμπών. Δεν πρόκειται μόνο για μια δικαστική διαδικασία. Τα Τέμπη έχουν αποκτήσει πολύ ευρύτερο κοινωνικό και πολιτικό βάρος, γιατί επαναφέρουν διαρκώς στο προσκήνιο ζητήματα ασφάλειας, κρατικής ευθύνης, λογοδοσίας και εμπιστοσύνης στους θεσμούς.

Αυτό μπορεί να έχει ιδιαίτερη σημασία για εκείνο το κομμάτι του εκλογικού σώματος που δεν έχει πλέον ισχυρή κομματική ταύτιση και αποφασίζει περισσότερο με βάση την αξιολόγηση της διακυβέρνησης, το συναίσθημα ή το θυμικό.

Μετά τις μεγάλες καταστροφές, τα προβλήματα του νερού, το κόστος παραγωγής και τη συζήτηση για το μέλλον του πρωτογενούς τομέα, έχει αλλάξει η ατζέντα με την οποία ένας Θεσσαλός κρίνει πλέον την κυβέρνηση και την αντιπολίτευση; Ποια ζητήματα θα είναι πραγματικά καθοριστικά όταν έρθει η ώρα της κάλπης;

Νομίζω ότι η ατζέντα έχει αλλάξει ουσιαστικά για όλους τους πολίτες και οι πολιτικοί μας φαίνεται να το παραβλέπουν. Η ζωή έχει δυσκολέψει σε όλα τα επίπεδα και για όλους. Έτσι και ο Θεσσαλός πολίτης, βιώνει μια απαιτητική καθημερινότητα και ζητά πλέον κι εκείνος πολύ πιο συγκεκριμένες απαντήσεις. Δεν αρκεί μια γενική υπόσχεση ανάπτυξης. Θέλει να γνωρίζει τι θα γίνει με το νερό, ποια έργα θα προχωρήσουν, πότε θα ολοκληρωθούν, πώς θα προστατευτεί η παραγωγή, τι θα γίνει με το κόστος ενέργειας και άρδευσης και αν υπάρχει πραγματικό σχέδιο για την ανθεκτικότητα και την παραγωγική προοπτική της Θεσσαλίας.

Γι’ αυτό θεωρώ ότι, όταν έρθει η ώρα της κάλπης, θα μετρήσουν πολλά περισσότερα από τις γενικές πολιτικές διακηρύξεις. Θα βαρύνουν οι συγκεκριμένες απαντήσεις στα πραγματικά προβλήματα.

Υπάρχει σήμερα στη Θεσσαλία πολιτικός χώρος που μένει ουσιαστικά «ακάλυπτος» από τα υπάρχοντα κόμματα; Δηλαδή κοινωνικές ομάδες —αγρότες, επαγγελματίες, νέοι, μικρομεσαίοι— που δεν αισθάνονται ότι κάποιος εκφράζει με πειστικό τρόπο τα προβλήματά τους;

Αχαρτογράφητα νερά υπάρχουν παντού, όχι μόνο στη Θεσσαλία κι αυτό συμβαίνει διότι υπάρχει κυρίως μια κοινωνική ζήτηση εκπροσώπησης που δεν έχει ακόμη βρει σαφή πολιτική έκφραση.

Υπάρχουν αγρότες και κτηνοτρόφοι που αισθάνονται ότι η βιωσιμότητα της παραγωγής τους δεν αντιμετωπίζεται επαρκώς, μικρομεσαίοι και επαγγελματίες που πιέζονται από το κόστος, νέοι που αναρωτιούνται αν μπορούν να δημιουργήσουν στον τόπο τους και πολίτες που μπορεί να μην αντιμετωπίζουν μόνο οικονομικά προβλήματα, αλλά έχουν χάσει ένα μέρος της εμπιστοσύνης τους στην αποτελεσματικότητα του κράτους.

Το παράδοξο όμως είναι ότι ενώ υπάρχει ζήτηση πολιτικής εκπροσώπησης, δεν φαίνεται να υπάρχει κάποιος έτοιμος να ικανοποιήσει αυτή την πολιτική ανάγκη. Διότι δεν διαφαίνεται κάποια δύναμη που να μπορεί να προσφέρει κάτι περισσότερο από τη διαμαρτυρία, να εγγυηθεί αξιοπιστία, συγκεκριμένο σχέδιο και προοπτική.

Όσο υπάρχει αυτό το πολιτικό κενό η δυσαρέσκεια θα εκφράζεται με πολλούς διαφορετικούς τρόπους και το ζητούμενο για τη Θεσσαλία θα παραμένει ένα: ποια πολιτική δύναμη δεν θα περιοριστεί στο να μοιράζει υποσχέσεις, αλλά θα μπορέσει να πείσει ότι γίνεται να δημιουργήσει ένα κράτος που μπορεί να σχεδιάσει και να υλοποιήσει πλάνο με ορίζοντα πολλών δεκαετιών.

Σας ευχαριστώ πολύ γι’ αυτή τη συζήτηση.

Κι εγώ σας ευχαριστώ.