Συμβολαιακή γεωργία: από την αβεβαιότητα στην οργάνωση – Ο πρόεδρος του ΘΕΣγη Παναγιώτης Καλφούντζος μιλά στο onlarissa.gr

Η εποχή που ο παραγωγός κοίταζε την τιμή της προηγούμενης χρονιάς και αποφάσιζε τι θα σπείρει φαίνεται να φτάνει στα όριά της. Το υψηλό κόστος, οι μεγάλες διακυμάνσεις στις τιμές, οι επιπτώσεις της κλιματικής αστάθειας αλλά και η αβεβαιότητα γύρω από τις ενισχύσεις κάνουν κάθε νέα καλλιεργητική περίοδο ένα δύσκολο στοίχημα.

Σε αυτό το περιβάλλον, η συμβολαιακή γεωργία αποκτά διαφορετικό βάρος. Όχι μόνο ως συμφωνία για την πώληση της παραγωγής, αλλά ως τρόπος να προηγείται της σποράς ένας συγκεκριμένος σχεδιασμός για το κόστος, την ποιότητα, τις ποσότητες και κυρίως τη δυνατότητα της αγοράς να απορροφήσει το προϊόν.

Ο πρόεδρος του ΘΕΣγη κ. Παναγιώτης Καλφούντζος, μιλώντας στο onlarissa.gr, εξηγεί πώς ο Συνεταιρισμός έχει εντάξει πλέον στη συμβολαιακή γεωργία περισσότερο από το 95% των προϊόντων που διαχειρίζεται, αλλά και γιατί το μοντέλο αυτό επιχειρείται να συνδεθεί με ένα συνολικό επιχειρηματικό πλάνο για κάθε καλλιέργεια.

Ο κ. Καλφούντζος αναφέρεται στα επόμενα βήματα για το τριφύλλι και τη ρίγανη, στην ανάγκη η παραγωγή να συμβαδίζει με την πραγματική ζήτηση της αγοράς, ενώ τοποθετείται και για τις επιδοτήσεις, τα προβλήματα στις πληρωμές και την απουσία μιας σταθερής, μακροπρόθεσμης εθνικής αγροτικής πολιτικής.

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟΝ Αντώνη Νιανιά

Αυτή την περίοδο οι παραγωγοί αποφασίζουν τι θα καλλιεργήσουν τη νέα χρονιά. Πόσο εύκολη είναι σήμερα αυτή η απόφαση;

Κάθε άλλο παρά εύκολη. Ο παραγωγός καλείται να αποφασίσει μέσα σε ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας. Το κόστος παραγωγής παραμένει υψηλό, οι καιρικές συνθήκες γίνονται ολοένα και πιο απρόβλεπτες και οι τιμές των αγροτικών προϊόντων μπορούν να μεταβληθούν σημαντικά σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα.

Πρέπει σίγουρα να ξεφύγουμε από το παλιό μοντέλο, όπου η επιλογή της καλλιέργειας βασιζόταν, ως επί το πλείστον, στο ύψος των τιμών που επικρατούσαν την προηγούμενη χρονιά, χωρίς να υπάρχει ένας συγκεκριμένος σχεδιασμός για τη διάθεση της παραγωγής. Βλέπουμε σήμερα τις συνέπειες αυτής της λογικής, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τα όσπρια που παραμένουν αδιάθετα στις αποθήκες των παραγωγών.

Επομένως, το ερώτημα δεν είναι πλέον μόνο «τι μπορώ να καλλιεργήσω;». Η επιλογή της καλλιέργειας θα πρέπει σταδιακά να συνδεθεί με τα δεδομένα της αγοράς, τις παραγωγικές δυνατότητες της κάθε περιοχής και εκμετάλλευσης, αλλά και τις μελλοντικές προοπτικές. Όπως συμβαίνει σε κάθε επιχειρηματικό κλάδο, η προσαρμοστικότητα, η γνώση και η σωστή διαχείριση του ρίσκου θα κάνουν τη διαφορά.

Ποια μπορεί να είναι η συμβολή της συμβολαιακής γεωργίας σε αυτή τη νέα πραγματικότητα;

Για εμάς, η συμβολαιακή γεωργία δεν είναι απλώς μια εμπορική συμφωνία αγοράς ενός προϊόντος σε μια συγκεκριμένη τιμή, αλλά ένα χρήσιμο εργαλείο στα χέρια του παραγωγού. Η ουσία βρίσκεται στο να ξεκινά ο σχεδιασμός πριν ακόμη μπει ο σπόρος στο χωράφι.

Να γνωρίζουμε τι χρειάζεται η αγορά, ποιες ποσότητες μπορούν να απορροφηθούν, ποιες ποιοτικές προδιαγραφές απαιτούνται και πώς μπορούμε να οργανώσουμε την παραγωγή ώστε να ανταποκρίνεται σε αυτές τις απαιτήσεις. Για τον ΘΕΣγη, η συμβολαιακή γεωργία αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας οργάνωσης της παραγωγής και δημιουργίας μεγαλύτερης αξίας για τον παραγωγό.

Ο ΘΕΣγη εφαρμόζει ήδη σε μεγάλο βαθμό τη συμβολαιακή γεωργία. Τι σημαίνει αυτό στην πράξη για τον παραγωγό;

Ο ΘΕΣγη έχει επιλέξει στρατηγικά να επεκτείνει το μοντέλο της συμβολαιακής γεωργίας και σήμερα αυτό αφορά πάνω από το 95% των προϊόντων που διαχειρίζεται. Η επιλογή αυτή είναι στρατηγική. Βασίζεται στην εμπειρία μας και στο όφελος που βλέπουν τα ίδια τα μέλη μας.

Η συμβουλευτική ξεκινά πριν από την καλλιέργεια. Εξετάζουμε την κατάλληλη ποικιλία, την καταλληλόλητα του εδάφους μέσα από εδαφολογικές αναλύσεις, το κόστος της καλλιέργειας ανά περιοχή, όπως άρδευση και ενοίκια, τα οποία αποτελούν τα βασικότερα αγροτικά έξοδα, αλλά και το μέγεθος της εκμετάλλευσης, ώστε να μπορούν να αξιοποιηθούν οικονομίες κλίμακας.

Στην ουσία, προσπαθούμε να δημιουργήσουμε για τον παραγωγό ένα επιχειρηματικό πλάνο βιωσιμότητας της καλλιέργειας, ώστε οι αποφάσεις του να βασίζονται σε μετρήσιμα δεδομένα και όχι αποκλειστικά στην εμπειρία του.

Σε ποια προϊόντα εφαρμόζει σήμερα ο ΘΕΣγη συμβολαιακή γεωργία και ποια είναι τα επόμενα βήματα;

Σήμερα εφαρμόζουμε συμβολαιακή γεωργία στα δημητριακά (σιτάρι, κριθάρι και καλαμπόκι), τη ρίγανη και τα ενεργειακά φυτά, ενώ μέσα στον Οκτώβριο θα ανακοινώσουμε τη νέα συμβολαιακή για το τριφύλλι.

Στόχος μας είναι να προσφέρουμε στον παραγωγό ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο συνεργασίας, που περιλαμβάνει ελάχιστη εγγυημένη τιμή, εξασφαλισμένη διάθεση, έγκαιρη πληρωμή της παραγωγής, αλλά και τεχνική υποστήριξη που μπορεί να συμβάλει στην αύξηση των αποδόσεων και στη μείωση του κόστους.

Ιδιαίτερη σημασία δίνουμε στο τριφύλλι, καθώς θέλουμε να δημιουργήσουμε ένα προϊόν με συγκεκριμένη ταυτότητα και σαφή ποιοτικά χαρακτηριστικά, ώστε οι πελάτες μας να γνωρίζουν τις ποιοτικές προδιαγραφές του προϊόντος που προμηθεύονται.

Στη ρίγανη, από την άλλη πλευρά, βλέπουμε σημαντικές προοπτικές για τη Θεσσαλία, αλλά θεωρούμε ότι η ανάπτυξη της καλλιέργειας πρέπει να γίνει με σχέδιο και σε σύνδεση με τις πραγματικές ανάγκες της αγοράς. Η αύξηση των καλλιεργούμενων εκτάσεων χρειάζεται προσεκτική διαχείριση, ώστε να διατηρηθεί η ποιότητα και να αποφευχθεί η δημιουργία πλεονάζουσας προσφοράς που δεν μπορεί να απορροφήσει ομαλά η αγορά. Η προοπτική αυτή εξάλλου μπορεί να αποτελέσει τη βάση και για το επόμενο βήμα: τη μεταποίηση, τη δημιουργία προϊόντων μεγαλύτερης προστιθέμενης αξίας και την περαιτέρω ανάπτυξη των εξαγωγών.

Αυτό όμως επαναλαμβάνω, προϋποθέτει ισορροπία. Δεν αρκεί να αυξάνουμε τις εκτάσεις, πρέπει παράλληλα να αναπτύσσουμε και την αγορά που θα απορροφήσει την παραγωγή. Οι απαιτήσεις της αγοράς, τόσο σε ποσότητα όσο και σε ποιότητα, δεν είναι απεριόριστές. Γι’ αυτό και ο ρόλος του Συνεταιρισμού είναι να προσπαθεί να συνδέει τον σχεδιασμό της παραγωγής με την πραγματική ζήτηση.

Ο ρόλος ενός σύγχρονου συνεταιρισμού δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο στη συγκέντρωση και την εμπορία των προϊόντων. Πρέπει να μπορεί να διαβάζει την αγορά, να αξιοποιεί γνώσεις και δεδομένα, να εισάγει τεχνογνωσία και όλα αυτά να τα μετουσιώνει σε πρακτικές αποφάσεις και πραγματικό όφελος για τα μέλη του.

Πώς επηρεάζουν οι τελευταίες εξελίξεις στις επιδοτήσεις την επιλογή των καλλιεργειών;

Δεν θα ήθελα να σχολιάσω την τροπή που έχει λάβει σήμερα η κατανομή των πληρωμών. Αυτό είναι ένα θέμα που αφορά τους αρμόδιους φορείς και τελικά θα κριθεί από τον ίδιο τον αγροτικό κόσμο. Έχουν γίνει σοβαρά και, κατά την άποψή μου, κρίσιμα λάθη, χωρίς μέχρι στιγμής να έχουν αποδοθεί οι αντίστοιχες ευθύνες, με αποτέλεσμα ένα μεγάλο μέρος των παραγωγών να περιμένει ακόμη τις πληρωμές του.

Χρειαζόμαστε μια συνεκτική και μακροπρόθεσμη Εθνική Αγροτική Πολιτική. Σε αυτό το σημείο έχουμε αποτύχει διαχρονικά. Ο παραγωγός πρέπει να γνωρίζει εγκαίρως τους βασικούς στόχους κάθε νέας ΚΑΠ και τα εργαλεία που έχει στη διάθεσή του, ώστε να μπορεί να σχεδιάσει με ασφάλεια την παραγωγική του δραστηριότητα.

Δεν μπορούμε να ζητάμε από τον παραγωγό να σχεδιάζει και να επενδύει μακροπρόθεσμα, όταν το θεσμικό και οικονομικό περιβάλλον παραμένει διαρκώς ασταθές. Αυτή η κατάσταση της αβεβαιότητας και της απαξίωσης του παραγωγού κάποια στιγμή πρέπει να λάβει τέλος.

Λαμβάνουμε περίπου 2 δισ. ευρώ ετησίως και δεν έχουμε καταφέρει να βρούμε τον τρόπο να τα κατανείμουμε έγκαιρα και με συγκεκριμένο παραγωγικό αποτέλεσμα. Η επιτυχία της αγροτικής πολιτικής δεν μπορεί και δεν πρέπει να μετριέται με βάση το πόσα χρήματα μοιράσαμε. Πρέπει κάποια στιγμή να αρχίσει να μετριέται με βάση το τι παραγωγή, τι επιχειρήσεις και, τελικά, τι αγροτικό μέλλον δημιουργήσαμε με αυτά τα χρήματα.

Τι σημαίνει, τελικά, η συμβολαιακή γεωργία για τον ΘΕΣγη;

Για τον ΘΕΣγη, σημαίνει περισσότερη οργάνωση, καλύτερος σχεδιασμός και μεγαλύτερη αξία για τον παραγωγό. Ο παραγωγός σήμερα οφείλει να μετράει µε ακρίβεια το κόστος παραγωγής και τι του αποφέρει κάθε ευρώ που επενδύει, να έχει εικόνα των ταμειακών του ροών και να ξέρει μέχρι πού μπορεί να φτάσει επενδυτικά χωρίς να θέτει σε κίνδυνο τη βιωσιμότητα της εκμετάλλευσής του.

Σε αυτό το πλαίσιο, ο ρόλος ενός σύγχρονου συνεταιρισμού δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο στη συγκέντρωση και την εμπορία των προϊόντων. Πρέπει να μπορεί να διαβάζει την αγορά, να αξιοποιεί γνώσεις και δεδομένα, να εισάγει τεχνογνωσία και όλα αυτά να τα μετουσιώνει σε πρακτικές αποφάσεις και πραγματικό όφελος για τα μέλη του. Η χώρα μας έχει ανάγκη από υγιής συνεταιρισμούς και ευτυχώς βλέπουμε τα τελευταία χρόνια να αναπτύσσονται αρκετά νέα σχήματα που παρουσιάζουν αξιοσημείωτη πορεία.

Ο σκοπός που θέλουμε να υπηρετεί ο ΘΕΣγη μέσα από τη συμβολαιακή γεωργία είναι να βοηθά τον παραγωγό να μετατρέψει την παραγωγική του δραστηριότητα σε μια οργανωμένη και τεκμηριωμένη επιχειρηματική επιλογή. Έχουμε ακόμη δρόμο μπροστά μας, όμως πιστεύουμε ότι έχουμε θέσει τις σωστές βάσεις.