Η κοστολόγηση των δημόσιων πολιτικών είναι απαραίτητη, όσο κι αν ενοχληθεί η κυβέρνηση

«Αυτό που συμβαίνει αυτή την περίοδο στην Ελλάδα είναι η πιο συγκλονιστική περίοδος ευημερίας» (Άδωνις Γεωργιάδης, 9/9/2026)

Η απότομη αύξηση στο ενεργειακό κόστος, προβλέπεται πως θα στρέψει ξανά πολλά νοικοκυριά στα τζάκια τους για να ζεσταθούν. Τον μνημονιακό χειμώνα του 2012-13 είχε συμβεί κάτι ανάλογο. Η ατμοσφαιρική ρύπανση αυξήθηκε απότομα. Η κακή ποιότητα του αέρα προκαλεί στην Ελλάδα 10,000 πρόωρους (κατά δέκα χρόνια κατά μέσο όρο) θανάτους τον χρόνο.. Αν (όπως έχει υπολογιστεί) το 1/6 αυτών των θανάτων οφείλεται στα τζάκια αυτοί οι θάνατοι κοστίζουν στην κοινωνία 1-1,5 δις ευρώ τον χρόνο.

Αλλά κανείς δεν συμπεριλαμβάνει αυτό το κόστος στις ενεργειακές πολιτικές. Οι κυβερνήσεις βολεύονται καλύτερα με το να το ρίχνουν σε  κάθε οικογένεια (ή άτομο) ξεχωριστά.
Ανάλογο είναι αυτό που συμβαίνει στο κυκλοφοριακό. Καθένας από τους περίπου τρία εκατομμύρια οδηγούς ΙΧ στην Αττική «κολλάει»  στον δρόμο 143 ώρες/χρόνο(+5% σε σχέση με πέρσι). Αυτό κοστίζει στην κοινωνία, μόνο σε χαμένες εργατοώρες (όχι στη ρύπανσης ή σε οδικά  ατυχήματα λόγω εκνευρισμού κ.λπ) περί τα 2.5 δις ευρώ τον χρόνο. Τα μέσα μαζικής μεταφοράς, το μόνο αντίδοτο σε αυτή την κατάσταση, αφήνονται να βουλιάξουν, με παλιούς συρμούς, ελλείψεις προσωπικού κ.λπ. Πέρσι, τα έσοδα της ΣΤΑΣΥ αυξήθηκαν κατά 9%, αλλά τα δρομολόγια της… μειώθηκαν.

Και σε αυτή την περίπτωση, οι επίσημες κοστολογήσεις βάζουν στην στήλη των εξόδων την ανανέωση των ΜΜΜ και την καλύτερη στελέχωση και οργάνωσή τους, ενώ παραλείπουν να υπολογίσουν το κοινωνικό κόστος από το μποτιλιάρισμα, που (πολύ βολικά) το πληρώνει από την τσέπη του κάθε οδηγός και κάθε  νοικοκυριό.

Πάμπολλα είναι τα αντίστοιχα παραδείγματα στις πολιτικές για τη στέγαση, την ενέργεια, την ύδρευση, την παιδεία, την υγεία, την ασφάλεια, τη διατροφή κ.λπ. Ο κατεστημένος τρόπος κοστολόγησης «ξεχνάει» συστηματικά να υπολογίσει πάμπολλες «εξωτερικότητες» (κοινωνικά κόστη που προκαλούν οι κατεστημένες πολιτικές) που τα θεωρεί  ιδεοληπτικά «ατομικές δαπάνες» των πολιτών και των νοικοκυριών, ενώ –επίσης συστηματικά- θεωρεί «κόστος» οτιδήποτε θα μπορούσε να διευκολύνει τη ζωή των ανθρώπων (την κοινωνική στέγη, την αποθήκευση της ενέργειας από ΑΠΕ, την επιδότηση της υγιεινής διατροφής και της σωστής ύδρευσης, τη στελέχωση σχολείων και νοσοκομείων κ.ο.κ.). Το αποτέλεσμα είναι πως παντού στη Δύση, η απαίτηση για «υγιή»  δημόσια οικονομικά οδηγεί σε εκπτώχευση των μεσαίων τάξεων και σε κατακρήμνιση των λαϊκών τάξεων στον κοινωνικό αποκλεισμό.

Υπάρχει εξήγηση γιατί οι αριθμοί ευημερούν και  οι  άνθρωποι δυστυχούν». Είναι ο λανθασμένος τρόπος που κοστολογούν οι κυβερνήσεις τα έσοδα και τα έξοδά τους, θεωρώντας συστηματικά κοινωνικό «όφελος» ό,τι ευνοεί τους πλούσιους και ζημιά ότι βελτιώνει τη ζωή των φτωχών. Το να βαφτίζουμε «μίζερο» όποιον διαπιστώνει πως ο βασιλιάς είναι γυμνός, δεν μας βοηθάει σε τίποτα.

Ο Νίκος Ράπτης είναι εκπαιδευτικός και περιφερειακός σύμβουλος Θεσσαλίας.