Θωμάς Παπαλιάγκας στο onlarissa.gr: «Η χώρα χρειάζεται θεσμικές τομές και πολιτική αλλαγή»

Με αιχμηρή κριτική απέναντι στην κυβέρνηση για τη λειτουργία των θεσμών, αλλά και με συγκεκριμένες προτάσεις για τη συνταγματική αναθεώρηση, το πολιτικό σύστημα και την καθημερινότητα των πολιτών, ο αναπληρωτής τομεάρχης Θεσμών και Διαφάνειας του ΠΑΣΟΚ και μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του κόμματος Θωμάς Παπαλιάγκας ανοίγει τα χαρτιά του.

Ο Λαρισαίος δικηγόρος μιλά για τις υποκλοπές, τα Τέμπη και τον ΟΠΕΚΕΠΕ, απαντά στο ερώτημα αν το ΠΑΣΟΚ μπορεί πράγματι να κερδίσει τη Νέα Δημοκρατία και εξηγεί τι σημαίνουν όλα αυτά για έναν νομό όπως η Λάρισα, όπου ο πρωτογενής τομέας, η υγεία, η αυτοδιοίκηση και η αποκατάσταση της Θεσσαλίας παραμένουν ανοιχτές πληγές.

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟΝ Απόστολο Ράιδο // Φωτογραφίες: Γιάννης Μυλωνάς

Κύριε Παπαλιάγκα, μιλάτε συχνά για θεσμική παρακμή. Είναι τόσο βαριά η κατάσταση ή πρόκειται για τη συνηθισμένη πολιτική αντιπαράθεση;

Δεν πρόκειται για έναν ακόμη κομματικό καβγά. Όταν συσσωρεύονται υποθέσεις όπως οι παρακολουθήσεις πολιτικών, υπουργών και στρατιωτικών, η διαχείριση της τραγωδίας των Τεμπών και οι αποκαλύψεις γύρω από τον ΟΠΕΚΕΠΕ, το ζήτημα ξεπερνά τα όρια της αντιπαράθεσης κυβέρνησης και αντιπολίτευσης. Αγγίζει την ίδια τη λειτουργία της Δημοκρατίας.

Το κοινό στοιχείο είναι η άρνηση ουσιαστικής λογοδοσίας. Η Βουλή δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως μηχανισμός προστασίας κυβερνητικών στελεχών, ούτε οι εξεταστικές επιτροπές ως διαδικασίες που κλείνουν υποθέσεις αντί να τις ερευνούν. Η χώρα χρειάζεται καθαρούς κανόνες, ανεξάρτητη Δικαιοσύνη και πολίτες που να αισθάνονται ότι ο νόμος ισχύει για όλους.

Ως δικηγόρος και στέλεχος του Τομέα Θεσμών, τι θεωρείτε ότι πρέπει να αλλάξει άμεσα;

Πρώτα από όλα, πρέπει να τελειώσει στην πράξη το προνομιακό καθεστώς της ποινικής ευθύνης των υπουργών. Δεν μπορεί η τύχη μιας δικογραφίας να εξαρτάται από την εκάστοτε κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Η διερεύνηση πρέπει να γίνεται από τη φυσική Δικαιοσύνη, χωρίς πολιτικά φίλτρα και τεχνητές παραγραφές.

Χρειάζεται επίσης διαφορετικός τρόπος επιλογής της ηγεσίας των ανώτατων δικαστηρίων, ώστε να περιοριστεί η εξάρτησή της από την κυβέρνηση. Το ΠΑΣΟΚ πρότεινε πολύ συγκεκριμένα μια ανάλογη λειτουργία με αυτή της επιλογής της ηγεσίας των ανεξάρτητων αρχών. Παράλληλα, πρέπει να ενισχυθούν οι ανεξάρτητες αρχές, η διαφάνεια στις δημόσιες συμβάσεις και ο έλεγχος της χρηματοδότησης μηχανισμών πολιτικής επικοινωνίας και προπαγάνδας. Η εμπιστοσύνη στους θεσμούς δεν επιβάλλεται με δηλώσεις. Κερδίζεται με ανεξαρτησία, λογοδοσία και αποφάσεις που πείθουν την κοινωνία.

Οι πολίτες δεν θα επιλέξουν μόνο με βάση το ποιος διαμαρτύρεται εντονότερα. Θα αναζητήσουν ποιος μπορεί να κυβερνήσει.

Οι δημοσκοπήσεις, πάντως, δεν φαίνεται να ικανοποιούν τις προσδοκίες του ΠΑΣΟΚ. Γιατί να σας εμπιστευτεί ένας πολίτης που έχει απομακρυνθεί από το κόμμα;

Οι πολίτες δεν θα επιλέξουν μόνο με βάση το ποιος διαμαρτύρεται εντονότερα. Θα αναζητήσουν ποιος μπορεί να κυβερνήσει. Το ΠΑΣΟΚ διαθέτει οργανωμένη παρουσία, στελέχη, εμπειρία και συγκεκριμένο πρόγραμμα. Δεν είναι ένα προσωποπαγές σχήμα που στηρίζεται αποκλειστικά στη δημοφιλία ενός προσώπου.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η εμπιστοσύνη μάς χαρίζεται. Πρέπει να την κερδίσουμε ξανά, πόρτα – πόρτα, με καθαρές θέσεις και πειστικές λύσεις. Η πολιτική αλλαγή δεν θα έρθει με συνθήματα ούτε με έναν νέο «σωτήρα». Θα έρθει με το σοβαρό σχέδιο που προτείναμε ως ΠΑΣΟΚ και με μια νέα κοινωνική πλειοψηφία. Όσο για τις συνεργασίες, αυτές μπορούν να συζητηθούν μετά την ετυμηγορία του λαού και μόνο πάνω σε σαφείς προγραμματικές συμφωνίες. Μια συνεργασία με τη Νέα Δημοκρατία έχει ορθώς αποκλειστεί ομόφωνα από το Συνέδριο του ΠΑΣΟΚ.

Το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ αγγίζει άμεσα τη Λάρισα. Τι πρέπει να γίνει για να μη βρεθούν ξανά οι πραγματικοί παραγωγοί να πληρώνουν τον λογαριασμό;

Στον νομό Λάρισας ο ΟΠΕΚΕΠΕ δεν είναι μια μακρινή υπόθεση των Αθηνών, αλλά αφορά το εισόδημα χιλιάδων οικογενειών. Όταν οι ενισχύσεις κατευθύνονται σε πρόσωπα που δεν έχουν πραγματική παραγωγή, ο έντιμος αγρότης και κτηνοτρόφος χάνει χρήματα, αξιοπιστία και προοπτική.

Οι επιδοτήσεις πρέπει να συνδέονται με την παραγωγή και, στην κτηνοτροφία, με πραγματικό ζωικό κεφάλαιο. Απαιτούνται πλήρης ψηφιακή ιχνηλασιμότητα, διασταυρώσεις στοιχείων και αυστηρός έλεγχος χωρίς κομματικές παρεμβάσεις. Ταυτόχρονα, έχουμε προτείνει να μειωθεί το κόστος παραγωγής, ιδιαίτερα στην ενέργεια, στα εφόδια και στις ζωοτροφές. Οι παραγωγοί μπορούν μέσα από ενεργειακές κοινότητες και συνεταιριστικά σχήματα να παράγουν φθηνότερο ρεύμα, με προτεραιότητα σύνδεσης στο δίκτυο.

Η Λάρισα δεν χρειάζεται άλλες εξαγγελίες που αλλάζουν από υπουργό σε υπουργό. Χρειάζεται σαφές χρονοδιάγραμμα, εξασφαλισμένη χρηματοδότηση και δημόσιο έλεγχο της πορείας των έργων.

Σχεδόν τρία χρόνια μετά τον Daniel, ποιο θεωρείτε ότι είναι το μεγαλύτερο έλλειμμα για τη Θεσσαλία;

Το μεγαλύτερο έλλειμμα είναι ότι εξακολουθούμε να λειτουργούμε αποσπασματικά. Οι αποζημιώσεις και τα επιμέρους έργα είναι αναγκαία, αλλά δεν συνιστούν ολοκληρωμένο σχέδιο. Η Θεσσαλία χρειάζεται αντιπλημμυρική προστασία, διαχείριση των υδάτων, εκσυγχρονισμό των αρδευτικών δικτύων, αλλαγές στις καλλιέργειες όπου απαιτούνται και ουσιαστική στήριξη των χωριών που χάνουν πληθυσμό. Οι προσπάθειες που γίνονται σχεδιασμένα και συντονισμένα απ’την Περιφέρεια βρίσκουν προσκόμματα στην κυβέρνηση. Η δε διαχείριση των υδάτων που η κυβέρνηση έχει παραχωρήσει σε μια ανώνυμη εταιρεία, τον ΟΔΥΘ, δεν λειτουργεί καν και προκαλεί τεράστιο πρόβλημα για την άρδευση σήμερα αλλά και προοπτικά ενδεχομένως για την ιδιωτικοποίηση του νερού αλλά και έναν νέο Daniel.

Η Λάρισα δεν χρειάζεται άλλες εξαγγελίες που αλλάζουν από υπουργό σε υπουργό. Χρειάζεται σαφές χρονοδιάγραμμα, εξασφαλισμένη χρηματοδότηση και δημόσιο έλεγχο της πορείας των έργων. Η ανασυγκρότηση της Θεσσαλίας δεν είναι τοπική εξυπηρέτηση. Είναι εθνική παραγωγική ανάγκη.

Ασκείτε κριτική και στον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Ποιο είναι το πρόβλημα;

Η κυβέρνηση αντιμετωπίζει τους δήμους και τις περιφέρειες ως διοικητικά παραρτήματα του κράτους, χωρίς επαρκείς πόρους, προσωπικό και πραγματική αυτονομία. Αντίθετα, τους μετατρέπει σε φοροεισπράκτορες και με τον νέο φόρο που εισάγει. Παράλληλα, εισήγαγε ένα δυσνόητο εκλογικό σύστημα εναλλακτικής ψήφου, καταργώντας ουσιαστικά τον καθαρό δεύτερο γύρο.

Έτσι υπάρχει κίνδυνος δήμαρχοι και περιφερειάρχες να εκλέγονται μέσα από μια περίπλοκη δεύτερη καταμέτρηση, χωρίς ισχυρή και ευδιάκριτη λαϊκή εντολή. Φαντάζομαι ότι αντιλαμβάνεστε πόσοι εκλογείς θα μπερδευτούν στην ψήφο για τον δεύτερο γύρο, η οποία θα τίθεται στο ίδιο ψηφοδέλτιο του πρώτου γύρου. Και αντίστοιχα πόσοι δεν θα ψηφίσουν καθόλου στο κομμάτι αυτό, γιατί είναι δυσνόητο.

Η Αυτοδιοίκηση χρειάζεται συναινέσεις, αλλά οι συναινέσεις δεν κατασκευάζονται με μαθηματικές πατέντες. Χτίζονται με διάλογο, καθαρούς κανόνες, οικονομική αυτοτέλεια και λογοδοσία.

Δεν πρέπει να αφήσουμε τους αλγόριθμους να εξελιχθούν σε ένα νέο, αόρατο κέντρο εξουσίας. 

Πρόσφατα ανοίξατε στη Λάρισα τη συζήτηση για την Τεχνητή Νοημοσύνη. Πού βρίσκεται ο μεγαλύτερος κίνδυνος;

Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να βοηθήσει την παραγωγή, την υγεία, την εκπαίδευση και τη δημόσια διοίκηση. Μπορεί, όμως, να χρησιμοποιηθεί και για μαζική παρακολούθηση, χειραγώγηση της ενημέρωσης και αδιαφανείς αυτοματοποιημένες αποφάσεις.

Δεν πρέπει να αφήσουμε τους αλγόριθμους να εξελιχθούν σε ένα νέο, αόρατο κέντρο εξουσίας. Ο πολίτης πρέπει να γνωρίζει πότε μια απόφαση λαμβάνεται με τη βοήθεια αυτοματοποιημένου συστήματος, ποια δεδομένα χρησιμοποιούνται και ποιος έχει την ευθύνη. Η τεχνολογία χρειάζεται δημοκρατικό έλεγχο. Και η Λάρισα, με το Πανεπιστήμιο, τις επιχειρήσεις και το ανθρώπινο δυναμικό της, μπορεί να συμμετέχει ενεργά σε αυτή τη νέα συζήτηση, αντί να παρακολουθεί τις εξελίξεις από απόσταση.

Θα είστε ξανά υποψήφιος βουλευτής στη Λάρισα;

Το κόμμα με έχει τιμήσει με την ανάθεση σε μένα της ευθύνης στη γραμματεία του Τομέα Θεσμών. Οφείλω λοιπόν και προφανώς θα ανταποδώσω με την υποψηφιότητά μου στις εθνικές εκλογές. Είμαι ενεργός, παρών και διαθέσιμος στην προσπάθεια του ΠΑΣΟΚ και στην κοινωνία της Λάρισας. Οι υποψηφιότητες αποφασίζονται θεσμικά και στον κατάλληλο χρόνο. Εκείνο που προηγείται είναι η καθημερινή δουλειά, η επαφή με τους πολίτες και η διαμόρφωση ενός σχεδίου που θα δώσει στον νομό μας ισχυρότερη φωνή και πραγματικές προοπτικές. Η πολιτική δεν αρχίζει όταν ανακοινώνονται τα ψηφοδέλτια και δεν τελειώνει το βράδυ των εκλογών.

Σας ευχαριστώ πολύ γι’ αυτή τη συζήτηση.

Κι εγώ σας ευχαριστώ κ. Ράιδε.