ΛΑΡΙΣΑΠΡΩΤΟΣΕΛΙΔΟ

Η Λάρισα που χάθηκε: Το οικογενειακό κέντρο με τους τοίχους γεμάτους σφαίρες και το βρετανικό τανκ

Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα
στα αποτελέσματα αναζήτησης

Πρόσθεσε το onlarissa.gr στη Google

Το κέντρο «Η Ακρόπολις» του Ηρ. Χατζηιωαννίδη στη διασταύρωση των οδών Φαρσάλων και Παλαιολόγου. Μπροστά, ένα κατεστραμμένο βρετανικό άρμα μάχης. Φωτογραφία των ναζί Γερμανών κατακτητών, 1941. (Από το βιβλίο «Η μνήμη της πόλης», σελ.180, Δήμος Λαρισαίων, Λάρισα 2018).

Μια κατοχική φωτογραφία των ναζί Γερμανών κατακτητών, με ένα άρμα μάχης στην πρόσοψή του και τους τοίχους διάστικτους από σφαίρες, ήταν αφορμή να το θυμηθούμε. Είναι το παλιό οικογενειακό κέντρο «Η Ακρόπολις». Βρισκόταν στη γωνία Παλαιολόγου 2 και Φαρσάλων, κοντά στον σιδηροδρομικό σταθμό. Μετά την κατοχή μετονομάστηκε σε «Παράδεισος» και έδωσε το όνομά του σε στάση της αστικής γραμμής Νο 3. Το άρμα είναι μάλλον βρετανικό.

Την ιστορία του κέντρου καταγράφει η εγγονή του αρχικού ιδιοκτήτη Ηρακλή Χατζηιωαννίδη, η δικηγόρος κυρία Λένα Αξιόγλου: «Ο Ηρακλής Χατζηιωαννίδης ήρθε από το εσωτερικό της Τουρκίας, πρόσφυγας το 1922. Γεννήθηκε στο Μεταλλείο Άκνταγ (Akdağmadeni), που ήταν ένα από τα σημαντικότερα μεταλλευτικά κέντρα αργύρου και μολύβδου της Μικράς Ασίας, γνωστό για την έντονη ελληνική και ποντιακή παρουσία του μέχρι το 1922. Η οικογένειά του μετά τον Ρωσοτουρκικό πόλεμο (1828-1829) και την παρακμή των μεταλλείων της Αργυρούπολης (Κιμισχανέ) του Πόντου, μαζί με άλλες εκατοντάδες οικογένειες έμπειρων Ελλήνων μεταλλωρύχων, μετακινήθηκε στο Άκνταγ Μαντέν. Εκεί αξιοποίησαν τα πλούσια κοιτάσματα μολύβδου και αργύρου. Η περιοχή εξελίχθηκε σε ακμάζον μεταλλουργικό και εμπορικό κέντρο. Εκκλησιαστικά υπαγόταν στην Ιερά Μητρόπολη Χαλδίας, ενώ πριν από το 1922 αριθμούσε περίπου 30 ελληνικά χωριά γύρω από την κωμόπολη, με τον ελληνικό πληθυσμό να αποτελεί την πλειοψηφία στην ευρύτερη μεταλλευτική κοινότητα. Οι Έλληνες κάτοικοι δημιούργησαν σχολεία, επιβλητικούς ναούς και διατήρησαν ζωντανή την ποντιακή διάλεκτο, τη μουσική και τους παραδοσιακούς χορούς, όπως το χαρακτηριστικό «Τικ Άκνταγ Μαντέν».

Ο Ηρακλής Χατζηιωαννίδης ήρθε από το εσωτερικό της Τουρκίας, πρόσφυγας το 1922. Είχε παντρευτεί σε ηλικία 14 ετών (!) την επίσης 14 ετών γιαγιά μου Βηθλεέμ Σινανίδου, κατόπιν συμφωνίας των γονέων τους. Τότε ο παππούς πουλούσε σκόρδα και για να γνωρίσει τη νύφη τον έστειλαν σε άλλο χωριό δήθεν για σκόρδα και έτσι γνώρισε τη μετέπειτα γυναίκα του. Η γιαγιά μου ήταν από την περιοχή της Κερασούντας, ενώ ο παππούς μου από χωριό της Άγκυρας. Όμως, θεωρούσαν τους εαυτούς τους Ποντίους και μιλούσαν τα ποντιακά μεταξύ τους. Η γιαγιά Βηθλεέμ ήξερε και χόρεψε σε όλους τους γάμους από θυγατέρες και εγγονές αυτόν τον παραδοσιακό ποντιακό χορό «Κόνιαλι» με κουτάλια. Μου έλεγε η γιαγιά ότι είχαν σχέση και με τη Νίγδη της Καππαδοκίας.

Ο παππούς ήταν από τους πρώτους προέδρους του Συλλόγου Ποντίων της Λάρισας. Εγκαταστάθηκαν στην περιοχή της συνοικίας Αβέρωφ, ο οποίος έγινε ποντιακός οικισμός. Εκεί πήραν κάποιον κλήρο στη σημερινή πλατεία Αβέρωφ. Πούλησε αυτόν τον κλήρο και αγόρασε το οικόπεδο, όπου έκανε το κέντρο. Από τα συμβόλαια φαίνεται ότι η αγορά του οικοπέδου έγινε μεταξύ 1930 και 1935. Το κατάστημα «Ακρόπολις» ιδρύθηκε μεταξύ 1935 και 1937. Έχω στα χέρια μου συμβόλαιο του παππού μου, Ηρακλή Χατζηιωαννίδη, που αγόρασε το «Ακρόπολις». Το έκτισε εξ αρχής και είχε κάνει και σπίτι στο ίδιο σημείο. Υπήρχε και υπόγειο, όπου κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου νοίκιαζαν κατάλυμα άνθρωποι οι οποίοι έρχονταν από τα χωριά λόγω του πολέμου. Κατά τη διάρκεια της Κατοχής μετονόμασε το κέντρο σε «Παράδεισος». Μάλιστα, για χρόνια μετά εκεί ήταν η στάση της αστικής γραμμής Νο 3 με την ονομασία «Παράδεισος».

Η μητέρα μού είπε ότι στο κατάστημα δούλευε ένας σερβιτόρος φίλος των Άγγλων. Εκεί, βέβαια, έτρωγαν και Γερμανοί κατακτητές. Κάποια φορά ένας Γερμανός κυνηγούσε τον σερβιτόρο με… πιρούνι, για να του βγάλει το μάτι. Κάτι του είχε πει ο σερβιτόρος και η μητέρα μου, μικρό κοριτσάκι, είχε κρυφτεί από τον φόβο της. Ο παππούς μου είχε τέσσερα παιδιά, δύο κορίτσια και δύο αγόρια. Τον Σπύρο, που ήταν ο πρώτος, και τον Παναγιώτη, που ήταν ο μικρότερος. Δεύτερη η Παρθενόπη (η μητέρα μου) και τρίτη η Μαρίτσα, έχει κόρη και γιο, οι οποίοι κατοικούν στην οδό Παλαιολόγου. Η Παρθενόπη παντρεύτηκε το 1957 τον Ιωάννη Αξιόγλου εκ Βεροίας, αλλά κι αυτός από σμυρναίικη οικογένεια και απόκτησαν εμένα, την Ελένη. Συμπτωματικά γνώρισα και παντρεύτηκα τον μετέπειτα καθηγητή ΑΠΘ στο Τμήμα Βιολογίας κ. Θωμά Σαββίδη και μετά χρόνια διαπίστωσα ότι η οικογένειά του ήταν, επίσης, από τα ορυχεία του Άκνταγ Μαντέν Μ. Ασίας! Δηλαδή συμπατριώτες με τον παππού μου Ηρακλή!

Ο Ηρακλής Χατζηιωαννίδης πέθανε σε ηλικία 86 χρόνων. Είχε γεννηθεί το 1908, εφόσον το 1922 ήταν 14 χρόνων. Πέθανε το 1994-1995. Το κέντρο κάποια στιγμή έγινε μπακάλικο και στο τέλος είχε μεταφερθεί σε διπλανή οικοδομή. Αρχές της δεκαετίας του 1970 κτίστηκε η σημερινή οικοδομή και δίπλα είχε μεταφερθεί μπακάλικο. Μετά την Κατοχή και για ένα μικρό διάστημα, πριν ανοίξει το μπακάλικο, έκανε και τον ράφτη».

Ακολουθήστε το onlarissa.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Ελάτε στην ομάδα μας στο viber για να ενημερώνεστε πρώτοι για τις σημαντικότερες ειδήσεις
Ετικέτες