«Η Λάρισα απέκτησε κυκλοφοριακό πρόβλημα από το ΣΒΑΚ» – Ο Νίκος Παπαγεωργίου μιλά στο onlarissa.gr για τις αστοχίες και τις αλλαγές που χρειάζεται η πόλη

Σκληρή κριτική στον τρόπο με τον οποίο σχεδιάστηκε και υλοποιήθηκε το Σχέδιο Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας (ΣΒΑΚ) στη Λάρισα ασκεί ο πρόεδρος του Τεχνικού Επιμελητηρίου Κεντρικής και Δυτικής Θεσσαλίας, κ. Νίκος Παπαγεωργίου, σε μια εφ’ όλης της ύλης συνέντευξη στο onlarissa.gr.

Ο κ. Παπαγεωργίου υποστηρίζει ότι η μεγαλύτερη αποτυχία του ΣΒΑΚ είναι πως η Λάρισα απέκτησε έντονο κυκλοφοριακό πρόβλημα, ενώ καταλογίζει σοβαρές αστοχίες στον αρχικό σχεδιασμό, με κυριότερη την απουσία νέων περιφερειακών χώρων στάθμευσης πριν από τις εκτεταμένες παρεμβάσεις στο κέντρο. Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί η αναφορά του ότι δεν υπάρχουν, όπως υποστηρίζει, οι αρχικές μετρήσεις και οι συγκεκριμένοι στόχοι που θα επέτρεπαν να αξιολογηθεί αντικειμενικά η αποτελεσματικότητα του σχεδίου.

Παράλληλα, τάσσεται υπέρ της αναθεώρησης του ΣΒΑΚ, καταθέτει συγκεκριμένες προτάσεις για νέους χώρους στάθμευσης και κυκλοφοριακές παρεμβάσεις, ενώ τοποθετείται για το μέλλον των δύο μεγάλων δημοτικών πάρκινγκ, την υπογειοποίηση των σιδηροδρομικών γραμμών και την προοπτική δημιουργίας ενός μεγάλου κέντρου συνδυασμένων μεταφορών στη Θεσσαλία. Στη συνέντευξη ανοίγει επίσης τη συζήτηση για την αντιπλημμυρική θωράκιση της Λάρισας, την ασφάλεια των δημόσιων κτιρίων, την υπόθεση του Κλειστού Αλκαζάρ, τη στεγαστική κρίση, τη διάσωση της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς και τα συνεχή σκαψίματα στους δρόμους της πόλης.

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟΝ Απόστολο Ράιδο // ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟΝ Γιάννη Μυλωνά

Κύριε Παπαγεωργίου, πριν από τέσσερα χρόνια είχατε ασκήσει ιδιαίτερα σκληρή κριτική στο ΣΒΑΚ. Σήμερα η Δημοτική Αρχή δηλώνει την πρόθεσή της να προχωρήσει σε αναθεώρησή του. Τελικά, έγινε η Λάρισα περισσότερο λειτουργική ή το σχέδιο δημιούργησε περισσότερα προβλήματα στην καθημερινότητα των πολιτών;

Το ΣΒΑΚ, όπως και κάθε μεγάλο και φιλόδοξο σχέδιο, εφόσον δεν έχει προηγηθεί ουσιαστική διαβούλευση με τους χρήστες, είναι καταδικασμένο να αντιμετωπίσει προβλήματα. Καλά είναι να σχεδιάζουμε τα πάντα στο χαρτί, αλλά εάν δεν ακούμε τους ανθρώπους που χρησιμοποιούν καθημερινά τις υποδομές, για να καταλάβουμε τι ακριβώς αντιμετωπίζουν, είναι βέβαιο ότι θα υπάρξουν αστοχίες. Από την πρώτη στιγμή ασχοληθήκαμε ιδιαίτερα με το ΣΒΑΚ, επειδή θεωρούσαμε ότι ήταν ένα πολύ καλό και φιλόδοξο σχέδιο για τη Λάρισα. Είχαμε επισημάνει συγκεκριμένα προβλήματα πριν από περίπου δέκα χρόνια. Δυστυχώς, τώρα που έχει υλοποιηθεί μεγάλο μέρος του έργου, διαπιστώνουμε ότι πολλές από τις επισημάνσεις μας επιβεβαιώθηκαν. Ζούμε όλοι στη Λάρισα και αντιλαμβανόμαστε πόσο έχει δυσκολέψει η πρόσβαση στο κέντρο της πόλης.

Ποια θεωρείτε τη μεγαλύτερη αστοχία του σχεδιασμού; Τι είχατε επισημάνει τότε και δεν εισακουστήκατε;

Θυμάμαι πολύ καλά ότι είχαμε καλέσει τους αρμόδιους αντιδημάρχους και τους είχαμε πει να δημιουργηθούν πρώτα περιφερειακοί χώροι στάθμευσης. Τους είχαμε εξηγήσει ότι, εφόσον περιορίζεται η δυνατότητα εισόδου των αυτοκινήτων στο κέντρο, θα πρέπει προηγουμένως να έχει εξασφαλιστεί πού θα σταθμεύουν. Τους λέγαμε να μην κάνουν τα πράγματα ανάποδα. Να μην κλείσουν πρώτα το κέντρο και αναζητήσουν μετά λύσεις για το πάρκινγκ, γιατί θα το βρουν μπροστά τους. Νομίζω ότι τελικά αυτό ακριβώς συνέβη. Βέβαια, πρέπει να αναγνωρίσω ότι με την ελεγχόμενη στάθμευση η κατάσταση βελτιώθηκε. Πλέον μπορεί κάποιος να βρει θέση στο κέντρο, ενώ παλαιότερα υπήρχαν πολλά αυτοκίνητα μονίμως σταθμευμένα.

Ένα ακόμη σοβαρό πρόβλημα φάνηκε κατά τους σεισμούς στο Δαμάσι. Τότε πολλοί πολίτες προσπάθησαν ταυτόχρονα να μπουν στο κέντρο για να παραλάβουν τα παιδιά τους από τα σχολεία ή τους δικούς τους ανθρώπους από τις δουλειές τους. Δημιουργήθηκε ένα τεράστιο μποτιλιάρισμα που διήρκεσε ώρες. Σε αυτό συνέβαλαν, κατά την άποψή μου, τόσο οι κυκλοφοριακές ρυθμίσεις του ΣΒΑΚ όσο και το γεγονός ότι δεν αποκλείστηκε το κέντρο από την Αστυνομία. Αναδείχθηκε η απουσία ενός αποτελεσματικού σχεδίου έκτακτης ανάγκης. Αναρωτιέμαι τι θα συνέβαινε εάν έπρεπε να περάσει εκείνη την ώρα ένα ασθενοφόρο ή ένα πυροσβεστικό όχημα. Ακόμη και σήμερα, συνάδελφοι μηχανικοί επισημαίνουν ότι σε ορισμένα σημεία έχει δυσκολέψει η διέλευση μεγάλων οχημάτων, όπως τα φορτηγά που εξυπηρετούν οικοδομικά έργα.

Αν σας ζητούσα να ξεχωρίσετε τη μεγαλύτερη αποτυχία και τη μεγαλύτερη επιτυχία του ΣΒΑΚ, ποιες θα ήταν;

Η μεγαλύτερη αποτυχία, κατά την άποψή μου, είναι ότι η Λάρισα απέκτησε κυκλοφοριακό πρόβλημα που προηγουμένως δεν είχε σε τόσο έντονο βαθμό. Ως μεγαλύτερη επιτυχία θα ανέφερα την ελεγχόμενη στάθμευση, η οποία λειτούργησε θετικά. Δεν είμαι όμως βέβαιος εάν το συγκεκριμένο μέτρο εντάσσεται στο ίδιο το ΣΒΑΚ.

Στην Ανθίμου Γαζή είδαμε μεγάλη διαπλάτυνση πεζοδρομίων και απώλεια θέσεων στάθμευσης. Ήταν αναγκαία αυτή η παρέμβαση;

Θα πρέπει να εξετάζουμε συνολικά τη λειτουργία ενός δρόμου. Στην Ανθίμου Γαζή έχουμε έναν άξονα που ξεκινά από την περιοχή της πλατείας Εβραίων, διαμορφώνεται διαφορετικά στην πορεία του και τελικά καταλήγει στην Ηρώων Πολυτεχνείου. Το σημαντικότερο πρόβλημα φαίνεται καθημερινά τις ώρες που οι γονείς πηγαίνουν τα παιδιά τους στα σχολεία. Διπλοπαρκάρουν για λίγα λεπτά, επειδή δεν υπάρχει πρόβλεψη για ολιγόλεπτη στάθμευση. Ενώ υπήρχε αρκετός διαθέσιμος χώρος, δεν προβλέφθηκε μια τέτοια δυνατότητα. Γι’ αυτό δεν θεωρώ ότι η Ανθίμου Γαζή αποτελεί επιτυχημένο παράδειγμα. Το ίδιο ισχύει, κατά την άποψή μου, και για τη Μεγάλου Αλεξάνδρου.

Έχετε αναφερθεί σε περίπου 110.000 οχήματα στη Λάρισα, με προοπτική να φτάσουν τις 150.000 έως το 2050. Πού θα χωρέσουν όλα αυτά; Υπάρχουν συγκεκριμένοι χώροι στους οποίους θα μπορούσαν να κατασκευαστούν νέα πάρκινγκ;

Σε μελέτη που είχαμε κάνει το 2017 διαπιστώσαμε ότι, ακόμη και με τις θέσεις στάθμευσης που υπήρχαν πριν από το ΣΒΑΚ, το ισοζύγιο ήταν ήδη αρνητικό για τους κατοίκους του κεντρικού δακτυλίου. Με το ΣΒΑΚ μειώθηκαν περαιτέρω οι θέσεις και το πρόβλημα μεταφέρθηκε στις περιμετρικές συνοικίες, όπως στον Προφήτη Ηλία. Γι’ αυτό βλέπουμε πλέον να εφαρμόζονται ζώνες ελεγχόμενης στάθμευσης και σε αυτές τις περιοχές για τους μόνιμους κατοίκους. Εμείς είχαμε προτείνει συγκεκριμένους χώρους. Για παράδειγμα, θα μπορούσε να αξιοποιηθεί για υπόγεια στάθμευση η πλατεία του ΟΣΕ στην Ηρώων Πολυτεχνείου. Αντίστοιχα, θα μπορούσαν να εξεταστούν η Κεντρική Πλατεία, η πλατεία Ταχυδρομείου και το οικόπεδο του ΙΚΑ.

Γνωρίζουμε ότι στη Λάρισα υπάρχουν αρχαιότητες και ότι τέτοιες παρεμβάσεις απαιτούν χρόνο. Όμως, αν δεν ξεκινήσουμε ποτέ, δεν πρόκειται να αποκτήσουμε τις υποδομές που χρειαζόμαστε. Από την άλλη, αποδέχομαι απολύτως τη φιλοσοφία ότι σε μια σύγχρονη πόλη δεν μπορεί να μπαίνει ο καθένας με το αυτοκίνητό του στο κέντρο. Θα πρέπει όμως να υπάρχουν εναλλακτικές. Σκεφτείτε κάποιον που θέλει να πάει με την οικογένειά του για φαγητό το βράδυ και να χρησιμοποιήσει το αστικό λεωφορείο. Εάν το τελευταίο δρομολόγιο είναι πολύ νωρίς, πώς θα επιστρέψει στο σπίτι του; Πρέπει να αναρωτιόμαστε πώς κάθε έργο βελτιώνει την καθημερινότητα και την ασφάλεια του πολίτη.

Η Λάρισα χρειάζεται έναν κοινό σχεδιασμό με ορίζοντα 10, 20 ή και 30 ετών. Οι δρόμοι μας είναι συγκεκριμένοι, η πόλη έχει διαμορφωθεί μέσα σε χιλιάδες χρόνια και δεν μπορούμε να τους διευρύνουμε όλους. Χρειαζόμαστε συνδυασμένους τρόπους μετακίνησης.

Η Λάρισα είναι μια επίπεδη πόλη, θεωρητικά ιδανική για περπάτημα και ποδήλατο. Είναι όμως πραγματικά προσβάσιμη για έναν ηλικιωμένο, έναν γονέα με καρότσι ή έναν άνθρωπο με αναπηρία;

Έχω χρησιμοποιήσει τα πεζοδρόμια της πόλης και ως νέος πατέρας με παιδικό καρότσι. Είναι πραγματικά δύσκολη η μετακίνηση σε πολλά σημεία, εξαιτίας των συνεχών υψομετρικών διαφορών, των εισόδων των οικοδομών και της έλλειψης ομαλής μετάβασης από το πεζοδρόμιο στο οδόστρωμα. Όλοι έχουμε δει ανθρώπους να δυσκολεύονται να κινηθούν με ένα καρότσι. Η προσβασιμότητα πρέπει να αποτελέσει βασική προτεραιότητα. Έχουν γίνει βήματα και δεν πρέπει να τα μηδενίζουμε. Πρέπει όμως να συνεχιστούν και να ολοκληρωθούν. Η Λάρισα χρειάζεται έναν κοινό σχεδιασμό με ορίζοντα 10, 20 ή και 30 ετών. Οι δρόμοι μας είναι συγκεκριμένοι, η πόλη έχει διαμορφωθεί μέσα σε χιλιάδες χρόνια και δεν μπορούμε να τους διευρύνουμε όλους. Χρειαζόμαστε συνδυασμένους τρόπους μετακίνησης. Πεζή μετακίνηση, ποδήλατο, αστική συγκοινωνία, αλλά και αυτοκίνητο. Δεν μπορούμε να αποκλείσουμε καμία επιλογή.

Επανέρχομαι στο ΣΒΑΚ. Έχουν δαπανηθεί μεγάλα ποσά, μεταξύ των οποίων και ευρωπαϊκοί πόροι. Είναι ρεαλιστική μια ουσιαστική αναθεώρηση ή οι παρεμβάσεις που έχουν γίνει δεν μπορούν πλέον να αλλάξουν;

Φυσικά μπορεί να γίνει αναθεώρηση. Προβλέπεται από το θεσμικό πλαίσιο των Σχεδίων Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας. Η λογική είναι απλή. Πριν από την εφαρμογή ενός σχεδίου θέτεις συγκεκριμένους στόχους. Για παράδειγμα, μπορεί να επιδιώκεις να μειώσεις κατά 20% την είσοδο οχημάτων στο κέντρο. Κάνεις τις απαραίτητες κυκλοφοριακές μετρήσεις, υλοποιείς τις παρεμβάσεις και στη συνέχεια μετράς ξανά. Εάν πέτυχες τον στόχο, συνεχίζεις. Εάν όχι, εξετάζεις τι χρειάζεται να διορθωθεί. Στη Λάρισα, όμως, έχουμε ένα πολύ σοβαρό πρόβλημα. Δεν έχουμε, όπως θα έπρεπε, τις αρχικές μετρήσεις και τους στόχους του έτους μηδέν, ώστε να μπορούμε να αξιολογήσουμε τα αποτελέσματα.

Αυτό που λέτε είναι ιδιαίτερα σοβαρό. Δηλαδή, κατά την άποψή σας, ξεκίνησε ένα τόσο μεγάλο έργο χωρίς να υπάρχουν συγκεκριμένοι και μετρήσιμοι στόχοι;

Δεν υπάρχουν αυτοί οι στόχοι με τον τρόπο που περιγράφω. Για ποιον λόγο συνέβη αυτό, δεν είμαι εγώ αρμόδιος να απαντήσω. Μια απάντηση που ενδεχομένως θα δοθεί είναι ότι ο αρχικός σχεδιασμός του ΣΒΑΚ έγινε πριν διαμορφωθεί το σχετικό θεσμικό πλαίσιο και οι κανονισμοί. Η ουσία, πάντως, είναι ότι μπορούμε να προχωρήσουμε στην αναθεώρηση, να εντοπίσουμε τα σημεία στα οποία παρουσιάστηκαν προβλήματα και να τα διορθώσουμε. Για μένα, στην αναθεώρηση πρέπει να αποφασιστεί άμεσα η δημιουργία νέων χώρων στάθμευσης. Πρέπει επίσης να εξεταστούν αλλαγές στην κυκλοφορία και στις κατευθύνσεις ορισμένων δρόμων.

Ακούγονται διάφορες προτάσεις, από την επαναφορά της Μεγάλου Αλεξάνδρου σε κανονική κυκλοφορία μέχρι την αλλαγή κατεύθυνσης της Παναγούλη. Πώς τις αξιολογείτε;

Δεν μπορώ να τις αξιολογήσω επιστημονικά χωρίς να έχω τα απαραίτητα κυκλοφοριακά δεδομένα. Οι μηχανικοί δεν μπορούν να διατυπώνουν τεκμηριωμένες προτάσεις χωρίς μετρήσεις. Διαφορετικά, πρόκειται απλώς για υποθέσεις. Ως πολίτης, πάντως, θεωρώ ότι πρέπει να δούμε συνολικά τον δακτύλιο της πόλης και τις δυνατότητες καλύτερης σύνδεσης των οδικών αξόνων. Για παράδειγμα, η Γεωργιάδου και η Αεροδρομίου θα μπορούσαν να αποκτήσουν έναν διαφορετικό ρόλο στον κυκλοφοριακό σχεδιασμό. Θα μπορούσαμε να φανταστούμε ακόμη και μια παρέμβαση στη λογική της La Rambla της Βαρκελώνης. Υπάρχει επίσης η διαδρομή από την Κρανώνος, μέσω Θέτιδος, Κύπρου και Νικηταρά, η οποία θα μπορούσε να συνδεθεί αποτελεσματικότερα με την Ηρώων Πολυτεχνείου. Στο τέλος της Νικηταρά υπάρχει ένα στενό τμήμα και, απ’ όσο γνωρίζω, μια εκκρεμότητα που σχετίζεται με απαλλοτρίωση. Μια τέτοια σύνδεση θα μπορούσε να βοηθήσει στην αποσυμφόρηση του κέντρου.

Ποιες θα είναι οι βασικές προτεραιότητες του ΤΕΕ στον διάλογο για την αναθεώρηση του ΣΒΑΚ;

Έχουμε πραγματοποιήσει και δική μας έρευνα με ερωτηματολόγιο, τα αποτελέσματα της οποίας έχουμε παρουσιάσει στους αρμοδίους. Τα μεγαλύτερα προβλήματα που ανέδειξαν οι πολίτες είναι το κυκλοφοριακό και η στάθμευση. Από εκεί θα ξεκινούσα. Έχουμε επίσης ένα δίκτυο ποδηλατοδρόμων που έχει αναπτυχθεί, αλλά σε αρκετά σημεία παραμένει ασύνδετο. Για παράδειγμα, ένας ποδηλάτης από τη Νέα Σμύρνη δεν μπορεί να φτάσει με ασφάλεια στο κέντρο χρησιμοποιώντας αποκλειστικά ποδηλατόδρομο. Επομένως, χρειάζονται παρεμβάσεις για να λειτουργήσουν αποτελεσματικά και οι εναλλακτικοί τρόποι μετακίνησης.

Θεωρώ ότι θα έπρεπε να δημιουργηθεί ένα δημόσια προσβάσιμο παρατηρητήριο των έργων αποκατάστασης και αντιπλημμυρικής προστασίας μετά τον Daniel. Να μπορεί κάθε πολίτης να μπαίνει σε μια πλατφόρμα και να βλέπει ποια έργα προβλέπονται, ποια βρίσκονται σε εξέλιξη και ποια έχουν ολοκληρωθεί.

Τα καλοκαίρια στη Λάρισα γίνονται ολοένα πιο δύσκολα. Μπορούμε να αλλάξουμε κάτι στον αστικό σχεδιασμό ώστε η πόλη να γίνει πιο υποφερτή τις ημέρες του καύσωνα;

Τα τελευταία χρόνια, λόγω της δουλειάς μου, βρίσκομαι όλα τα καλοκαίρια στη Λάρισα. Πραγματικά, υπάρχουν ημέρες που ανοίγεις το παράθυρο και είναι σαν να ανοίγεις την πόρτα του φούρνου. Το πρόβλημα είναι πολύ σοβαρό και γίνεται όλο και πιο έντονο. Δεν γνωρίζω σε ποιο βαθμό μπορούν οι σημειακές παρεμβάσεις να επηρεάσουν συνολικά το κλίμα της πόλης. Σίγουρα, όμως, η υγρασία σε συνδυασμό με την έλλειψη πρασίνου επιβαρύνουν την κατάσταση. Πρέπει να ενισχυθεί το πράσινο. Σε περιοχές, βέβαια, με πολύ μεγάλη και πυκνή δόμηση, οι δυνατότητες παρέμβασης είναι πλέον περιορισμένες.

Τρία χρόνια μετά τον Daniel, μπορεί ένας Λαρισαίος να αισθάνεται περισσότερο ασφαλής απέναντι σε ένα αντίστοιχο ακραίο καιρικό φαινόμενο;

Το δυσάρεστο είναι ότι αυτή τη στιγμή δεν έχουμε μια σαφή και συνολική εικόνα για το πόσα από τα απαιτούμενα έργα έχουν ολοκληρωθεί και σε ποιο στάδιο βρίσκονται τα υπόλοιπα. Θεωρώ ότι θα έπρεπε να δημιουργηθεί ένα δημόσια προσβάσιμο παρατηρητήριο των έργων αποκατάστασης και αντιπλημμυρικής προστασίας μετά τον Daniel. Να μπορεί κάθε πολίτης να μπαίνει σε μια πλατφόρμα και να βλέπει ποια έργα προβλέπονται, ποια βρίσκονται σε εξέλιξη και ποια έχουν ολοκληρωθεί. Δεν γνωρίζω αυτή τη στιγμή να σας απαντήσω υπεύθυνα εάν είμαστε περισσότερο προστατευμένοι ή όχι. Δεν νομίζω ότι υπάρχει κάποιος φορέας, πέρα ενδεχομένως από την Περιφέρεια, που να έχει πλήρη εικόνα.

Το ΤΕΕ επανέφερε πρόσφατα την υπογειοποίηση των σιδηροδρομικών γραμμών της Λάρισας. Πρόκειται για ένα ρεαλιστικό σχέδιο ή για ένα έργο που θα συζητάμε για πολλές ακόμη δεκαετίες;

Είναι ένα εξαιρετικά σημαντικό ζήτημα για το μέλλον της Λάρισας. Έχουμε εκπονήσει μελέτες για την ασφάλεια του σιδηροδρομικού δικτύου και έχουμε εξετάσει διαφορετικά σενάρια για τη διέλευση των γραμμών μέσα από τον αστικό ιστό. Η υπογειοποίηση προέκυψε ως η προτιμητέα λύση, ενώ εξετάστηκε και το σενάριο της ανατολικής παράκαμψης, με τη νέα χάραξη να κινείται προς την περιοχή της εθνικής οδού. Η σχεδιαζόμενη αξιοποίηση των 233 στρεμμάτων του ΟΣΕ είναι ασφαλώς θετική, επειδή μπορεί να αναβαθμίσει μια σημαντική περιοχή της Λάρισας. Αυτό που θέλουμε όμως να αποτρέψουμε είναι να γίνει σήμερα κάτι που αύριο θα εμποδίζει την υπογειοποίηση ή οποιαδήποτε άλλη συνολική σιδηροδρομική λύση. Πρόκειται για ένα εξαιρετικά δαπανηρό έργο. Εάν θυμάμαι καλά, είχαμε υπολογίσει το κόστος λίγο κάτω από μισό δισεκατομμύριο ευρώ. Είναι προφανές ότι ένα τέτοιο ποσό ξεπερνά τις δυνατότητες ενός Δήμου ή μιας Περιφέρειας. Γι’ αυτό προσπαθούμε να εντάξουμε το έργο σε έναν πολύ μεγαλύτερο αναπτυξιακό σχεδιασμό.

Τι ακριβώς περιλαμβάνει αυτός ο σχεδιασμός;

Έχουμε προτείνει στην Προεδρία της Κυβέρνησης τη δημιουργία ενός μεγάλου κέντρου συνδυασμένων μεταφορών στην Κεντρική Ελλάδα, με επίκεντρο τη Θεσσαλία. Η περιοχή μας βρίσκεται σε στρατηγική γεωγραφική θέση. Διαθέτει ισχυρό πρωτογενή τομέα, μεταποίηση και σημαντικούς οδικούς άξονες. Η πρότασή μας προβλέπει τη διασύνδεση σιδηροδρόμου, αυτοκινητοδρόμων, λιμανιών και αεροδρομικών υποδομών. Στο πλαίσιο αυτό έχουμε θέσει και την προοπτική δημιουργίας ενός νέου αεροδρομίου στην ευρύτερη περιοχή της Θεσσαλίας, με δυνατότητα εξυπηρέτησης εμπορευματικών και επιβατικών μεταφορών. Μια περιοχή που θα μπορούσε να εξεταστεί είναι κοντά στα Φάρσαλα, με σύνδεση στον Ε65 και στον σιδηρόδρομο. Θα χρειάζονταν, παράλληλα, παρεμβάσεις στους οδικούς άξονες Λάρισας–Φαρσάλων και Φαρσάλων–Βόλου. Εάν δημιουργηθεί ένα τέτοιο σύστημα συνδυασμένων μεταφορών, μπορεί να ενταχθεί σε αυτό και η υπογειοποίηση των γραμμών της Λάρισας. Υπάρχουν ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία, όπως ο μηχανισμός «Συνδέοντας την Ευρώπη», καθώς και η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, που μπορούν να εξεταστούν για έργα αυτής της κλίμακας.

Με αφορμή την υπόθεση του Κλειστού Αλκαζάρ, υπάρχει συνολική εικόνα για την ασφάλεια των δημόσιων κτιρίων της Λάρισας; Έχουν ελεγχθεί τα σχολεία, τα γυμναστήρια και οι υπόλοιπες κρίσιμες υποδομές;

Το Τεχνικό Επιμελητήριο έχει αναλάβει σε εθνικό επίπεδο τον πρωτοβάθμιο προσεισμικό έλεγχο των κρίσιμων δημόσιων υποδομών. Αρχικά ζητήθηκε από τους δημόσιους φορείς να καταγράψουν τα ακίνητα που έχουν στην αρμοδιότητά τους. Στη συνέχεια δόθηκε προτεραιότητα σε σχολεία, νοσοκομεία και άλλες κρίσιμες εγκαταστάσεις. Δημιουργήθηκε μητρώο πολιτικών μηχανικών που πραγματοποιούν τους πρωτοβάθμιους ελέγχους. Από όσο γνωρίζω, η διαδικασία αυτή πλησιάζει στην ολοκλήρωσή της. Όσα κτίρια εμφανίσουν ευρήματα που χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση θα περάσουν στον δευτεροβάθμιο προσεισμικό έλεγχο. Υπάρχει, λοιπόν, οργανωμένη διαδικασία και το ΤΕΕ συμμετέχει ενεργά σε αυτή. Αντίστοιχα, υπάρχει και το πρόγραμμα των έξυπνων γεφυρών, με αισθητήρες που παρακολουθούν την καταπόνηση και τη συμπεριφορά τους. Η λογική είναι να λειτουργούμε προληπτικά.

Για το ίδιο το Κλειστό Αλκαζάρ ποια είναι η θέση σας;

Είχα επισκεφθεί το κτίριο πριν από περίπου επτά ή οκτώ χρόνια, μαζί με πολιτικούς μηχανικούς και καθηγητές πανεπιστημίου που ειδικεύονται στα στατικά θέματα. Εγώ δεν είμαι πολιτικός μηχανικός και δεν μπορώ να διατυπώσω προσωπική τεχνική κρίση για τη στατική επάρκειά του. Από τη στιγμή που οι αρμόδιοι μελετητές και η τεχνική υπηρεσία της Γενικής Γραμματείας Αθλητισμού έχουν κρίνει, όπως έχει παρουσιαστεί, ότι πρέπει να κατεδαφιστεί, δεν μπορούμε να αγνοούμε αυτή την κρίση. Η ασφάλεια των ανθρώπων είναι το πρώτο ζητούμενο. Το ΤΕΕ κλήθηκε να συμμετάσχει σε επιτροπή φορέων για το θέμα, αλλά αποφασίσαμε να μη συμμετάσχουμε, επειδή η συγκεκριμένη επιτροπή είχε ήδη καταλήξει σε συμπεράσματα χωρίς προηγουμένως να έχουν εξεταστεί όλα τα τεχνικά δεδομένα. Δεν μπορούμε να λειτουργούμε με προκαθορισμένα συμπεράσματα. Πρώτα πρέπει να έχουμε τα στοιχεία και στη συνέχεια να διαμορφώνουμε επιστημονικά τεκμηριωμένη θέση.

Η οικοδομή στη Λάρισα παρουσιάζει μεγάλη δραστηριότητα, αλλά την ίδια ώρα οι τιμές των κατοικιών αυξάνονται σημαντικά. Υπάρχει κίνδυνος να χτίζονται συνεχώς καινούργιες πολυκατοικίες, ενώ όλο και λιγότεροι Λαρισαίοι θα μπορούν να αγοράσουν ένα διαμέρισμα;

Υπάρχει μεγάλη ζήτηση στην αγορά κατοικίας και ένα κενό που δημιουργήθηκε σε μεγάλο βαθμό κατά τη δεκαετία της οικονομικής κρίσης, όταν η οικοδομική δραστηριότητα περιορίστηκε δραματικά. Ταυτόχρονα, ο υφιστάμενος κτιριακός μας πλούτος γερνάει, ενώ νέες οικογένειες προσπαθούν να αποκτήσουν το δικό τους σπίτι. Το μεγάλο πρόβλημα είναι ότι έχει αυξηθεί πάρα πολύ το κόστος κατασκευής. Τα οικοδομικά υλικά, τα ημερομίσθια, η ενέργεια, σχεδόν τα πάντα έχουν ακριβύνει. Βλέπουμε προσπάθειες από την κεντρική κυβέρνηση με στεγαστικά δάνεια, προγράμματα ανακαίνισης και την κοινωνική αντιπαροχή. Δεν γνωρίζω όμως πόσο αποτελεσματικά θα αποδειχθούν όλα αυτά. Η στέγαση είναι μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει κάθε σύγχρονη πόλη. Πρέπει να υπάρχει πρόβλεψη και σε επίπεδο Δήμου, μέσα από τον πολεοδομικό σχεδιασμό και την ένταξη νέων περιοχών στο σχέδιο πόλης. Δεν βλέπω εύκολη λύση. Οι μισθοί μπορεί να αυξάνονται, αλλά οι αυξήσεις αυτές δεν ακολουθούν τον ρυθμό με τον οποίο ανεβαίνει το κόστος ζωής και κατοικίας.

Πρέπει να προστατεύσουμε την ιστορική φυσιογνωμία της Λάρισας, αντιμετωπίζοντας ταυτόχρονα με δίκαιο τρόπο τους ιδιοκτήτες.

Η υπόθεση της Οικίας Αλεξάνδρου επανέφερε το ζήτημα της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς της Λάρισας. Έχει χαθεί οριστικά η μάχη για τη διάσωση των παλιών κτιρίων της πόλης;

Πρέπει να αποφασίσουμε ποια Λάρισα θέλουμε. Το Τεχνικό Επιμελητήριο είχε ξεκινήσει από τη δεκαετία του 1990 μια προσπάθεια καταγραφής αξιόλογων κτιρίων. Εμείς επανήλθαμε σε αυτό το έργο, καθώς είχαν περάσει αρκετές δεκαετίες, και προχωρήσαμε σε νέα καταγραφή στους νομούς Λάρισας, Τρικάλων και Καρδίτσας. Καταγράψαμε περισσότερα από 400 κτίρια τα οποία θεωρούμε αρχιτεκτονικά ή ιστορικά αξιόλογα. Εμείς όμως δεν είμαστε αρμόδιοι να χαρακτηρίσουμε ένα κτίριο διατηρητέο. Αυτή είναι αρμοδιότητα των αρμόδιων υπουργείων. Γι’ αυτό διαβιβάσαμε τον κατάλογο στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας και στο Υπουργείο Πολιτισμού, ζητώντας να ξεκαθαρίσουν ποια από αυτά πρέπει να προστατευτούν. Απ’ όσο γνωρίζω, μέχρι σήμερα από το Υπουργείο Πολιτισμού έχουμε λάβει απάντηση μόνο για την Οικία Αλεξάνδρου.

Πρέπει επίσης να αντιληφθούμε την αγωνία των ιδιοκτητών. Δεν μπορείς να δεσμεύεις μια ιδιωτική περιουσία χωρίς να προβλέπεις ουσιαστική αποζημίωση. Γι’ αυτό θεωρούμε σημαντικό το εργαλείο της Ψηφιακής Τράπεζας Γης και της μεταφοράς συντελεστή δόμησης. Για παράδειγμα, εάν ένας ιδιοκτήτης έχει ένα ακίνητο που χαρακτηρίζεται διατηρητέο και χάνει τη δυνατότητα να αξιοποιήσει τον συντελεστή δόμησης του οικοπέδου του, θα πρέπει να μπορεί, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, να μεταφέρει και να διαθέσει αυτά τα δικαιώματα δόμησης. Έτσι θα μπορεί να έχει ένα οικονομικό όφελος, ακόμη και να χρηματοδοτήσει τη συντήρηση του κτιρίου του. Πρέπει να προστατεύσουμε την ιστορική φυσιογνωμία της Λάρισας, αντιμετωπίζοντας ταυτόχρονα με δίκαιο τρόπο τους ιδιοκτήτες.

Κλείνοντας, θέλω να σας ρωτήσω για ένα ζήτημα που προκάλεσε μεγάλες αντιδράσεις. Στην οδό Παναγούλη, λίγο μετά την ασφαλτόστρωση, ξεκίνησαν εργασίες για οπτικές ίνες. Είναι δυνατόν να συνεχίζεται αυτή η κατάσταση με τα διαρκή σκαψίματα και τα μπαλώματα στους δρόμους της Λάρισας;

Είναι ένα μόνιμο πρόβλημα, το οποίο με ενοχλεί και προσωπικά πάρα πολύ. Βλέπουμε συνεχώς μπαλώματα στους δρόμους, με αποτέλεσμα να δυσκολεύεται η κίνηση των αυτοκινήτων και των δικύκλων. Πρέπει όμως να καταλάβουμε ότι ο συντονισμός όλων αυτών των εργασιών δεν είναι απλή υπόθεση. Ένας δρόμος μπορεί σήμερα να αποκτήσει σύγχρονα δίκτυα ύδρευσης, ενέργειας και τηλεπικοινωνιών. Αύριο όμως μπορεί να χρειαστεί ένα καινούργιο δίκτυο, όπως συνέβη με την αντικατάσταση του χαλκού από τις οπτικές ίνες. Αντίστοιχα, όταν ένας πολίτης αποφασίσει να συνδέσει το σπίτι του με το φυσικό αέριο, ενδέχεται να απαιτηθεί νέα εκσκαφή για την παροχή. Δεν μπορείς να προβλέψεις κάθε μελλοντική ανάγκη. Εάν χτιστεί αύριο μια καινούργια οικοδομή σε ένα άδειο οικόπεδο, θα χρειαστεί να συνδεθεί με τα δίκτυα. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δικαιολογείται να ασφαλτοστρώνεται ένας δρόμος και λίγες ημέρες αργότερα να ξανασκάβεται. Μια τέτοια περίπτωση ασφαλώς δείχνει κακό συντονισμό και κάποιο σοβαρό πρόβλημα στον προγραμματισμό. Πιστεύω ότι χρειάζεται και μεγαλύτερη χρηματοδότηση, ώστε να γίνονται συχνότερα σωστές αποκαταστάσεις των οδοστρωμάτων. Δεν είναι δυνατόν να έχουμε ανακατασκευασμένους δρόμους στο κέντρο και μόλις στρίψουμε στο διπλανό στενό να συναντάμε δεκάδες λακκούβες. Η Λάρισα δεν είναι μόνο το κέντρο. Είναι και οι συνοικίες της, στις οποίες ζουν καθημερινά χιλιάδες άνθρωποι.

Σας ευχαριστώ πολύ κύριε πρόεδρε γι’ αυτή τη συζήτηση.

Κι εγώ σας ευχαριστώ κύριε Ράιδο.