Πάνε μαζί woke και φιλελεύθερη δημοκρατία;

Η συζήτηση γύρω από τον όρο «woke» και την πολιτική των ταυτοτήτων ξεκίνησε από μια ανάγκη για κοινωνική ευαισθητοποίηση απέναντι σε διακρίσεις και ανισότητες. Το κίνημα αυτό όμως σήμερα δοκιμάζει τις αντοχές των ίδιων των δημοκρατιών. Το κρίσιμο ερώτημα που αναδύεται πια είναι αν η ενίσχυση της συμπερίληψης εμποδίζει τον ελεύθερο διάλογο.

Για τις φιλελεύθερες δημοκρατίες η κουλτούρα της υπερβολικής πολιτικής ορθότητας αρχίζει και γίνεται πρόβλημα. Στο όνομα της «προστασίας» περιθωριοποιούνται όσοι εκφράζουν μια πιο «παραδοσιακή», άποψη. Ο αντίλογος οδηγεί στον αποκλεισμό, φτάνουμε σε κλίμα αυτολογοκρισίας. Όταν οι πολίτες διστάζουν να τοποθετηθούν ελεύθερα, πλήττεται η ψυχή της δημοκρατίας…

Αποτέλεσμα; Η κοινωνία κατακερματίζεται σε ομάδες, με βάση αποκλειστικά το φύλο, τη φυλή,  τη σεξουαλικότητα κ.α. Ο σεβασμός στην ιδιαιτερότητα είναι αυτονόητος, αλλά η μονομερής εστίαση σε ταυτότητες υπονομεύει την έννοια του «καλού» πολίτη. Του πολίτη δηλαδή που αναζητά στοιχεία που ενώνουν και δεν χωρίζει την κοινωνία βάσει στεγανών. Τα στεγανά που παράγουν πλέον οι «ταυτότητες» δυσκολεύουν τη σύνθεση και τη συναίνεση.

Φτάσαμε στο σημείο να αναθεωρούμε και τον πολιτισμό. Λογοκρίνουμε κλασσικά έργα τέχνης, λογοτεχνίας ή κινηματογράφου με βάση σημερινά ηθικά κριτήρια. Η ιστορία και η τέχνη, ωστόσο, κατανοούνται στο πλαίσιο της εποχής τους. Η υπερβολική προσήλωση σε συμβολικούς και γλωσσικούς πολέμους αποπροσανατολίζει.

Η φιλελεύθερη δημοκρατία οφείλει να είναι ανεκτική, συμπεριληπτική και δίκαιη. Η  πρόοδος όμως επιτυγχάνεται μέσα από τη μετριοπάθεια και το σεβασμό στην αντίθετη άποψη. Όταν οι «ευγενείς» στόχοι επιβάλλονται τόσο δογματικά, το αποτέλεσμα δεν είναι μια ελεύθερη κοινωνία, αλλά μια κοινωνία σε πόλωση. Ας εγγυηθούμε τα δικαιώματα όλων, προστατεύοντας ταυτόχρονα το πολυτιμότερο αγαθό: την ελευθερία της έκφρασης. «Μέτρον άριστον».

Νίκος Ντόλας, Φιλόλογος, Διδάκτωρ ΕΚΠΑ, Πολιτευτής ΝΔ