Η πρώτη θεραπεία για τον καρκίνο παγκρέατος εγκρίθηκε για ασθενείς στην Ελλάδα

Νέο δρόμο στην ογκολογία δίνει το πρώτο ειδικό φάρμακο για τον καρκίνο του παγκρέατος, το οποίο σηματοδοτεί μια καινούρια διαδρομή για την αντιμετώπιση της συγκεκριμένης μορφής καρκίνου. Το φάρμακο αυτό εγκρίθηκε μόλις στα τέλη Αυγούστου στις ΗΠΑ, ενώ αναμένεται σύντομα και η έγκρισή του από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων – ΕΜΑ.

Η κατ΄ εξαίρεση χορήγηση του συγκεκριμένου φαρμάκου στη χώρα μας, εγκρίθηκε πρόσφατα για συγκεκριμένους ασθενείς οι οποίοι είχαν υποβάλλει σχετικές αιτήσεις και σύντομα αναμένεται να ξεκινήσουν τη θεραπεία τους.

Η έγκριση του νέου αυτού φαρμάκου ανοίγει νέο ερευνητικό πεδίο στην ογκολογία, τόσο για την αντιμετώπιση του καρκίνου του παγκρέατος με συνδυαστικές θεραπείες, όσο και για την προώθηση της επιστημονικής έρευνας για την αντιμετώπιση άλλων μορφών καρκίνου που θα μπορούσαν να συνδέονται με το συγκεκριμένο μηχανισμό.

Για τις νέες εξελίξεις στο πεδίο, μίλησε στο in.gr o ειδικός γραμματέας της Εταιρείας Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδας (ΕΟΠΕ), διευθυντής του ογκολογικού τμήματος του νοσοκομείου 417 ΝΙΜΤΣ Νίκος Τσουκαλάς.

Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια ανησυχητική αύξηση της συχνότητας εμφάνισης σε άτομα νεαρής ηλικίας, και ιδιαίτερα σε νεαρές γυναίκες

Ο ειδικός γραμματέας της ΕΟΠΕ, ογκολόγος Νίκος Τσουκαλάς

Σύμφωνα με τον κ. Τσουκαλά, ο καρκίνος του παγκρέατος είναι μία από τις πιο επιθετικές και θανατηφόρες μορφές καρκίνου παγκοσμίως. Λόγω της εξαιρετικά χαμηλής επιβίωσης και της ταχείας εξέλιξης της νόσου, η συχνότητα, η επίπτωση και ο επιπολασμός της νόσου παρουσιάζουν ιδιαίτερα και ανησυχητικά χαρακτηριστικά.

Ο καρκίνος του παγκρέατος αποτελεί τη 12η πιο συχνή μορφή καρκίνου σε εμφάνιση, αλλά την 6η συχνότερη αιτία θανάτου από καρκίνο παγκοσμίως. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση κατατάσσεται ως ο 7ος συχνότερος καρκίνος και είναι η 4η αιτία θανάτου από καρκίνο, μετά από τον καρκίνο του πνεύμονα, του παχέος εντέρου και του μαστού. Είναι κατεξοχήν νόσος της τρίτης ηλικίας. Περισσότερο από το 90% των περιπτώσεων διαγιγνώσκεται σε άτομα άνω των 55-65 ετών, με αιχμή μεταξύ της 7ης και 8ης δεκαετίας της ζωής.

Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια ανησυχητική αύξηση της συχνότητας εμφάνισης σε άτομα νεαρής ηλικίας, και ιδιαίτερα σε νεαρές γυναίκες.

Η τυποποιημένη κατά ηλικία επίπτωση ανέρχεται σε περίπου 4,7 νέες περιπτώσεις ανά 100.000 άτομα παγκοσμίως. Οι αναπτυγμένες χώρες (Ευρώπη και Βόρεια Αμερική) εμφανίζουν τα υψηλότερα ποσοστά επίπτωσης (περίπου 7,7 έως 11,6 περιπτώσεις ανά 100.000 άνδρες και 6,3 έως 8,1 ανά 100.000 γυναίκες).

Αντίθετα, σε περιοχές όπως η Αφρική ή η Ινδία, η επίπτωση είναι χαμηλότερη (κάτω από 2 ανά 100.000).

Στην Ελλάδα υπολογίζεται ότι διαγιγνώσκονται τουλάχιστον 1.500 έως 2.000 νέες περιπτώσεις ετησίως.

Ενώ η επίπτωση (νέες περιπτώσεις) αυξάνεται σταθερά, ο επιπολασμός του καρκίνου του παγκρέατος (συνολικός αριθμός ανθρώπων που ζουν με τη νόσο μια δεδομένη χρονική στιγμή) παραμένει ασυνήθιστα χαμηλός. Αυτό οφείλεται στην πολύ χαμηλή επιβίωση. Καθώς το 80% των περιπτώσεων ανιχνεύεται σε προχωρημένο ή μεταστατικό στάδιο ο χρόνος επιβίωσης είναι μικρός.

Παρά τη σταδιακή βελτίωση των θεραπειών (η 5ετής επιβίωση αυξήθηκε διεθνώς από το 5%-7% στο 12%-13% τα τελευταία χρόνια), η θνητότητα παραμένει σχεδόν ισοδύναμη με την επίπτωση. Έτσι, ο αριθμός των ανθρώπων που επιβιώνουν μακροχρόνια με τη νόσο είναι περιορισμένος σε σχέση με άλλους καρκίνους.

Παράγοντες κινδύνου

Οι κυριότεροι παράγοντες κινδύνου για την εμφάνιση του καρκίνου του παγκρέατος διακρίνονται σε αυτούς που σχετίζονται με τον τρόπο ζωής (τροποποιήσιμοι) και σε ιατρικούς ή γενετικούς παράγοντες. Οι τροποποιήσιμοι παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνουν το κάπνισμα, την παχυσαρκία, την κακή διατροφή, την κατάχρηση αλκοόλ και την έκθεση σε χημικά. Ενώ στους ιατρικούς ή γενετικούς παράγοντες συγκαταλέγονται η ηλικία, ο σακχαρώδης διαβήτης, η χρόνια παγκρεατίτιδα, τα κληρονομικά-γενετικά σύνδρομα και η κακή στοματική υγιεινή.

Νόσος χωρίς συμπτώματα

Ο καρκίνος του παγκρέατος είναι συχνά ασυμπτωματικός στα αρχικά του στάδια, γεγονός που δυσκολεύει την έγκαιρη διάγνωσή του. Τα συμπτώματα συνήθως εμφανίζονται όταν ο όγκος μεγαλώσει αρκετά ή αρχίσει να εξαπλώνεται σε διπλανά όργανα και ιστούς. Τα κυριότερα και πιο συχνά συμπτώματα της νόσου είναι ο ίκτερος, οι αλλαγές στις κενώσεις και στα ούρα, ο πόνος στην κοιλιά ή στην πλάτη, η απώλεια βάρους , η ανορεξία, ο σακχαρώδης διαβήτης, η δυσπεψία, η ναυτία, ο έμετος, η κόπωση και ο κνησμός (φαγούρα).

Προσυμπτωματικός έλεγχος

Για την έγκαιρη αναγνώριση της νόσου, δυστυχώς, δεν υπάρχει πρόγραμμα γενικού πληθυσμιακού προληπτικού (προσυμπτωματικού) ελέγχου.

Όπως εξήγησε ο κ. Τσουκαλάς, «Αυτό συμβαίνει επειδή η νόσος είναι σχετικά σπάνια στον γενικό πληθυσμό, οι διαθέσιμες εξετάσεις είναι επεμβατικές ή ακριβές και το ρίσκο ψευδώς θετικών αποτελεσμάτων υψηλό.

Ωστόσο, ο προσυμπτωματικός έλεγχος (screening) επιβάλλεται και εφαρμόζεται αυστηρά σε συγκεκριμένες ομάδες υψηλού κινδύνου (οικογενειακό ιστορικό, γενετικά σύνδρομα και μεταλλάξεις, ιστορικό χρόνιας παγκρεατίτιδας) όπου η έγκαιρη διάγνωση μπορεί να σώσει ζωές».

Πρόληψη

Αντίστοιχα, δεν υπάρχουν συγκεκριμένες οδηγίες για την πρόληψη από τον καρκίνο του παγκρέατος και όπως τόνισε ο κ. Τσουκαλάς, «δεν υπάρχει εγγυημένος τρόπος για την πρόληψη, καθώς ορισμένοι παράγοντες κινδύνου (όπως η ηλικία και το οικογενειακό ιστορικό) δεν μπορούν να τροποποιηθούν.

Παρόλα αυτά, η υιοθέτηση συγκεκριμένων αλλαγών στον τρόπο ζωής και η στενή ιατρική παρακολούθηση ατόμων με υψηλό κίνδυνο μπορούν να μειώσουν σημαντικά τις πιθανότητες εμφάνισης ή να βοηθήσουν στην έγκαιρη διάγνωση.

Οι βασικές στρατηγικές πρόληψης και μείωσης του κινδύνου εμφάνισης του καρκίνου παγκρέατος περιλαμβάνουν τη διακοπή του καπνίσματος, τη διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους, την υγιεινή διατροφή, τον περιορισμό του αλκοόλ και τον έλεγχο του σακχαρώδη διαβήτη».

Το νέο φάρμακο

Σε ότι αφορά την ανακάλυψη του νέου φαρμάκου που στοχεύει συγκεκριμένα τον καρκίνο του παγκρέατος, ο κ. Τσουκαλάς σημείωσε ότι πρόκειται για την πιο σημαντική και αποτελεσματική νέα εξέλιξη στη θεραπεία αυτής της μορφής καρκίνου. Το φάρμακο daraxonrasib εγκρίθηκε από τον Αμερικανικό Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων – FDA. Πρόκειται για ένα πρωτοποριακό χάπι που στοχεύει απευθείας τη μεταλλαγμένη πρωτεΐνη KRAS / RAS, η οποία ευθύνεται για την ανάπτυξη και την εξάπλωση των όγκων σε περισσότερο από το 90% των περιπτώσεων παγκρεατικού καρκίνου. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα των μεγάλων κλινικών δοκιμών, το νέο αυτό φάρμακο σχεδόν διπλασιάζει τον διάμεσο χρόνο επιβίωσης των ασθενών με προχωρημένο ή μεταστατικό αδενοκαρκίνωμα του παγκρέατος που είχαν ήδη λάβει προηγούμενη χημειοθεραπεία. Συγκεκριμένα, η διάμεση επιβίωση βελτιώθηκε σημαντικά σε σύγκριση με την παραδοσιακή χημειοθεραπεία (περίπου 13,2 μήνες έναντι 6,7 μηνών με την παραδοσιακή χημειοθεραπεία). Τα σημαντικά αυτά αποτελέσματα παρουσιάσθηκαν πριν λίγους μήνες στο παγκόσμιο συνέδριο ογκολογίας ASCO 2026 στο Σικάγο στις ΗΠΑ.

Ανακάλυψη νέας γενιάς

Το daraxonrasib ανήκει σε μια νέα γενιά φαρμάκων και αναστέλλει την οικογένεια πρωτεϊνών RAS/KRAS που προκαλούν τον ανεξέλεγκτο πολλαπλασιασμό των καρκινικών κυττάρων. Οι ασθενείς που έλαβαν τη θεραπεία εμφάνισαν λιγότερες σοβαρές παρενέργειες σε σύγκριση με τη χημειοθεραπεία και ανέφεραν καλύτερη διαχείριση του πόνου.

Οι πιο συχνές παρενέργειες περιλαμβάνουν δερματικά εξανθήματα, διάρροια και ναυτία.

Ήδη βρίσκονται σε εξέλιξη νέες κλινικές δοκιμές που εξετάζουν τον συνδυασμό του daraxonrasib με άλλα υπό δοκιμή φάρμακα για ασθενείς που δεν έχουν λάβει ακόμα καμία προηγούμενη θεραπεία. Παράλληλα, εξετάζονται προηγμένα σχήματα που συνδυάζουν στερεοτακτική ακτινοθεραπεία σώματος, χημειοθεραπεία και ανοσοθεραπεία.

Στην Ελλάδα

Το daraxonrasib εγκρίθηκε από τον FDA στις 26 Αυγούστου 2026 για ενήλικες με μεταστατικό αδενοκαρκίνωμα παγκρέατος που έχουν λάβει προηγούμενη θεραπεία.

Στην Ευρώπη  έχει λάβει χαρακτηρισμό ορφανού φαρμάκου από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (EMA) και βρίσκεται σε διαδικασία αξιολόγησης, όμως δεν διαθέτει ακόμη επίσημη άδεια κυκλοφορίας στην Ελλάδα ή την Ευρωπαϊκή Ένωση.

«Το ευχάριστο νέο είναι ότι πριν λίγες ημέρες εγκρίθηκαν και στην πατρίδα μας οι πρώτες αιτήσεις  για το daraxonrasib ως ορφανό φάρμακο και σύντομα θα το λάβουν οι πρώτοι Έλληνες ασθενείς», είπε ο κ. Τσουκαλάς και καταλήγοντας πρόσθεσε: « Η εξέλιξη αυτή είναι πολύ θετική για τους ασθενείς μας δίνοντάς τους ενθάρρυνση και αισιοδοξία. Ελπίζουμε σύντομα να έχουμε και την σχετική έγκριση της νέας αυτής αποτελεσματικής θεραπείας daraxonrasib και από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (EMA) κάτι που θα συμβάλει στην πιο εύκολη και άμεση πρόσβασή των ασθενών με καρκίνο παγκρέατος σε αυτή την καινοτόμο θεραπεία».