ΚΕΦΙΜ: Θετικές οι αλλαγές στο OpenGov και στην ανάλυση συνεπειών – Παραμένουν κενά στην τεκμηρίωση των νόμων 

Θετικά βήματα για τη βελτίωση της νομοθετικής διαδικασίας στην Ελλάδα αποτελούν σύμφωνα με το ΚΕΦΙΜ η επικαιροποίηση του Εγχειριδίου και του Υποδείγματος Ανάλυσης Συνεπειών Ρύθμισης τον Αύγουστο του 2026, καθώς και η πρόσφατη αναβάθμιση του OpenGov.gr.

Η τελική αξία τους, ωστόσο, θα κριθεί από το κατά πόσο θα ενισχύσουν την τεκμηρίωση των νομοθετικών επιλογών, την ουσιαστική συμμετοχή των πολιτών και τον έλεγχο των αποτελεσμάτων των ρυθμίσεων.

ΚΕΦΙΜ: Τι συνεπάγονται οι αλλαγές

-Καλύτεροι νόμοι σημαίνουν καλύτερη καθημερινότητα. Κάθε νέα ρύθμιση μπορεί να επηρεάζει ουσιωδώς το εισόδημά μας, την απασχόληση, τη γραφειοκρατία και την ποιότητα των δημόσιων υπηρεσιών.

-Λιγότερη γραφειοκρατία, μικρότερο κόστος. Η ουσιαστική εκτίμηση των συνεπειών ενός νόμου μπορεί να αποτρέψει περιττές επιβαρύνσεις για πολίτες και επιχειρήσεις.

-Περισσότερη συμμετοχή στις αποφάσεις. Το αναβαθμισμένο OpenGov διευκολύνει τους πολίτες να ενημερώνονται για τις δημόσιες διαβουλεύσεις και να καταθέτουν τις προτάσεις τους.

-Νόμοι που βασίζονται σε στοιχεία. Η αξιολόγηση εναλλακτικών λύσεων και η εκτίμηση του κόστους και των ωφελειών βοηθούν στην επιλογή αποτελεσματικότερων πολιτικών.

-Μεγαλύτερη διαφάνεια και λογοδοσία. Οι πολίτες πρέπει να μπορούν να γνωρίζουν γιατί επιλέχθηκε μια ρύθμιση, πώς αξιοποιήθηκαν οι παρατηρήσεις τους και αν ο νόμος πέτυχε τους στόχους του.

Νέες δυνατότητες

Το επικαιροποιημένο Εγχειρίδιο δίνει μεγαλύτερη έμφαση στον προσδιορισμό του προβλήματος, στους μετρήσιμους στόχους, στην εκτίμηση των διοικητικών βαρών και στην προετοιμασία της εφαρμογής.

Η σύνδεση με το Εθνικό Μητρώο Διοικητικών Διαδικασιών ΜΙΤΟΣ, η χρήση του Μοντέλου Σταθερού Κόστους και ο προγραμματισμός των αναγκαίων κανονιστικών πράξεων μπορούν να βοηθήσουν τη διοίκηση να εντοπίζει εγκαίρως επιβαρύνσεις και δυσκολίες εφαρμογής.

Παράλληλα, η αναβαθμισμένη πλατφόρμα OpenGov.gr, η λειτουργία της οποίας ανακοινώθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου, προσφέρει προσωποποιημένη ενημέρωση, ειδοποιήσεις για νέες διαβουλεύσεις και συγκεντρωτική πρόσβαση στα σχόλια κάθε χρήστη.

Η αξιοποίηση Τεχνητής Νοημοσύνης για την ομαδοποίηση και επεξεργασία των σχολίων, καθώς και η ανοικτή διάθεση δεδομένων μέσω προγραμματιστικής διεπαφής, δημιουργούν πρόσθετες δυνατότητες συμμετοχής, έρευνας και δημόσιου ελέγχου.

Ωστόσο, η εξέταση του νέου Υποδείγματος Ανάλυσης Συνεπειών Ρύθμισης αναδεικνύει σημαντικά περιθώρια βελτίωσης. Σύμφωνα με τις αρχές του ΟΟΣΑ, η ανάλυση πρέπει να αρχίζει όταν οι επιλογές παραμένουν ανοικτές, να εξετάζει εφικτές εναλλακτικές λύσεις και να προετοιμάζει την παρακολούθηση και την αξιολόγηση της παρέμβασης.

Πού υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης

Η δημόσια διαβούλευση στην Ελλάδα βελτιώνεται σταθερά τα τελευταία χρόνια και αποκτά συστηματικά καλύτερες θεσμικές και ψηφιακές υποδομές.

Η ανάλυση συνεπειών δεν έχει σημειώσει αντίστοιχη πρόοδο στην ουσιαστική χρήση δεδομένων. Σχεδόν κάθε νόμος συνοδεύεται από έκθεση συνεπειών, αλλά η ποσοτική εκτίμηση των ευρύτερων επιπτώσεων παραμένει εξαιρετικά περιορισμένη. Το στοιχείο αυτό προκύπτει τόσο από τα στοιχεία του ΚΕΦΙΜ, όσο και από την πρόσφατη έκθεση του ΟΟΣΑ για το 2025.

Το νέο Εγχειρίδιο Ανάλυσης Συνεπειών Ρύθμισης, που δημοσιεύθηκε τον Αύγουστο του 2026, είναι ένα θετικό βήμα. Η σημαντικότερη αλλαγή είναι η ενσωμάτωση του Ευρωπαϊκού μοντέλου σταθερού κόστους, μιας μεθόδου που μετρά με αριθμούς το διοικητικό κόστος που προκαλεί κάθε νέα ρύθμιση σε επιχειρήσεις και πολίτες. Για τις υπόλοιπες συνέπειες όμως, οι απαιτήσεις του υποδείγματος μένουν ασαφείς. Η ΕΕ και ο ΟΟΣΑ ζητούν ρητά ποσοτικοποίηση και εξηγούν πώς πρέπει να γίνεται, ενώ το ελληνικό υπόδειγμα αφήνει μεγάλο περιθώριο για απλώς περιγραφικές απαντήσεις.

Μέχρι σήμερα, οι περισσότερες εκθέσεις που συνοδεύουν τους νόμους δεν περιέχουν δεδομένα και εκτιμήσεις, ενώ το νέο υπόδειγμα και οι νέες απαιτήσεις που ενσωματώθηκαν για τις ποσοτικές εκτιμήσεις δεν ακολουθούνται στους νόμους που έχουν ακολουθήσει. Γι’ αυτό απαιτείται πιο συστηματικός έλεγχος για το αν οι ομάδες που συντάσσουν τους νόμους τηρούν τις οδηγίες.

Το ΚΕΦΙΜ προτείνει η αναβάθμιση των εργαλείων να συνοδευτεί από υποχρεωτική συγκριτική αξιολόγηση των εφικτών επιλογών, τεκμηριωμένη ποσοτική αποτίμηση των σημαντικών συνεπειών και συγκεκριμένο σχέδιο παρακολούθησης. Το βάθος της ανάλυσης πρέπει να προσαρμόζεται στη σημασία κάθε παρέμβασης, με ιδιαίτερη προσοχή στις μικρές επιχειρήσεις, στις ευάλωτες ομάδες και στις διαφορετικές επιβαρύνσεις μεταξύ των αποδεκτών της ρύθμισης.

ΚΕΦΙΜ: Απαραίτητη η σύνδεση τεκμηρίωσης και λογοδοσίας

Ο Πρόεδρος του ΚΕΦΙΜ, Νίκος Ρώμπαπας, δήλωσε:

«Η επικαιροποίηση του Εγχειριδίου και η αναβάθμιση του OpenGov είναι θετικές εξελίξεις. Δημιουργούν καλύτερες προϋποθέσεις για να γνωρίζουμε τι επιδιώκει ένας νόμος, ποιους επηρεάζει και ποιες δυσκολίες μπορεί να προκύψουν.

Το επόμενο βήμα είναι να φαίνεται με στοιχεία γιατί επιλέγεται κάθε σημαντική παρέμβαση, τι κόστος και όφελος αναμένεται και πώς θα ελεγχθεί το αποτέλεσμά της, όπως ορίζουν όλα τα εγχειρίδια σύνταξης της έκθεσης συνεπειών, η ΕΕ, και ο ΟΟΣΑ. Στη διαβούλευση, οι πολίτες πρέπει επίσης να μπορούν να δουν πώς αξιοποιήθηκαν οι προτάσεις τους και πως εφαρμόζεται ένας νόμος. Αυτή η σύνδεση ανάμεσα στην τεκμηρίωση, στη συμμετοχή και στη λογοδοσία θα κρίνει την ουσιαστική συμβολή των νέων εργαλείων στην ποιότητα της νομοθέτησης».