Λάρισα: Ο «Προσωπικός Βοηθός» αλλάζει την καθημερινότητα των ΑμεΑ, αλλά οι βοηθοί παραμένουν δυσεύρετοι

Η Λαρισαία Παραολυμπιονίκης Άννα Ντέντα ήταν από τους ανθρώπους που μπήκαν ήδη από το 2023 στο πρόγραμμα «Προσωπικός Βοηθός για Άτομα με Αναπηρία», μια παρέμβαση που επιχειρεί να δώσει μεγαλύτερη αυτονομία στην καθημερινότητα χιλιάδων πολιτών και η οποία πλέον περνά από την πιλοτική φάση στην καθολική εφαρμογή της.

Η μετάβαση αυτή αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον και για τη Λάρισα, καθώς το πρόγραμμα έχει ήδη δημιουργήσει μεγάλες προσδοκίες στους ανθρώπους με αναπηρία, την ίδια ώρα όμως που στην περιφέρεια καταγράφεται ένα σοβαρό εμπόδιο. Οι διαθέσιμοι προσωπικοί βοηθοί δεν επαρκούν και σε αρκετές περιπτώσεις η αναζήτησή τους μετατρέπεται σε μια δύσκολη και χρονοβόρα διαδικασία.

Κατά την πιλοτική εφαρμογή, 1.829 άτομα με αναπηρία σε ολόκληρη τη χώρα έλαβαν προσωπική βοήθεια, συνεργαζόμενα με έναν ή περισσότερους βοηθούς που είχαν εγγραφεί στην ειδική πλατφόρμα. Τώρα το πρόγραμμα του υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας διευρύνεται σημαντικά. Η πλατφόρμα άνοιξε στις 26 Αυγούστου και μέχρι σήμερα έχουν υποβληθεί 6.365 νέες αιτήσεις, από τις οποίες 4.561 έχουν κριθεί επιλέξιμες.

Αυτονομία στην καθημερινότητα

Η φιλοσοφία του προγράμματος βασίζεται στην υποστήριξη του ατόμου με αναπηρία στις καθημερινές του δραστηριότητες, από το ντύσιμο και την προσωπική φροντίδα μέχρι τη μετακίνηση στην εργασία, τις κοινωνικές δραστηριότητες και τα ταξίδια.

Η εμπειρία ανθρώπων που συμμετείχαν στην πιλοτική εφαρμογή δείχνει πόσο μεγάλη μπορεί να είναι η διαφορά στην καθημερινότητά τους. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση 37χρονου τετραπληγικού, ο οποίος χρησιμοποιεί προσωπικούς βοηθούς εδώ και περίπου τρία χρόνια. Όπως περιγράφει, μια διαδικασία όπως το ντύσιμο μπορεί να απαιτεί από τον ίδιο περίπου 45 λεπτά, ενώ με τη βοήθεια άλλου ανθρώπου ολοκληρώνεται σε ελάχιστο χρόνο.

Η παρουσία προσωπικού βοηθού τού επέτρεψε παράλληλα να οργανώσει με μεγαλύτερη ευελιξία την εργασία του, τις μετακινήσεις του αλλά και ταξίδια σε διάφορες περιοχές της χώρας, χωρίς να χρειάζεται να εξαρτάται συνεχώς από συγγενείς ή φίλους.

Ανάλογα είναι και τα ευρήματα έρευνας του Παρατηρητηρίου Θεμάτων Αναπηρίας της Εθνικής Συνομοσπονδίας Ατόμων με Αναπηρία. Καταγράφηκαν περιπτώσεις ανθρώπων που κατάφεραν να ενταχθούν ή να επιστρέψουν στην αγορά εργασίας, να αυξήσουν τις εξόδους τους και να συμμετέχουν περισσότερο σε κοινωνικές και πολιτιστικές δραστηριότητες.

Το μεγάλο πρόβλημα στην περιφέρεια

Εκεί όπου η εφαρμογή δυσκολεύει είναι στην εύρεση ανθρώπων που μπορούν και θέλουν να εργαστούν ως προσωπικοί βοηθοί. Το συγκεκριμένο ζήτημα φαίνεται να είναι ακόμη εντονότερο εκτός των μεγάλων αστικών κέντρων.

Ο ανάπηρος κινηματογραφιστής και καλλιτέχνης Σπύρος Νταντανίδης, ο οποίος ζει στην Κομοτηνή, έχει επισημάνει ότι φίλοι του σε Λάρισα, Θεσσαλονίκη και Δυτική Μακεδονία αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην εξεύρεση διαθέσιμων βοηθών.

Τα στοιχεία της πιλοτικής εφαρμογής αποτυπώνουν το μέγεθος του προβλήματος. Από τους 2.576 ανθρώπους με αναπηρία που είχαν δικαίωμα συμμετοχής, οι 747 δεν προχώρησαν ποτέ σε συμφωνία με προσωπικό βοηθό. Πρόκειται για ποσοστό που πλησιάζει το 30%. Η εκτίμηση του Παρατηρητηρίου Θεμάτων Αναπηρίας είναι ότι ένα σημαντικό μέρος αυτών των ανθρώπων απλώς δεν κατάφερε να βρει διαθέσιμο βοηθό.

Η ερευνήτρια του Παρατηρητηρίου Αντωνία Παυλή έχει χαρακτηρίσει τη διαδικασία εύρεσης ιδιαίτερα χρονοβόρα και ψυχοφθόρα για αρκετούς ωφελούμενους, σημειώνοντας πως οι δυσκολίες γίνονται μεγαλύτερες στην περιφέρεια.

Το ωρομίσθιο και οι συνθήκες εργασίας

Ένα μέρος του προβλήματος αποδίδεται στους όρους απασχόλησης. Προσωπικοί βοηθοί που συμμετείχαν στην πιλοτική εφαρμογή έχουν επισημάνει ότι το καθαρό ωρομίσθιο των 4,5 ευρώ λειτουργεί αποτρεπτικά, ιδιαίτερα όταν η εργασία αφορά ανθρώπους με βαριές αναπηρίες και συνεπάγεται αυξημένη ευθύνη.

Παράλληλα έχουν διατυπωθεί ενστάσεις για ζητήματα που αφορούν την ασφάλεια στην εργασία, τις ασθένειες και τα εργατικά ατυχήματα. Αποτέλεσμα είναι αρκετοί προσωπικοί βοηθοί να αντιμετωπίζουν τη συγκεκριμένη απασχόληση ως δεύτερη ή περιστασιακή δουλειά και όχι ως επάγγελμα με διάρκεια.

Το υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας αναγνωρίζει την ανάγκη αύξησης του αριθμού των προσωπικών βοηθών, αλλά και πιο ισόρροπης γεωγραφικής κατανομής τους. Στη νέα φάση του προγράμματος προβλέπεται αύξηση των αμοιβών, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει διευκρινιστεί το ακριβές ύψος της, ενώ υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις θα μπορεί να αναλαμβάνει τον ρόλο του προσωπικού βοηθού και συγγενικό πρόσωπο σε μικρές νησιωτικές και ορεινές κοινότητες.

150 εκατ. ευρώ για την καθολική εφαρμογή

Οι νέες αιτήσεις υποβάλλονται αποκλειστικά ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας του προγράμματος και η προθεσμία ολοκληρώνεται στις 27 Νοεμβρίου 2026.

Ο συνολικός προϋπολογισμός της τρέχουσας πρόσκλησης ανέρχεται σε περίπου 150 εκατ. ευρώ. Από αυτά, τα 120 εκατ. ευρώ προέρχονται από τον τακτικό προϋπολογισμό και τα υπόλοιπα 30 εκατ. ευρώ από το πρόγραμμα «Ανθρώπινο Δυναμικό και Κοινωνική Συνοχή 2021-2027», με συγχρηματοδότηση από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο+. Η υλοποίηση της συγκεκριμένης πρόσκλησης προβλέπεται να συνεχιστεί έως τις 31 Οκτωβρίου 2029.

Με πληροφορίες από την Καθημερινή