Ο πρόεδρος των πυροσβεστών Ηλίας Αρβυθάς στο onlarissa.gr: «Στα Τέμπη είδα εικόνες που δεν ξεχνιούνται – Για τον μικρό Στέφανο θα έμπαινα ξανά στις φλόγες»

Υπάρχουν άνθρωποι που στη δουλειά τους μετρούν ώρες, βάρδιες, μέρες. Ο πυροσβέστης πολλές φορές μετρά δευτερόλεπτα. Εκείνα τα λίγα δευτερόλεπτα μέσα στα οποία πρέπει να αποφασίσει αν θα προχωρήσει, από ποια πλευρά θα πλησιάσει, αν υπάρχει χρόνος, αν αντέχει ακόμη το κτίριο, αν πίσω από μια πόρτα βρίσκεται ένας άνθρωπος που περιμένει.

Ο Ηλίας Αρβυθάς έχει ζήσει πολλά τέτοια δευτερόλεπτα. Πυροσβέστης επί χρόνια και πρόεδρος των πυροσβεστών της Θεσσαλίας, έχει βρεθεί απέναντι στη φωτιά, σε τροχαία, σε καταστροφές, στην τραγωδία των Τεμπών. Έχει δει πράγματα που δύσκολα περιγράφονται και ακόμη δυσκολότερα ξεχνιούνται.

Υπάρχει όμως και μια εικόνα που τον ακολουθεί για διαφορετικό λόγο. Τον Νοέμβριο του 2016 μπήκε σε φλεγόμενο διαμέρισμα στη Λάρισα και βγήκε κρατώντας στην αγκαλιά του τον μικρό Στέφανο. Ένα παιδί τεσσάρων ετών. Σχεδόν μία δεκαετία αργότερα, η μητέρα του παιδιού έγραψε δημόσια πως σε εκείνον οφείλει τη ζωή του γιου της.

Στη συνέντευξή του ο Ηλίας Αρβυθάς μιλά για εκείνη τη διάσωση, για όσα αντίκρισε στα Τέμπη, για τον φόβο που υπάρχει πίσω από τη στολή, για τις οικογένειες των πυροσβεστών, τους εποχικούς συναδέλφους του, τους μισθούς, τις ελλείψεις, αλλά και για την κοινωνία που ένας πυροσβέστης γνωρίζει με έναν τρόπο διαφορετικό. Μέσα από σπίτια που καίγονται, ηλικιωμένους που ζουν μόνοι, ανθρώπους που παλεύουν με τη φτώχεια.

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟΝ Απόστολο Ράιδο

Μετά από τόσα χρόνια στην Πυροσβεστική, ποια είναι η εικόνα που ακόμη δεν έχετε καταφέρει να βγάλετε από το μυαλό σας;

Είναι πάρα πολλές οι εικόνες. Δεν έχω μόνο μία. Υπάρχουν τραγικές, αλλά υπάρχουν και χαρούμενες.

Μπορείτε να περιγράψετε μία από τις τραγικές;

Το πιο τραγικό που έχω δει είναι η τραγωδία στα Τέμπη.

Τι σας έχει μείνει περισσότερο από όσα αντικρίσατε εκεί;

Αυτό που μου έχει μείνει περισσότερο και με άγγιξε πάρα πολύ συναισθηματικά ήταν τα προσωπικά αντικείμενα των νέων παιδιών. Ανάμεσα σε θέσεις που είχαν πεταχτεί βρίσκαμε ανθρώπινα μέλη. Είναι και το νεαρό της ηλικίας που σε αγγίζει. Δεν μπορώ να σκεφτώ κάτι χειρότερο από αυτό.

Πώς μπορεί κάποιος να κοιμηθεί έχοντας τέτοιες εικόνες στη μνήμη του; Δουλέψατε πολλές ώρες εκεί. Πόσο εύκολο ήταν μετά να το διαχειριστείτε ανθρώπινα;

Τότε η υπηρεσία μάς είχε φέρει τότε ψυχολόγους για να μας μιλήσουν. Υπήρχαν συνάδελφοι νεότεροι, με λιγότερα χρόνια υπηρεσίας. Εμείς που είχαμε περισσότερα χρόνια το βιώσαμε πολύ έντονα εκείνη τη στιγμή, αλλά στη συνέχεια το διαχειριστήκαμε. Μιλήσαμε με τους ψυχολόγους, αναλύσαμε το θέμα, μας εξήγησαν πώς πρέπει να το αντιμετωπίζουμε. Αυτό βοήθησε.

Είναι εύκολο όλα αυτά να τα αφήνετε έξω από την πόρτα όταν επιστρέφετε στο σπίτι και πρέπει να είστε ξανά με την οικογένειά σας;

Δεν είναι εύκολο, αλλά πρέπει να γίνει. Αν μεταφέρουμε στο σπίτι όλα αυτά που βλέπουμε, τότε τα πράγματα θα γίνουν πολύ δύσκολα. Αναγκαστικά πρέπει να τα αφήνουμε πίσω μας, για να μπορέσουμε να συμβιώσουμε με την οικογένειά μας.

Τον Νοέμβριο του 2016 υπήρξε ένα γεγονός που σας σημάδεψε προσωπικά. Μπήκατε σε ένα φλεγόμενο διαμέρισμα στη Λάρισα και βγάλατε σώο έναν τετράχρονο, τον Στέφανο. Θυμάστε ακόμη τη στιγμή που τον αντικρίσατε μέσα στους καπνούς;

Ναι. Αυτή η στιγμή είναι χαραγμένη στο μυαλό μου, αν και όλα έγιναν μέσα σε δευτερόλεπτα. Μια τέτοια διάσωση πρέπει να γίνει σε δευτερόλεπτα. Θυμάμαι καθαρά εκείνη τη στιγμή, όπως την είχα περιγράψει και τότε. Ήταν αυτό που έπρεπε να κάνουμε. Η δουλειά μας, η αποστολή που έπρεπε να φέρουμε εις πέρας. Θέλω όμως να πω ότι αυτό που έγινε ήταν αποτέλεσμα ομαδικής δουλειάς. Δεν ήταν μόνο δική μου ατομική προσπάθεια.

Σας πέρασε έστω για ένα δευτερόλεπτο από το μυαλό ότι μπορεί να μπείτε στις φλόγες και να μη βγείτε; Πήρατε μεγάλο ρίσκο…

Όχι. Δεν μου πέρασε από το μυαλό. Ήμουν σίγουρος ότι θα βγω. Ήμουν σίγουρος ότι θα το φέρω εις πέρας. Αυτό που είχαμε όλοι στο μυαλό μας, μαζί με τους συναδέλφους που βρίσκονταν εκεί, ήταν να βγει το παιδί από το σπίτι και να το παραδώσουμε στους συναδέλφους του ΕΚΑΒ, ώστε να μεταφερθεί στο νοσοκομείο.

Η λέξη «ήρωας» είναι κάτι που σε βάζει κάθε μέρα να προσπαθείς ακόμη περισσότερο για να κάνεις καλά τη δουλειά σου. Να είσαι στην υπηρεσία του πολίτη.

Σχεδόν δέκα χρόνια αργότερα, η μητέρα του Στέφανου έγραψε δημόσια ότι σας οφείλει τη ζωή του παιδιού της. Πώς διαβάζει ένας άνθρωπος μια τέτοια κουβέντα;

Αυτή είναι η χαρά που μας προσφέρει αυτό το επάγγελμα. Είναι ένας από τους λόγους που οι πυροσβέστες έχουμε καταφέρει όλα αυτά τα χρόνια να βρισκόμαστε ψηλά στην εκτίμηση των πολιτών. Όταν ακούς μια τέτοια κουβέντα από μια γυναίκα, από μια μάνα, και ιδιαίτερα όταν κι εμείς έχουμε παιδιά, είναι πολύ σημαντικό. Πρώτα για σένα τον ίδιο, γιατί λες ότι έκανες κάτι καλό. Ύστερα όμως αφορά και όλους τους πυροσβέστες και συνολικά τη δουλειά μας.

Ο Στέφανος είναι πλέον έφηβος. Έχετε επικοινωνία μαζί του;

Ναι, έχουμε μιλήσει.

Σας έχει πει ποτέ κάτι για εκείνο το περιστατικό;

Νομίζω ότι δεν το θυμάται και τόσο πολύ.

Ίσως αυτό να είναι και καλό.

Ναι. Δεν νομίζω ότι θυμάται το περιστατικό. Του έχουν βέβαια μείνει κάποια πράγματα από το συμβάν, αλλά δεν πιστεύω ότι το θυμάται. Έχει έρθει μερικές φορές στην υπηρεσία για ενημέρωση μαζί με το σχολείο στο οποίο φοιτά. Εκεί είχε τραβηχτεί και η φωτογραφία που δημοσίευσε η μητέρα του. Συναντηθήκαμε τυχαία.

Δηλαδή η συνάντηση δεν ήταν οργανωμένη;

Όχι. Ήταν εντελώς τυχαία.

Για εκείνο το συμβάν σας έχουν αποκαλέσει «ήρωα». Και στην περίπτωσή σας ο χαρακτηρισμός δεν ήταν απλώς μια δημοσιογραφική υπερβολή. Τι σημαίνει η λέξη «ήρωας» για έναν πυροσβέστη;

Το συγκεκριμένο συμβάν πήρε μεγάλη έκταση επειδή αφορούσε ένα τετράχρονο παιδί. Πιστέψτε με όμως, τόσο εγώ όσο και πολλοί συνάδελφοί μου έχουμε κάνει περισσότερες διασώσεις ανθρώπων μεγαλύτερης ηλικίας, οι οποίες δεν βγήκαν ποτέ στη δημοσιότητα. Η λέξη «ήρωας» είναι κάτι που σε βάζει κάθε μέρα να προσπαθείς ακόμη περισσότερο για να κάνεις καλά τη δουλειά σου. Να είσαι στην υπηρεσία του πολίτη.

Δυστυχώς, στο επάγγελμά μας όλα κρίνονται από την απόφαση που θα πάρεις μέσα σε ένα δευτερόλεπτο. Όταν μπεις σε ένα φλεγόμενο διαμέρισμα, δεν ξέρεις πού θα πατήσεις και πού μπορεί να βρεθείς.

Το Πυροσβεστικό Σώμα βρίσκεται πολύ ψηλά στην εκτίμηση των πολιτών. Την ίδια ώρα όμως είναι ένα Σώμα που, δυστυχώς, ακόμη και σε περίοδο ειρήνης μετρά – σχεδόν κάθε χρόνο – απώλειες ανθρώπων του…

Ναι, δυστυχώς. Το βλέπουμε κάθε χρόνο. Η πίεση το καλοκαίρι είναι πολύ μεγάλη. Τα συμβάντα, λόγω και της κλιματικής κρίσης, έχουν γίνει δυσκολότερα και οι απαιτήσεις έχουν αυξηθεί. Το Πυροσβεστικό Σώμα έχει βέβαια αναβαθμιστεί, τόσο σε οχήματα όσο και στον ατομικό εξοπλισμό. Όμως τα συμβάντα πλέον είναι πιο δύσκολα. Αν δεν προσέξεις, μπορεί να βρεθείς σε πολύ δύσκολη θέση.

Κάνοντας εκ των υστέρων έναν απολογισμό, πιστεύετε ότι κάποιες απώλειες συναδέλφων σας θα μπορούσαν να έχουν αποφευχθεί ή η φύση της δουλειάς είναι τέτοια που δεν αφήνει περιθώριο πρόβλεψης;

Δυστυχώς, στο επάγγελμά μας όλα κρίνονται από την απόφαση που θα πάρεις μέσα σε ένα δευτερόλεπτο. Όταν μπεις σε ένα φλεγόμενο διαμέρισμα, δεν ξέρεις πού θα πατήσεις και πού μπορεί να βρεθείς. Όταν πηγαίνεις σε μια δασική φωτιά, δεν γνωρίζεις πώς μπορεί να αλλάξει ο άνεμος την ώρα που επιχειρείς. Οι αποφάσεις λαμβάνονται σε δευτερόλεπτα. Εκ των υστέρων δεν μπορούμε εύκολα να πούμε ότι κάτι θα μπορούσε να είχε αποτραπεί. Η φύση αυτού του επαγγέλματος είναι τέτοια που δεν μπορείς να προβλέψεις τι ακριβώς θα συμβεί.

Έχετε σώσει ανθρώπους, όπως και πολλοί συνάδελφοί σας. Ένας πυροσβέστης όμως βρίσκεται και μπροστά σε ανθρώπους που δεν μπορεί να σώσει. Ποιο από τα δύο κουβαλά περισσότερο μέσα του;

Εννοείται αυτόν που δεν πρόλαβες να σώσεις. Αυτό είναι το χειρότερο. Γιατί εκεί νιώθεις την αποτυχία. Νιώθεις ότι αυτό που έπρεπε να κάνεις δεν κατάφερες να το φέρεις εις πέρας.

Υπάρχει κάποιο τέτοιο περιστατικό που σας ακολουθεί προσωπικά;

Μέχρι στιγμής, δόξα τω Θεώ, δεν μου έχει συμβεί. Να βρίσκεται δηλαδή κάποιος μέσα σε ένα σπίτι και να μην προλάβουμε να τον βγάλουμε ή σε κάποιο τροχαίο να μην καταφέρουμε να τον σώσουμε. Προσωπικά δεν μου έχει τύχει και εύχομαι να μη συμβεί μέχρι το τέλος της πυροσβεστικής μου καριέρας.

Είπατε προηγουμένως ότι ο πυροσβέστης καλείται να πάρει αποφάσεις που μπορεί να κρίνουν ακόμη και τη δική του ζωή μέσα σε κλάσματα του δευτερολέπτου. Φοβάται ένας πυροσβέστης;

Το άγνωστο είναι αυτό που φοβάσαι. Το τι θα συναντήσεις. Έχουμε πάει, για παράδειγμα, σε αστικές πυρκαγιές, σε καταστήματα όπου υπήρχαν μέσα φιάλες υγραερίου χωρίς να μας έχει ενημερώσει κανείς. Τις ανακαλύψαμε κατά τη διάρκεια της κατάσβεσης. Αν συνέβαινε μια έκρηξη, οι συνέπειες θα μπορούσαν να είναι τρομακτικές. Θα μπορούσαμε να είχαμε εξαϋλωθεί όλοι όσοι βρισκόμασταν εκεί.

Η οικογένειά σας πώς ζει αυτή τη δουλειά; Τι σημαίνει για έναν δικό σας άνθρωπο να ακούει ότι υπάρχει κάπου μια μεγάλη φωτιά, ίσως ακόμη και απώλεια πυροσβέστη, και να ξέρει ότι μπορεί να βρίσκεστε κι εσείς εκεί;

Το έχουμε ζήσει. Η γυναίκα μου βρίσκεται πάντα με αυτό το άγχος. Δεν της έχω πει πολλές φορές τι ακριβώς συμβαίνει στα συμβάντα, γιατί αν τα ήξερε όλα, ίσως να μου ζητούσε να φύγω από το Σώμα. Τα παιδιά μου, τώρα που έχουν μεγαλώσει, έχουν αρχίσει να καταλαβαίνουν. Όταν ήταν μικρά μάς έβλεπαν σαν ήρωες, σαν άτρωτους. Τώρα που μεγάλωσαν αντιλαμβάνονται τη φύση της δουλειάς και τους κινδύνους. Οπότε υπάρχει κι εκεί αυτό το άγχος.

Όταν φτάνετε σε ένα σπίτι που καίγεται, δεν βλέπετε μόνο τη φωτιά. Βλέπετε πολλές φορές τη φτώχεια, τη μοναξιά, έναν ηλικιωμένο που ζει μόνος. Πόσο διαφορετική φαίνεται η κοινωνία μέσα από τη στολή ενός πυροσβέστη;

Το έχουμε συναντήσει πάρα πολλές φορές. Εκείνη τη στιγμή πρέπει πρώτα να κάνουμε τη δουλειά μας και να φέρουμε εις πέρας την αποστολή. Πίσω όμως από τη στολή υπάρχει άνθρωπος. Μας αγγίζει συναισθηματικά όταν βλέπουμε έναν άνθρωπο σε μια κατάσταση και σκεφτόμαστε ότι δεν θα έπρεπε να ζει έτσι, κάτω από τέτοιες συνθήκες.

Κάποιες φορές αυτή η δουλειά δεν πληρώνεται. Το ίδιο συμβαίνει και σε άλλα Σώματα Ασφαλείας και στις Ένοπλες Δυνάμεις. Στους αστυνομικούς, στους πυροσβέστες, στην Αεροπορία, στον Στρατό. Δυστυχώς ο μισθός δεν αναλογεί σε αυτό που κάνουμε.

Το 2016, στην περίπτωση του μικρού Στέφανου, είχε γίνει γνωστό ότι η οικογένεια χρησιμοποιούσε κερί, από το οποίο ξεκίνησε η φωτιά, επειδή είχε κομμένο ηλεκτρικό ρεύμα. Όταν η φτώχεια φτάνει στο σημείο να απειλεί ακόμη και μια ανθρώπινη ζωή, τι λέει αυτό για την κοινωνία μας;

Είναι λυπηρό. Η κοινωνία πρέπει να βλέπει περισσότερο αυτούς τους ανθρώπους που έχουν ανάγκη, τις οικογένειες που βρίσκονται στα όρια της φτώχειας. Ακόμη και τώρα που το συζητάμε, είναι λυπηρό ένα παιδάκι να πρέπει να ζεσταίνεται ή να έχει φως με ένα κερί. Η κοινωνία πρέπει να σκύψει περισσότερο σε αυτά τα ζητήματα, ώστε να μπορέσει να υπάρξει ένα καλύτερο μέλλον για αυτές τις οικογένειες.

Το καλοκαίρι ο κόσμος χειροκροτεί τους πυροσβέστες. Μόνιμους και εποχικούς, οι οποίοι επίσης βάζουν μεγάλη πλάτη. Τον χειμώνα όμως θυμάται κανείς τον πυροσβέστη; Τον μισθό του, τις βάρδιες, τα κομμένα ρεπό, τις άδειες που καθυστερούν, την οικογένειά του, αλλά και όσα κουβαλά ψυχολογικά από αυτή τη δουλειά;

Η φύση της δουλειάς είναι τέτοια που το καλοκαίρι τα πράγματα είναι πολύ πιο πιεστικά. Τότε όλοι βάζουμε πλάτη. Θα σας πω κάτι. Είναι το φιλότιμο που δουλεύει εκείνες τις στιγμές. Ξεχνάμε τους μισθούς, ξεχνάμε αν κάποιος είναι μόνιμος ή συμβασιούχος. Θέλω ειδικά να μιλήσω για τα παιδιά που είναι εποχικοί πυροσβέστες. Αποτελούν πολύ μεγάλη βοήθεια για το Πυροσβεστικό Σώμα. Το καλοκαίρι είμαστε περισσότερο στην επικαιρότητα. Όλοι παρακαλούν να έρθει το καλοκαίρι, ο πυροσβέστης όμως παρακαλά να φύγει. Τον χειμώνα τα πράγματα είναι λίγο πιο εύκολα. Παρ’ όλα αυτά, με όσα έχουν αλλάξει λόγω της κλιματικής αλλαγής, υπάρχει πίεση και τον χειμώνα. Και δυστυχώς τότε δεν έχουμε τους εποχικούς μαζί μας. Σε αυτό πρέπει να βρεθεί μια λύση.

Αν σας ζητούσα να βαθμολογήσετε την κατάσταση του Πυροσβεστικού Σώματος συνολικά, από τον εξοπλισμό και τα οχήματα μέχρι τις συνθήκες εργασίας, τις άδειες, τους μισθούς και τα επιδόματα, τι θα λέγατε;

Σε αρκετούς τομείς έχουμε αναβαθμιστεί. Στα οχήματα, στον ατομικό εξοπλισμό, έχουν γίνει βήματα. Δυστυχώς δεν μπορούμε να πούμε το ίδιο για το μισθολογικό και τα επιδόματα. Κάποιες φορές αυτή η δουλειά δεν πληρώνεται. Το ίδιο συμβαίνει και σε άλλα Σώματα Ασφαλείας και στις Ένοπλες Δυνάμεις. Στους αστυνομικούς, στους πυροσβέστες, στην Αεροπορία, στον Στρατό. Δυστυχώς ο μισθός δεν αναλογεί σε αυτό που κάνουμε.

Θέλω να κλείσω επιστρέφοντας σε εκείνη την ημέρα του 2016. Αν μπορούσατε σήμερα να τηλεφωνήσετε στον 37χρονο τότε Ηλία Αρβυθά, λίγα δευτερόλεπτα πριν μπει στο φλεγόμενο διαμέρισμα της οδού Μανδηλαρά, τι θα του λέγατε;

Θα του έλεγα να το ξανακάνει. Πάλι το ίδιο. Όπως ακριβώς σκεφτόμουν τότε. Νομίζω ότι ήταν η καλύτερη, η σωστή απόφαση και, ευτυχώς, όλα πήγαν καλά. Είμαι σίγουρος ότι θα του έλεγα να το ξανακάνει.

Σας ευχαριστώ πολύ κύριε Αρβυθά γι’ αυτή τη συζήτηση.

Κι εγώ σας ευχαριστώ κύριε Ράιδο.