Η άγνωστη αεροπορική ιστορία της Λάρισας – Πτήσεις, καταδιωκτικά και πλήθη στο αεροδρόμιο

Από τον Βαγγέλη Ρηγόπουλο / rigo18@otenet.gr / Φωτοθήκη Λάρισας

Τεράστια είναι η σχέση της Λάρισας με το αεροπλάνο και την αεροπορία, γενικά. Το 1912 ξεκινούσαν από δω οι αναγνωριστικές πτήσεις στο πολεμικό μέτωπο της Θεσσαλίας. Από δω έκανε την πρώτη παγκοσμίως στρατιωτική χρήση αεροπλάνου για παρατήρηση του εχθρού ο Δημήτριος Καμπέρος [1]. Εδώ δημιουργήθηκε και η πιο παλιά πολεμική πτέρυγα της αεροπορίας, με τον κωδικό αριθμό 110 και τις άλλες να ακολουθούν. Ευλόγως, λοιπόν, ιδρύθηκε το 1932 κι η Αεροπορική Ένωσις Λαρίσης, μια μορφή αερολέσχης, για τη δημιουργία αεροπορικής συνείδησης και αγάπης προς το αεροπλάνο.

Το περιοδικό «Αεροπλοΐα» [2] της 1ης Ιουλίου 1932 αναφέρεται στα εγκαίνια της Αεροπορικής Ενώσεως Λαρίσης, τα οποία έγιναν στις 29 Μαΐου 1932 στο πολεμικό αεροδρόμιο Λάρισας. Από το ρεπορτάζ παραθέτουμε ορισμένα στοιχεία: «Είναι η πρώτη φορά αφ’ ότου ιδρύθη το Αεροδρόμιον Λαρίσης, που ο κόσμος ήλθεν εις τόσον στενήν επαφήν με την αεροπορίαν. Από πρωίας η Σμηναρχία μας παρουσίαζεν όψιν εορτάσιμον. […] Εις ένα εκ των μεγάλων υποστέγων του αεροδρομίου είχε τοποθετηθή σειρά τραπεζών και εις τας τέσσερας γωνίας ανά εν αεροπλάνον. Έξωθι δε του υποστέγου αυτού και προς το ανατολικόν μέρος είχον τοποθετηθή, εκατέρωθεν, εννέα αεροπλάνα. Όλα αυτά, διά την πανηγυρικωτέραν εορτήν των εγκαινίων της Αεροπορικής Ενώσεως Λαρίσης. Πολύ προ της ορισθείσας ώρας, άπειρα πλήθη ήρχισαν να συρρέουν πεζή, δι’ αυτοκινήτων και διά παντός άλλου μεταφορικού μέσου. […] Πρώτος προσήλθεν ο δήμαρχός μας κ. Μιχ. Σάπκας, μετά του αντιπροέδρου του Δημοτικού Συμβουλίου, κ. Αδαμ. Νικολαΐδου, ολίγον κατόπιν έφθασεν ο διοικητής Β’ Σώματος, αντιστράτηγος κ. Πετρίδης, συνοδευόμενος υπό του επιτελάρχου του συνταγματάρχου κ. Μπανακίδου […]».

Στην ομιλία του ο πρόεδρος της Αεροπορικής Ενώσεως Ξεν. Ριζόπουλος σημείωσε ότι η Ένωση είχε ιδρυθεί ως τμήμα της Κεντρικής Αεροπορικής Επιτροπής της Ελλάδος. Ένα σωματείο, το οποίο είχε ιδρυθεί με τον ν. 4808 του 1930. Στην Ελλάδα λειτουργούν έντεκα αεροπορικές γραμμές, συνδέοντας τη χώρα με τις σπουδαιότερες ευρωπαϊκές χώρες και με την Αίγυπτο. Επίσης, μέσω της ελληνικής αεροπορικής εταιρείας «Ίκαρος» συνδέεται η Αθήνα με τη Θεσσαλονίκη σε χρόνο 2 ωρών. Ακόμα, υπογράμμισε ότι ένα ταξίδι από τη Λάρισα στην Αθήνα, με ένα κομψό αεροταξί, θα αποτελεί απλό περίπατο. Μια επίσκεψη στο Παρίσι ή το Λονδίνο δε θα είναι πλέον άθλος των λίγων ή προνόμιο των πλουσίων. Καταλήγοντας, υπογράμμισε ότι: «Η Λάρισα παρέχει σπανίαν ευχέρειαν εις όλους μας, όπως γνωρίσωμεν και αγαπήσωμεν το αεροπλάνον, ως ένα από τα σπουδαιότερα κέντρα της πολιτικής μας αεροπορίας. Ήδη, η Β’ Σμηναρχία Λαρίσης, κατόπιν ενεργειών μας, έχει λάβη διαταγήν του Υπουργείου Αεροπορίας, όπως δέχεται διά πτήσεις πέντε ιδιώτας καθ’ εβδομάδα…». Στο τέλος, ο ομιλητής ευχαρίστησε τον τέως υπουργό Αεροπορίας Ζάννα, τον δήμαρχο Σάπκα και τον νομάρχη Πλατσαίο, τον διοικητή Β’ Σώματος, στρατηγό Πετρίτη και τον διοικητή της Σμηναρχίας Λαρίσης Στάλιο. Χαιρετισμό απηύθυνε ο νομάρχης Πλατσαίος, ο οποίος πρόβλεψε ότι το αεροπλάνο θα γίνει το σπουδαιότερο πολεμικό όπλο και μέσο συγκοινωνίας της χώρας. Ο διοικητής της Β’ Σμηναρχίας, αντισμήναρχος Στάλιος έκλεισε τις ομιλίες με χαιρετισμό και εκ μέρους του υπουργού Αεροπορίας. Ανακοίνωσε δε ότι, προθύμως, η Σμηναρχία κάθε εβδομάδα θα παραχωρεί πολεμικά εκπαιδευτικά αεροπλάνα, για ολιγόλεπτες πτήσεις μελών της Ενώσεως. Στόχος, να δημιουργηθεί αεροπορική συνείδηση και αγάπη προς το αεροπλάνο, ώστε να παρακινούνται οι νέοι της πόλης, να επιλέγουν το επικίνδυνο επάγγελμα του πολεμικού αεροπόρου.

Στον χώρο ήταν παρατεταγμένα εννέα συνολικά καταδιωκτικά αεροπλάνα, τύπου Mars [3] με χειριστές τους Μπαρνιά, Αντωνίου και Ιωνά, οι οποίοι εκτέλεσαν πτήσεις επίδειξης. Πήραν δε το βάπτισμα του αέρα ο πρόεδρος της Αεροπορικής Ενώσεως Ξενοφών Ριζόπουλος, ο ταμίας Γ. Τζοβαρίδης, ο γεν. γραμματέας Κ. Περραιβός, οι σύμβουλοι Γ. Μαλάκης και Χαρ. Περδικάρης, η Μίτσι Ιατρού και οι Τσιρόπουλος, Μπίζμπας και Ζέικος. Πολλοί εξέφρασαν την επιθυμία να πετάξουν κι από κείνη την ημέρα υποβλήθηκαν πολλές αιτήσεις εγγραφής μελών στην Ένωση [4].

————————————-

[1]. Ο Δημήτριος Καμπέρος (1883 – 1942) ήταν πρωτοπόρος Έλληνας αεροπόρος. Λόγω των ριψοκίνδυνων πτήσεών του, του δόθηκε το παρατσούκλι Τρελοκαμπέρος, το οποίο αργότερα έγινε λαϊκή έκφραση, που δηλώνει αλλόκοτη συμπεριφορά. Η προσφώνηση πέρασε στη λαϊκή γλώσσα, ως ονομαστική θηλυκού (τρελοκαμπέρω) για σκωπτικό χαρακτηρισμό γυναικών (Βικιπαίδεια).

[2]. Αρχείο Βιβλιοθήκης της Βουλής των Ελλήνων.

[3]. Με το τέλος της Μικρασιατικής εκστρατείας και προκειμένου να αντιμετωπισθεί η σημαντική έλλειψη μαχητικών, παραγγέλθηκαν 25 Gloster «Mars» VI Nighthawk, ενώ τουλάχιστον 13 είχαν παραληφθεί και ήταν ετοιμοπόλεμα όταν υπογράφηκε η Συνθήκη της Λωζάνης. Είχαν κατασκευασθεί στη Μεγάλη Βρετανία και είχαν οπλισμό δύο πολυβόλων τύπου Vickers. Βρίσκονταν σε υπηρεσία από το1923 – 1941. Μέχρι το 1935 ήταν ο μοναδικός τύπος καταδιωκτικού της Αεροπορίας, ενώ αργότερα χρησιμοποιήθηκαν για επιχειρησιακή εκπαίδευση στη Σχολή Ικάρων μέχρι το 1939. Διασώζονταν μέχρι τον Απρίλιο του ‘41, όποτε και καταστράφηκαν χωρίς να λάβουν μέρος στις επιχειρήσεις του 1940 – 1941 (Ιστοσελίδα της Πολεμικής Αεροπορίας).

[4]. Ευχαριστίες στο μέλος της Φωτοθήκης Αχιλλέα Καλτσά για την παραχώρηση υλικού δημοσιεύσεων.