Το Γυμνάσιο – Λ.Τ. Τσαριτσάνης στο Ελσίνκι: Erasmus+ για μια εκπαίδευση με οικολογική ευαισθησία και ενεργούς πολίτες (φωτο)

Στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος Erasmus+, δύο εκπαιδευτικοί του Γυμνασίου-Λ.Τ. Τσαριτσάνης, η κ. Σοφία Αγγελογιάννη και η κ. Χρυσούλα Καπετάνου, συμμετείχαν σε επιμορφωτικό σεμινάριο στο Ελσίνκι της Φινλανδίας, το οποίο πραγματοποιήθηκε από τις 22 έως τις 27 Ιουλίου 2026.

Το σεμινάριο είχε ως θέμα την «Περιβαλλοντική Εκπαίδευση στο φινλανδικό εκπαιδευτικό μοντέλο: η οικολογική-κοινωνική προσέγγιση» και υλοποιήθηκε υπό την ευθύνη του ευρωπαϊκού εκπαιδευτικού οργανισμού κατάρτισης εκπαιδευτικών Teacher Academy European Network.

Οι θεματικές του σεμιναρίου συνδέονται άμεσα με τους στόχους του προγράμματος Erasmus+ του σχολείου, στους οποίους περιλαμβάνονται η ευαισθητοποίηση της σχολικής κοινότητας σε ζητήματα περιβάλλοντος και βιωσιμότητας, καθώς και η εφαρμογή σύγχρονων μεθόδων περιβαλλοντικής εκπαίδευσης με κοινωνικό προσανατολισμό.

Βασική επιδίωξη αποτελεί η διαμόρφωση μελλοντικών ενεργών πολιτών με οικολογική συνείδηση, υπευθυνότητα και διάθεση συμμετοχής στην κοινωνία. Η εκπαιδεύτρια του σεμιναρίου, κ. Tytti Suopelto, παρουσίασε στους συμμετέχοντες το οικολογικό-κοινωνικό μοντέλο της φινλανδικής περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, το οποίο στηρίζεται, μεταξύ άλλων, στην ερευνητική εργασία του ακαδημαϊκού Arto O. Salonen του Πανεπιστημίου της Ανατολικής Φινλανδίας. Η συγκεκριμένη προσέγγιση αναδεικνύει την ανάγκη συνύπαρξης και αρμονικής συνεργασίας της οικονομίας, της κοινωνίας και της οικολογίας, με βασικές προϋποθέσεις την υπευθυνότητα, τον σεβασμό στα όρια του πλανήτη και την αποφυγή της απληστίας στις ανθρώπινες σχέσεις και δραστηριότητες.

Η θεωρητική αυτή προσέγγιση αναδεικνύει τα φυσικά όρια του πλανήτη και, κατ’ επέκταση, την ανάγκη να τίθενται περιβαλλοντικοί και κοινωνικοί όροι στην οικονομική ανάπτυξη. Παράλληλα, δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην υπευθυνότητα, στην ενεργό πολιτειότητα και στον τρόπο με τον οποίο παράγονται και αξιοποιούνται τα αγαθά μέσα στην κοινωνία. Στόχος είναι η εκπαίδευση πολιτών με κοινωνική και οικολογική ευαισθησία, ικανών να συμβάλουν στη δημιουργία ενός βιώσιμου μέλλοντος.

Με βάση αυτή τη θεωρητική αφετηρία, οι εκπαιδευτικοί συμμετείχαν σε ομαδοσυνεργατικές δραστηριότητες, αξιοποιώντας τη μέθοδο Play-based Learning. Μέσα από το παιχνίδι επιστρατεύθηκαν η κριτική σκέψη, η φαντασία, οι καλλιτεχνικές και κιναισθητικές δεξιότητες, ενώ με τη χρήση στοιχείων Lego οπτικοποιήθηκαν διαφορετικές εκδοχές ενός καλύτερου ή ενός δυσμενέστερου μελλοντικού κόσμου. Πρόκειται για δραστηριότητες που μπορούν να αξιοποιηθούν και στη σχολική τάξη, συμβάλλοντας στη συμπερίληψη όλων των μαθητών και μαθητριών και στην ψυχοκοινωνική τους ενεργοποίηση.

Ιδιαίτερα σημαντική υπήρξε και η συνεργασία με εκπαιδευτικούς από διάφορες ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Ισπανία, η Κροατία, η Γερμανία και η Ιταλία. Μέσα από τη συνεργασία αυτή οι συμμετέχοντες είχαν την ευκαιρία να αναπτύξουν γλωσσικές και ψηφιακές δεξιότητες και να γνωρίσουν διαφορετικές εκπαιδευτικές πρακτικές. Παράλληλα, εφαρμόστηκαν τεχνικές όπως το Outdoor Learning, δηλαδή η μάθηση εκτός της σχολικής αίθουσας, και το Learning by Doing, η μάθηση μέσα από την πράξη.

Η εμπειρία χαρακτηρίστηκε από ουσιαστική μάθηση, συνεργασία και δημιουργικότητα, αλλά και από τη χαρά της συμμετοχής. Η «χαρά της μάθησης» (joy of learning) αποτελεί, άλλωστε, μία από τις βασικές αρχές του φινλανδικού εκπαιδευτικού μοντέλου.

Κατά τη διάρκεια του σεμιναρίου, οι συμμετέχοντες παρουσίασαν τις εμπειρίες από τα σχολεία τους και ανέπτυξαν γόνιμο διάλογο σχετικά με τον ρόλο του εκπαιδευτικού και του σχολείου στη σύγχρονη Ευρώπη. Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκαν σημαντικές σύγχρονες προκλήσεις, όπως η κλιματική κρίση, η φτώχεια, ο πόλεμος, ο ρατσισμός, η ρητορική μίσους και η εξάπλωση της Τεχνητής Νοημοσύνης.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε και η δράση «Meet the Finns», μέσα από την οποία οι εκπαιδευτικοί είχαν τη δυνατότητα να συνομιλήσουν με κατοίκους του Ελσίνκι και να διερευνήσουν τη σχέση τους με τη φύση και την έννοια της ευτυχίας. Μέσα από τις συζητήσεις αναδείχθηκε ο σημαντικός ρόλος που διαδραματίζει η καθημερινή επαφή με το φυσικό περιβάλλον στη διαμόρφωση ενός πιο υγιεινού, ήρεμου και ισορροπημένου τρόπου ζωής.

Πολύ σημαντική υπήρξε η ενημέρωση των συμμετεχόντων για τους βασικούς στόχους της φινλανδικής εκπαίδευσης με ορίζοντα το 2045, οι οποίοι έχουν τεθεί σε δημόσια διαβούλευση. Στο επίκεντρο βρίσκονται η ενεργητική μάθηση, η προώθηση της βιωσιμότητας, η ολιστική προσέγγιση της διδασκαλίας και η λειτουργία του σχολείου ως κοινότητας γενικευμένης μάθησης.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη μέθοδο Phenomenon-based Learning, σύμφωνα με την οποία ένα φαινόμενο προσεγγίζεται ολιστικά και διαθεματικά, ώστε οι μαθητές και οι μαθήτριες να αποκτούν μια ολοκληρωμένη και ουσιαστική κατανόησή του. Η συγκεκριμένη εκπαιδευτική προσέγγιση ενθαρρύνει την αυτενέργεια, την απορία, την έρευνα και την αναζήτηση της γνώσης μέσα από την περιέργεια και την ανακάλυψη.

Με αυτόν τον τρόπο, η μαθησιακή διαδικασία γίνεται πιο συναρπαστική και ουσιαστική, ενώ παράλληλα ενισχύεται η ανάπτυξη υγιών, δημιουργικών και κριτικά σκεπτόμενων ατόμων, ικανών να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις του μέλλοντος με ελευθερία, υπευθυνότητα και αυτοπεποίθηση.

Το σεμινάριο περιλάμβανε, επίσης, δραστηριότητες εκτός της αίθουσας διδασκαλίας, μεταξύ των οποίων επισκέψεις στα νησιά Blueberry και Seurasaari, περιοχές ιδιαίτερης φυσικής ομορφιάς, οι οποίες συνδέονται παράλληλα με την ιστορική και πολιτιστική παράδοση της Φινλανδίας. Μέσα από αυτές τις δράσεις, οι συμμετέχοντες είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν καλύτερα το φυσικό και πολιτιστικό περιβάλλον της χώρας και να αντιληφθούν στην πράξη τη σύνδεση της εκπαίδευσης με τον φυσικό χώρο και την τοπική ιστορία.

Ξεχωριστή θέση στο πρόγραμμα κατείχε η πολιτιστική δραστηριότητα στη σύγχρονη Βιβλιοθήκη του Ελσίνκι, Oodi, έναν χώρο συνάντησης, γνώσης, συνεργασίας και δημιουργίας. Η εντυπωσιακή αρχιτεκτονική της αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα βιώσιμου σχεδιασμού αστικών κτιρίων. Η άνεση των χρηστών, η προσεκτική επιλογή των υλικών, η ισορροπία ανάμεσα στη διαφάνεια και την ιδιωτικότητα, καθώς και η ευφυής αξιοποίηση του φυσικού φωτός, συνθέτουν ένα κτίριο που αποτελεί σημαντικό τοπόσημο της πόλης.

Η Oodi αναδεικνύεται, έτσι, σε ένα λαμπρό παράδειγμα βιώσιμης περιβαλλοντικής αρχιτεκτονικής, όπου ο σχεδιασμός υπηρετεί ταυτόχρονα τον άνθρωπο, την κοινωνική συνύπαρξη και το αστικό τοπίο.
Με την ολοκλήρωση της επιμόρφωσης, οι συμμετέχοντες εκπαιδευτικοί επέστρεψαν με νέες γνώσεις, εικόνες, πρωτότυπες ιδέες και πολύτιμες εμπειρίες. Βασική επιδίωξη αποτελεί η αξιοποίηση και η εφαρμογή των γνώσεων αυτών στο σχολικό περιβάλλον, με στόχο μια πιο ενδιαφέρουσα, ενεργητική και συμμετοχική μαθησιακή διαδικασία.

Το φινλανδικό μοντέλο μάθησης μπορεί να συμβάλει αποφασιστικά στην ανάπτυξη δεξιοτήτων βιωσιμότητας, στην καλλιέργεια κουλτούρας συνεργασίας, αλληλοσεβασμού και αλληλοκατανόησης, καθώς και στην ενίσχυση της ενσυναίσθησης και της ενεργού πολιτειότητας. Πρόκειται για στοιχεία που μπορούν να ενσωματωθούν δημιουργικά στη σχολική καθημερινότητα και να συμβάλουν στη διαμόρφωση μαθητών και μαθητριών με κριτική σκέψη, οικολογική συνείδηση, κοινωνική ευαισθησία και ενεργό ρόλο στην κοινωνία του μέλλοντος.

Δείτε φωτογραφίες: