Έπεσε στον γκρεμό με το αυτοκίνητο και πήρε αποζημίωση από την Περιφέρεια: Απόφαση σταθμός από το Διοικητικό Εφετείο Λάρισας

Η Ελλάδα βρίσκεται στην κορυφή των τροχαίων ατυχημάτων στην Ευρώπη και για αυτό δεν ευθύνεται μόνο η οδηγική συμπεριφορά των Ελλήνων, αλλά και η ποιότητα του οδικού δικτύου. Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα, στο οποίο κατέληξε η απόφαση-σταθμός του Διοικητικού Εφετείου Λάρισας.

Στις περιπτώσεις όπου το ίδιο το οδικό δίκτυο μετατρέπεται σε παράγοντα πρόκλησης του ατυχήματος, το βάρος της ευθύνης μπορεί να μεταφερθεί από τον οδηγό στη Διοίκηση.

Ποιος ευθύνεται όταν σε μια επικίνδυνη στροφή δεν υπάρχει προστατευτικό στηθαίο; Όταν ο δρόμος δεν διαθέτει την αναγκαία σήμανση ή φωτισμό; Και ποιος δημόσιος φορέας καλείται τελικά να αποζημιώσει τον πολίτη;

Με την υπ’ αριθμ. 30/2026 απόφασή του, το Διοικητικό Εφετείο Λάρισας απαντά σε μια σειρά από κρίσιμα ζητήματα σχετικά με την αστική ευθύνη των Περιφερειών για την κατάσταση του επαρχιακού οδικού δικτύου.

Η εκτροπή του οχήματος που κατέληξε σε δικαστική διαμάχη

Η υπόθεση ξεκίνησε όταν οδηγός Ι.Χ. κινούμενος σε επαρχιακή οδό της Περιφερειακής Ενότητας Καρδίτσας έχασε τον έλεγχο του οχήματός του. Το αυτοκίνητο εξετράπη της πορείας του και κατέπεσε σε γκρεμό, με αποτέλεσμα τον σοβαρό τραυματισμό του.

Ο οδηγός υποστήριξε ότι το ατύχημα δεν ήταν αποτέλεσμα αποκλειστικά δικού του σφάλματος. Αντιθέτως, απέδωσε την εκτροπή στην επικίνδυνη κατάσταση του συγκεκριμένου τμήματος του δρόμου, όπου, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του, απουσίαζαν βασικά μέτρα οδικής ασφάλειας, όπως προστατευτικό στηθαίο, κατάλληλη σήμανση και επαρκής φωτισμός.

Έτσι προσέφυγε στη Δικαιοσύνη ζητώντας αποζημίωση από την Περιφέρεια Θεσσαλίας, υποστηρίζοντας ότι οι αρμόδιες υπηρεσίες παρέλειψαν να διατηρήσουν τον δρόμο σε ασφαλή κατάσταση.

Το Διοικητικό Πρωτοδικείο έκανε εν μέρει δεκτή την αγωγή και αναγνώρισε υποχρέωση της Περιφέρειας να του καταβάλει αποζημίωση 6.000 ευρώ. Η Περιφέρεια, όμως, δεν αποδέχθηκε την κρίση αυτή και άσκησε έφεση.

Ποιος δημόσιος φορέας ευθύνεται όταν το ατύχημα συνδέεται με την κατάσταση του δρόμου;

Πριν ακόμη εξεταστεί αν υπήρξε παράνομη παράλειψη της Διοίκησης, το Διοικητικό Εφετείο κλήθηκε να απαντήσει σε ένα θεμελιώδες δικονομικό ζήτημα. Ποιος είναι ο κατά νόμο υπόχρεος φορέας απέναντι στον οποίο μπορεί να στραφεί ο πολίτης με αγωγή αποζημίωσης.

Το Δικαστήριο προχώρησε σε εκτενή ανάλυση του νομοθετικού πλαισίου που διέπει τη συντήρηση του οδικού δικτύου, εξετάζοντας διαχρονικά τις σχετικές ρυθμίσεις του ν. 3155/1955, του ν. 2503/1997, του ν. 3481/2006, αλλά και τις μεταβολές που επήλθαν στις αρμοδιότητες των Περιφερειών.

Μέσα από αυτή τη νομοθετική διαδρομή κατέληξε ότι, ως προς το συγκεκριμένο επαρχιακό οδικό δίκτυο, η Περιφέρεια Θεσσαλίας ήταν ο φορέας που είχε την αρμοδιότητα συντήρησης και, συνεπώς, νομιμοποιούνταν παθητικά στην ασκηθείσα αγωγή.

Μέχρι πού φτάνει η υποχρέωση συντήρησης ενός δρόμου;

Η ουσία της διαφοράς αφορούσε την υποχρέωση συντήρησης ενός επαρχιακού δρόμου.

Η απόφαση απορρίπτει τη στενή ερμηνεία της έννοιας της συντήρησης, σύμφωνα με την οποία η ευθύνη της Διοίκησης εξαντλείται στην αποκατάσταση φθορών του οδοστρώματος. Αντίθετα, υπενθυμίζει ότι η νομοθεσία αντιμετωπίζει ως στοιχεία της συντήρησης και όλα τα μέσα που εξασφαλίζουν την ασφαλή κυκλοφορία των χρηστών της οδού.

Στο πλαίσιο αυτό, το Δικαστήριο αναφέρεται ρητά στα προστατευτικά στηθαία, στην οδική σήμανση, στη σηματοδότηση και στον ηλεκτροφωτισμό, υπογραμμίζοντας ότι αποτελούν στοιχεία οδικής ασφάλειας, των οποίων η συντήρηση εντάσσεται στις αρμοδιότητες της Περιφέρειας.

Η επισήμανση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς ο πυρήνας της αγωγής του τραυματισμένου οδηγού ήταν ακριβώς ότι στο σημείο του ατυχήματος απουσίαζαν τα συγκεκριμένα μέτρα προστασίας. Επομένως, το Δικαστήριο αναγνωρίζει ότι η έλλειψη τέτοιων στοιχείων δεν αποτελεί απλώς τεχνική ατέλεια του δρόμου, αλλά μπορεί, εφόσον συνδέεται αιτιωδώς με το ατύχημα, να θεμελιώσει αστική ευθύνη του αρμόδιου δημόσιου φορέα κατά τα άρθρα 105 και 106 του Εισαγωγικού Νόμου του Αστικού Κώδικα.

Πότε μπορεί να προβάλλεται το συντρέχον πταίσμα του οδηγού;

Μπορεί η Περιφέρεια να επικαλεστεί εκ των υστέρων ότι ευθυνόταν και ο οδηγός;

Ένα από τα σημαντικότερα δικονομικά ζητήματα που έλυσε η απόφαση αφορά την ένσταση συντρέχοντος πταίσματος του παθόντος, έναν από τους συνηθέστερους αμυντικούς ισχυρισμούς του Δημοσίου στις αγωγές αποζημίωσης.

Η Περιφέρεια υποστήριξε με την έφεσή της ότι το Πρωτοδικείο κακώς απέρριψε την ένσταση αποκλειστικής υπαιτιότητας του οδηγού και δεν συνεκτίμησε το συντρέχον πταίσμα του για τη διαμόρφωση της αποζημίωσης.

Το Διοικητικό Εφετείο, όμως, δεν μπήκε καν στην ουσία του ισχυρισμού.

Έκρινε ότι ο ισχυρισμός περί συντρέχοντος πταίσματος του άρθρου 300 ΑΚ αποτελεί αυτοτελή ένσταση, η οποία πρέπει να προταθεί το αργότερο κατά τη συζήτηση της υπόθεσης στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο. Δεν πρόκειται για ζήτημα που μπορεί να εξεταστεί αυτεπαγγέλτως από το δικαστήριο ούτε να θεραπευθεί σε μεταγενέστερο στάδιο της δίκης.

Με βάση αυτή τη συλλογιστική, το Εφετείο απέρριψε τον σχετικό λόγο έφεσης χωρίς να εξετάσει αν πράγματι ο οδηγός είχε συμβάλει στην πρόκληση του ατυχήματος. Η αποζημίωση των 6.000 ευρώ που είχε επιδικάσει το Πρωτοδικείο παρέμεινε, επομένως, αμετάβλητη, όχι επειδή το Δικαστήριο έκρινε ότι αποκλειόταν ουσιαστικά κάθε συντρέχον πταίσμα, αλλά επειδή η σχετική ένσταση δεν είχε εισαχθεί στη δίκη κατά τον τρόπο και στον χρόνο που απαιτεί ο νόμος.

Διαβάστε την απόφαση ΔΕφΛαρ 30/2026.