Η ΕΔΕΥΑ για το νερό και το νομοσχέδιο του Υπουργείου Περιβάλλοντος

Με αφορμή το νομοσχέδιο του Υπουργείου Περιβάλλοντος για την υποχρεωτική επέκταση της χωρικής αρμοδιότητας των ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ στις όμορες περιοχές, το οποίο συζητείται στη Βουλή, η Ε.Δ.Ε.Υ.Α. επισημαίνει ότι: “Ούτε η ίδια, ούτε η ΚΕΔΕ ως θεσμικοί εκπρόσωποι των Δ.Ε.Υ.Α. και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, προσκλήθηκαν να συμμετάσχουν στη διαδικασία της ακρόασης φορέων, σε αντίθεση με φορείς και Δήμους που επιθυμούν την επέκταση”.

Σε συνέχεια της ανακοίνωσης αναφέρονται τα εξής:

Για τέταρτη φορά από το 2023, το Υπουργείο επιχειρεί να αναδιαμορφώσει τον χάρτη των Δ.Ε.Υ.Α. και των Δήμων με οριζόντιες και υποχρεωτικές αλλαγές στη δομή τους, χωρίς ουσιαστικό διάλογο με την Τοπική Αυτοδιοίκηση, χωρίς  μελέτες και χωρίς επιστημονική τεκμηρίωση. Η επίκληση των οικονομιών κλίμακας και της λειψυδρίας δεν αρκεί για να δικαιολογήσει ισοπεδωτικές και αντισυνταγματικές παρεμβάσεις.

Η επιλογή αυτή του Υπουργείου υπονομεύει τη δημοτική διαχείριση του νερού και αγνοεί τη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας για τον δημόσιο χαρακτήρα του. Οι ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ είναι Ανώνυμες Εταιρείες, εισηγμένες στο Χρηματιστήριο, με μετόχους που επιδιώκουν οικονομική απόδοση. Επομένως, όταν το Υπουργείο Περιβάλλοντος δηλώνει σε όλους τους τόνους ότι το νερό παραμένει δημόσιο αγαθό, οφείλει να το αποδεικνύει και στην πράξη, και όχι προικίζοντας ιδιώτες με δημοτική περιουσία.

Η Ε.Δ.Ε.Υ.Α. διεξήγαγε έντιμο, θεσμικό διάλογο με τον Υπουργό Εσωτερικών Θεόδωρο Λιβάνιο και με ενδοκυβερνητικές συμμαχίες συνέβαλε ενεργά στη θεσμική κατοχύρωση των Δ.Ε.Υ.Α. μέσω του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ν. 5314/2026), ο οποίος αναγνωρίζει τον δημοτικό, κοινωφελή και μη κερδοσκοπικό χαρακτήρα τους, ενισχύει με τις ρυθμίσεις του τη βιωσιμότητά τους και προβλέπει ότι οι συγχωνεύσεις μπορούν να πραγματοποιούνται μόνο σε οικειοθελή βάση, όταν αυτό επιλέγεται από τις ίδιες τις Δ.Ε.Υ.Α. και τους Δήμους.

Ωστόσο, το Υπουργείο Περιβάλλοντος ακολουθεί μια πορεία που δημιουργεί σοβαρά θεσμικά ερωτήματα:

• Ελάχιστες ημέρες μετά τη δημοσίευση του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, προωθείται νομοσχέδιο που έρχεται σε ευθεία αντίθεση με τις διατάξεις του Κώδικα περί οικειοθελών συγχωνεύσεων των Δ.Ε.Υ.Α. Η θεσμική αντίφαση είναι προφανής και πρωτοφανής.
• Η ΚΕΔΕ και η Ε.Δ.Ε.Υ.Α., αποκλείσθηκαν τόσο από την ουσιαστική διαβούλευση όσο και από την ακρόαση φορέων στη Βουλή. Παράλληλα, η δημόσια διαβούλευση του νομοσχεδίου περιορίσθηκε σε μόλις δέκα ημέρες (πέντε εργάσιμες) με το επιχείρημα ότι είχε προηγηθεί διαβούλευση πριν από μερικούς μήνες για συναφές νομοσχέδιο, επιχείρημα που δεν αξίζει καν να σχολιασθεί.
• Στην ακρόαση φορέων στη Βουλή δεν κλήθηκε ούτε η ΡΑΑΕΥ, η Ανεξάρτητη Αρχή που η ίδια η  Πολιτεία σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία έχει ορίσει νομοθετικά ως την μόνη αρμόδια να εισηγείται και να προτείνει την αναδιοργάνωση του τομέα υδάτων. Η αρμοδιότητά της αυτή αγνοείται και παραμερίζεται, και με διατάξεις του νομοσχεδίου  η άσκησή της μετατίθεται για το 2027.

Η Ε.Δ.Ε.Υ.Α. δηλώνει ότι θα στηρίξει με κάθε θεσμικό και νόμιμο μέσο τις Δ.Ε.Υ.Α. που δεν επιθυμούν να ενταχθούν στην ΕΥΔΑΠ ή την ΕΥΑΘ. Παράλληλα, κι επειδή το Υπουργείο Περιβάλλοντος διατείνεται ότι το νομοσχέδιο θα λειτουργήσει πιλοτικά, πρέπει να αποσυρθούν από το νομοσχέδιο οι υποχρεωτικές απορροφήσεις και μόνο όσοι Δήμοι και Δ.Ε.Υ.Α. επιθυμούν να ενταχθούν σε ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ θα πρέπει να απορροφηθούν, ώστε να αξιολογηθεί στην πράξη η αποτελεσματικότητα του εγχειρήματος.

Η νομοθετική επιβολή συγχωνεύσεων εγείρει σοβαρά ζητήματα συνταγματικότητας, δημιουργεί λειτουργικά προβλήματα, προκαλεί αναστάτωση στις τοπικές κοινωνίες και θα οδηγήσει σε αυξήσεις των τιμολογίων ύδρευσης.

Τέλος, η Ε.Δ.Ε.Υ.Α. υπενθυμίζει ότι οι Δ.Ε.Υ.Α. δεν οδηγήθηκαν τυχαία στις σημερινές δυσκολίες. Για χρόνια λειτουργούν με σημαντικές ελλείψεις προσωπικού και ιδίως επιστημονικού προσωπικού και αντιμετωπίζουν δυσβάστακτο ενεργειακό κόστος, χωρίς να έχουν λάβει την αναγκαία κρατική στήριξη ως δημοτικές και κοινωφελείς επιχειρήσεις και χωρίς ειδικό τιμολόγιο ηλεκτρικού ρεύματος, όπως επανειλημμένα έχει ζητήσει η Ε.Δ.Ε.Υ.Α. Παρ’ όλα αυτά, εδώ και περισσότερα από σαράντα χρόνια έχουν εκτελέσει έργο που υπερβαίνει τα 26 δις ευρώ και συνεχίζουν να εξυπηρετούν εκατομμύρια πολίτες, παρέχοντας καθαρό, ασφαλές και οικονομικά προσιτό νερό σε ολόκληρη την περιφέρεια”.