Καύσιμα: Τρέχουν οι αυξήσεις στην αντλία ενώ η κυβέρνηση πατάει φρένο στις επιδοτήσεις

Η νέα άνοδος των διεθνών τιμών ενέργειας έχει ήδη επιστρέψει στις αντλίες, πιέζοντας νοικοκυριά και επιχειρήσεις πριν ακόμη η κυβέρνηση αποφασίσει αν και πότε θα ενεργοποιήσει νέο πακέτο στήριξης για τα καύσιμα. Το πετρέλαιο κίνησης πλησιάζει πλέον τα 2 ευρώ το λίτρο, η αμόλυβδη κινείται στην ίδια περιοχή και σε αρκετές νησιωτικές αγορές το όριο αυτό έχει ξεπεραστεί. Παρ’ όλα αυτά, το οικονομικό επιτελείο παραμένει στη φάση της παρακολούθησης, αφήνοντας ανοιχτό ένα παράθυρο παρεμβάσεων από τον Αύγουστο, εφόσον οι διεθνείς πιέσεις επιμείνουν.

Η χρονική απόσταση ανάμεσα στην έναρξη του νέου κύματος ανατιμήσεων και στην ενδεχόμενη κρατική παρέμβαση είναι κρίσιμη, καθώς οι επιχειρήσεις και οι οδηγοί πληρώνουν ήδη τις αυξημένες τιμές

Η επιδότηση στα καύσιμα

Το βασικό σενάριο είναι η επαναφορά της επιδότησης στο diesel κίνησης, με προτεραιότητα στις μεταφορές και στην εφοδιαστική αλυσίδα. Πρόκειται για επιλογή που αναγνωρίζει τη μεγαλύτερη οικονομική επίπτωση του πετρελαίου κίνησης, χωρίς όμως να αντιμετωπίζει άμεσα την επιβάρυνση που έχει ήδη συσσωρευθεί μέσα στον Ιούλιο. Από τις αρχές του μήνα η τιμή του diesel έχει αυξηθεί απότομα, ενώ η κυβερνητική απόφαση μετατίθεται για τις επόμενες ημέρες και η πιθανή εφαρμογή της για τον Αύγουστο.

Η χρονική απόσταση ανάμεσα στην έναρξη του νέου κύματος ανατιμήσεων και στην ενδεχόμενη κρατική παρέμβαση είναι κρίσιμη, καθώς οι επιχειρήσεις και οι οδηγοί πληρώνουν ήδη τις αυξημένες τιμές, ενώ το όφελος από τη συμφωνία κυβέρνησης και διυλιστηρίων έχει απορροφηθεί σε μεγάλο βαθμό από τη νέα άνοδο των διεθνών τιμών.

Η έκπτωση που χάθηκε μέσα στο ράλι

Στις 10 Ιουλίου ο πρωθυπουργός ανακοίνωσε συμφωνία με τα δύο ελληνικά διυλιστήρια για μείωση 10 λεπτών ανά λίτρο στη βενζίνη και 5 λεπτών στο diesel έως το τέλος Αυγούστου. Η παρέμβαση παρουσιάστηκε ως πρώτη γραμμή άμυνας απέναντι στις νέες πιέσεις που προκάλεσε η αναζωπύρωση της κρίσης στα Στενά του Ορμούζ.

Η αγορά, ωστόσο, κινήθηκε ταχύτερα. Στις αρχές Ιουλίου, πριν από την πλήρη μεταφορά του νέου κύματος ανατιμήσεων, η μέση τιμή του πετρελαίου κίνησης βρισκόταν στα 1,922 ευρώ. Ήδη τότε η τιμή διυλιστηρίου είχε αυξηθεί μέσα σε μία εβδομάδα κατά 12,33 λεπτά το λίτρο, οδηγώντας σε άνοδο 11,1 λεπτών στην αντλία.

Μέσα σε λίγες ημέρες η μέση τιμή του diesel κινήθηκε προς τα 1,97 ευρώ. Αυτό σημαίνει ότι η έκπτωση των 5 λεπτών από τα διυλιστήρια δεν ήταν αρκετή για να ανακόψει την ανοδική πορεία.

Αντίστοιχα, η αμόλυβδη παρέμεινε κοντά στα 2 ευρώ παρά τη μεγαλύτερη έκπτωση των 10 λεπτών.

Η εξέλιξη αυτή εξηγεί γιατί το οικονομικό επιτελείο στρέφει τώρα την προσοχή του στην επαναφορά της άμεσης επιδότησης στο diesel. Το σενάριο προβλέπει ενίσχυση περίπου 15 λεπτών ανά λίτρο, με κόστος κοντά στα 46 εκατ. ευρώ για έναν μήνα. Μαζί με την έκπτωση των διυλιστηρίων, η συνολική παρέμβαση θα μπορούσε θεωρητικά να μειώσει την τιμή κατά 20 λεπτά το λίτρο.

Το μέτρο, ωστόσο, δεν έχει ακόμη αποφασιστεί. Η κυβέρνηση συνδέει την ενεργοποίησή του με την πορεία του Brent και αφήνει να εννοηθεί ότι θα παρέμβει αν η διεθνής τιμή περάσει και παραμείνει ξανά πάνω από τα 100 δολάρια. Μέχρι τότε, η αγορά θα συνεχίσει να λειτουργεί με τις σημερινές τιμές.

Προτεραιότητα στο diesel

Η επιλογή να προηγηθεί το πετρέλαιο κίνησης συνδέεται με την επίδρασή του στο κόστος μεταφοράς, στην παραγωγή και στις τελικές τιμές των αγαθών. Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης επιβεβαίωσε ότι η έμφαση θα δοθεί αρχικά στο diesel, επειδή η άνοδός του δεν επιβαρύνει μόνο τις μετακινήσεις αλλά και ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα.

Η βενζίνη παραμένει σε δεύτερη γραμμή. Ένας νέος κύκλος Fuel Pass θα εξεταστεί μόνο εφόσον η μέση τιμή σταθεροποιηθεί πάνω από τα 2 ευρώ, γεγονός που σημαίνει οτι για το επόμενο διάστημα τα νοικοκυριά θα επωμιστούν ολόκληρη την αύξηση. Το σενάριο αυτό εχει μεγαλύτερο δημοσιονομικό βάρος και το ύψος του επιδόματος θα εξαρτηθεί από το πόσο μεγάλο μέρος του αποθεματικού των 200 εκατ. ευρώ θα καταναλωθεί πρώτα για το diesel.

Η κυβέρνηση έχει ήδη χρησιμοποιήσει αντίστοιχες παρεμβάσεις τους προηγούμενους μήνες. Η επιδότηση του diesel ενεργοποιήθηκε την άνοιξη και παρατάθηκε, ενώ οι νέες ανατιμήσεις επαναφέρουν το ίδιο μοντέλο προσωρινής στήριξης. Η διαφορά είναι ότι αυτή τη φορά το διαθέσιμο δημοσιονομικό περιθώριο πρέπει να καλύψει παράλληλα τις πιέσεις στα καύσιμα, στο φυσικό αέριο και ενδεχομένως στο ηλεκτρικό ρεύμα.

Το φυσικό αέριο έχει επιστρέψει πάνω από τα 60 ευρώ/MWh, ενώ οι ευρωπαϊκές αποθήκες βρίσκονται σε χαμηλότερα επίπεδα πληρότητας σε σχέση με πέρυσι. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρακολουθεί ήδη στενά την ασφάλεια εφοδιασμού σε πετρέλαιο και τις συνέπειες των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή, έχοντας επισημάνει την ανάγκη συντονισμού μεταξύ των κρατών-μελών.

Καμία συζήτηση για μείωση φόρων στα καύσιμα

Παρά την επαναφορά των επιδοτήσεων, δεν υπάρχει μέχρι στιγμής καμία ένδειξη ότι εξετάζεται προσωρινή μείωση του ΦΠΑ ή του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης σε βενζίνη και πετρέλαιο κίνησης. Η κυβέρνηση επιλέγει ξανά στοχευμένα και προσωρινά μέτρα, τα οποία έχουν μικρότερο δημοσιονομικό κόστος και μπορούν να διακοπούν όταν αποκλιμακωθούν οι διεθνείς τιμές.

Η φορολογική επιβάρυνση στα καύσιμα παραμένει, πάντως, ιδιαίτερα υψηλή. Ο ΕΦΚ στην αμόλυβδη διαμορφώνεται στα 700 ευρώ ανά 1.000 λίτρα, σχεδόν διπλάσιος από το ελάχιστο των 359 ευρώ που προβλέπει η ευρωπαϊκή νομοθεσία. Στο diesel κίνησης ανέρχεται στα 410 ευρώ ανά 1.000 λίτρα, έναντι ευρωπαϊκού ελάχιστου 330 ευρώ.

Στις αρχές Ιουλίου, φόροι και λοιπές επιβαρύνσεις αντιστοιχούσαν στο 56,6% της τελικής τιμής της αμόλυβδης και στο 45,8% της τιμής του diesel. Ο ΦΠΑ 24% επιβάλλεται επιπλέον πάνω στην τιμή του καυσίμου, στον ΕΦΚ και στις υπόλοιπες επιβαρύνσεις.

Μια οριζόντια μείωση φόρων θα είχε μεγαλύτερο δημοσιονομικό κόστος σύμφωνα με το βασικό επιχείρημα που έχει χρησιμοποιήσει διαχρονικά η κυβέρνηση για να την απορρίπτει. Από την άλλη, η επιλογή των επιδοτήσεων σημαίνει ότι το Δημόσιο παρεμβαίνει εκ των υστέρων, αφού πρώτα οι ανατιμήσεις έχουν περάσει στην κατανάλωση, στις μεταφορές και στο κόστος παραγωγής.