Αυτό είναι το μαγαζί που καθιέρωσε ως προορισμό τα εστιατόρια στη Λάρισα – Συμπληρώνει φέτος 30 χρόνια διαδρομής (φωτο)

Από την πρώτη φορά μου είχε κεντρίσει το ενδιαφέρον το κόνσεπτ, η θέση. Ήταν περίεργο να συναντάς ένα μικροσκοπικό εστιατόριο σε μια αμιγώς οικιστική περιοχή εκτός κέντρου. Με ιδιαίτερο design και αστική κουζίνα. Δεν ήταν ταβέρνα ή ταβερνάκι, ήταν ξεκάθαρα εστιατόριο. Σαν να έπαιρνε τη σκυτάλη από το Τράβελ Στοπ, το Village, το Φιλοξένεια. Απλά σε μια petit μορφή σε μια μη αναμενόμενη περιοχή. Στο ισόγειο κατάστημα του πατρικού τους σπιτιού.

Μετά μεγάλωσε. Μεταφέρθηκε στην πλατεία Λιβαδάκι. Από το 2014 εγκαταστάθηκε στο κέντρο, στον πεζόδρομο της Απόλλωνος. Και φέτος το εστιατόριο Βόσπορος του Χρήστου Μπισίλκα και Γιάννη Μπισίλκα συμπληρώνει 30 χρόνια παρουσίας στην πόλη.

Της Εύης Μποτσαροπούλου

«Αποκλείεται» είπα. Αποκλείεται να έχει περάσει τόσος καιρός από τότε που πηγαίναμε στον πρώτο Βόσπορο επί της Αγίας Τριάδος. Αποκλείεται να είναι 30 ετών και να είναι τόσο επίκαιρο. Ένα εστιατόριο προορισμός στη Λάρισα.

Τελικά αποδείχτηκε ότι έχω μπερδεμένες αναμνήσεις.

Πιο σωστά, οι δικές μου αναμνήσεις με το στρογγανόφ, το κοτόπουλο κάρυ ή φιστίκι, εκείνο το περίεργο ρύζι μπασμάτι με παρμεζάνα – που σήμερα μου λένε ότι εστιατοριακά δεν στέκει, τις ψηφίδες στο μπαρ, τις Philippe Starck καρέκλες και τα άσπρα βαζάκια με τη μία μαργαρίτα – κίτρινη ή πορτοκαλί – είναι μεταγενέστερες της αρχής. Χάνουν το πρώτο στάδιο, από το 1996 μέχρι το 2002. Γιατί ο Βόσπορος στην αρχή ήταν διαφορετικός.

Υπάρχει ιστορία στην οικογένεια πολλά χρόνια πριν το 1996. Από τον παππού. Στο ίδιο σημείο, στην Αγία Τριάδος. Εκείνος, προπολεμικά ακόμη, είχε στο ισόγειο του σπιτιού του ένα μπακάλικο. Και λίγο ταβερνείο, όπως τα μπακάλικα της εποχής εκείνης· σέρβιρε μεζέ και κρασί στα λίγα τραπεζάκια που είχε.

Μετά το πήρε ο πατέρας τους. Από το στου Μπισίλκα που ήταν του παππού έγινε στου Γιώργου, όπου καθιερώθηκε περισσότερο· κάθε βράδυ πηδούσαν φαντάροι το μαντρότοιχο και μαζεύονταν εκεί· γιορτή γινότανε, ο πατέρας των παιδιών τους μάθαινε χασαποσέρβικο, στο χοροδιδασκαλείο έτσι το έλεγε…. Μετά ήρθε το σκεμπετζίδικο. Ο πατέρας τους έφτιαχνε σκεμπέ, μια παραλλαγή του πατσά, κάθε απόγευμα για τους εργάτες που σχολούσαν από τη δουλειά. Από τον χώρο αυτό ο Χρήστος και ο Γιάννης έχουν κάποιες μνήμες. Το μαγαζί έκλεισε για κάποια χρόνια όσο ο πατέρας τους δούλευε στο Σερραϊκό, άνοιγε το φύλλο για τις πίτσες – εκείνο το χαρακτηριστικό, και ξανά άνοιξε το 1992 περίπου με νέα μορφή. Από τον Μάιο του 1996 μετονομάζεται σε Βόσπορος και η ιστορία των 30 χρόνων αρχίζει να μετρά.

Τους ρωτάω γιατί διάλεξαν αυτό το όνομα… «Μόλις είχε βγει το τραγούδι του Αλκίνοου Ιωαννίδη. Άρεσε πολύ στον Χρήστο. Είχε και έναν άλλο συμβολισμό για μας η λέξη. Είμαστε πρόσφυγες από την Ανατολική Ρωμυλία και τα στενά του Βοσπόρου ήταν για μας το σημείο συνάντησης διαφορετικών πολιτισμών και κουλτούρας. Ένα σταυροδρόμι γεύσεων…» μου λέει ο Γιάννης.

Ταίριαζε όντως στον αρχικό χαρακτήρα του πρώτου μαγαζιού. Τότε που δεν ήταν μίνιμαλ, ούτε εστιατόριο ακόμη. Ήταν αλλιώς. Σαν καφωδείο. Με κρασί χύμα από το Μεσηνικόλα. Με 9 τραπέζια μέσα. Με γεμάτο το πεζοδρόμιο τα καλοκαίρια με παρέες μεγάλες να παίζουν μουσική και να τραγουδάνε. Μέχρι το 2002, όπου γίνεται η μεγάλη αλλαγή και ο Βόσπορος παίρνει τη μορφή που κρατά και εξελίσσει μέχρι σήμερα στα δομικά του στοιχεία. «Θέλαμε να φύγουμε από τη λογική του μεζεδοπωλείου. Να κάνουμε κάτι εντελώς διαφορετικό, δικό μας. Εκείνη την εποχή είχαμε αρχίσει να ψαχνόμαστε πολύ με τις ετικέτες κρασιού, με τις διαφορετικές κουζίνες. Μπορεί και να βιαστήκαμε λίγο να το κάνουμε. Το minimal design δεν ήταν τόσο εύπεπτο στον κόσμο ακόμη, φαινόταν λίγο ψυχρό».

Κι όμως η Λάρισα το πρώτο εστιατόριο το αποδέχτηκε. Το 2009, μεταφέρονται σε άλλο μεγαλύτερο χώρο, στην πλατεία Λιβαδάκι. Ο χώρος είναι ακόμη πιο ιδιαίτερος. Κυριαρχούν τα μεγάλα ξύλινα επιτοίχια δέντρα από γκαζόν και ο αντίστοιχος ποδηλάτης. Και ο κήπος με τις ροτόντες και τα τραπέζια απέναντι στην πλατεία. Η Λάρισα το δεύτερο εστιατόριο το υιοθέτησε.

Το τρίτο στην Απόλλωνος το αφομοίωσε. Έχει γίνει τοπόσημο στην πόλη. Το Σεπτέμβριο του 2014 άνοιξε στην πρώτη του εκδοχή. «Ήδη από το 2013 αντιληφθήκαμε ότι η δυναμική της περιφέρειας πέφτει και ότι ενισχύεται αυτή του κέντρου». Πολύ παλιά στον ίδιο χώρο ήταν τα καφενείο του Σπανού. Όταν το πήραν ο Χρήστος με τον Γιάννη εκεί ήταν το Και στην κορφή κανέλα.

Σχεδιαστικά όλα τα εστιατόρια τα έκανε ο Χρήστος, διακόσμηση είχε σπουδάσει άλλωστε. Τώρα που το βλέπω ολιστικά και ανακαλώ αναμνήσεις υπάρχουν αναγνωρίσιμα στοιχεία. Το πράσινο κυρίως με τα ανοιχτόχρωμα καθιστά έπιπλα. Αυτό το πράσινο που στην αρχή ήταν πιο ποπ, και τώρα διατρέχει σε λεπτομέρειες τον χώρο σε μια πιο παλ απόχρωση. «Ερχόμενοι από το Λιβαδάκι εδώ στην Απόλλωνος έπρεπε να κουμπώσω σχεδιαστικά αντικείμενα από το προηγούμενο μαγαζί σε ένα τελείως διαφορετικό χώρο. Με δυσκόλεψε πάρα πολύ η όλη διαδικασία για να βγει το σωστό αποτέλεσμα με τις αναγνωρίσιμες αναφορές που δημιουργούσαν την αίσθηση της οικειότητάς και της συνέχειας. Τις δύο τελευταίες ανακαινίσεις τις έχει κάνει ο Κώστας Γκάγκος, δεν προλάβαινα πλέον να ασχοληθώ σε τέτοιο βάθος» λέει ο Χρήστος.

Το επόμενο ορόσημο στη διαδρομή τους είναι το 2017. Τότε αποφάσισαν να πάρουν τον πίσω χώρο του εστιατορίου καθώς είχε δημιουργηθεί πολύ μεγάλη ανάγκη για εταιρικά events. Παλιά εκεί ήταν μια βιοτεχνία υφασμάτων, μετά η αποθήκη του Πράσινου Παπαγάλου. Από τα σκαλάκια στο βάθος τον προσεγγίζεις. Περνάς το κελάρι με τα κρασιά και βγαίνεις στην πίσω αίθουσα. Στο pop up ανεξάρτητο χώρο ο οποίος λειτουργεί ως συνέχεια του κεντρικού ή απομονώνεται για να φιλοξενήσει ειδικά γεγονότα. Εκεί κάνανε πάρα πολλές γευσιγνωσίες, σεμινάρια κρασιού, πολλά εταιρικά γεύματα και δείπνα, πολλές παρουσιάσεις και εργαστήρια, πολλές ιδιωτικές εκδηλώσεις. Ο χώρος, με το γυάλινο τετράγωνο αίθριο από το οποίο ξεπηδά ένα τεράστιο δέντρο που βγαίνει στην οροφή, έχει αποκτήσει μια δική του δυναμική.

Η συζήτηση αλλάζει πορεία. Για αρκετή ώρα, οι τρεις μας προσπαθούμε να θυμηθούμε άλλα εστιατόρια τα οποία συνέπεσαν με τον Βόσπορο στα 30 χρόνια της διαδρομής του. Ουσιαστικά ψάχνουμε να βρούμε αν ο Βόσπορος ήταν το πρώτο αμιγώς εστιατόριο στη πόλη από το 2000 και μετά. Υπήρχε και συνεχίζει το Παραμύθι, το Πιθάρι, αλλά έχουν άλλα στοιχεία. Καταλήγουμε ότι ο Βόσπορος ήταν το μοναδικό εστιατόριο στην πόλη με το χαρακτήρα του σύγχρονου αστικού εστιατορίου που επενδύει στο design και στις ιδιαίτερες γεύσεις για αρκετό διάστημα. Μετά έγινε το Light Bar στο Φρούριο, το εστιατόριο 19 στον πρώτο όροφο πάνω από τα έπιπλα Κελέση στη Μανωλάκη, το Just.Winebar στη Ταχυδρομείου. Και προφανώς είναι το μοναδικό που παραμένει και αντέχει στο χρόνο. Που συνεχίζει να αποτελεί προορισμό στην πόλη. Επιλογή. Εκεί μπορείς να πας όταν θέλεις να βιώσεις κάτι ιδιαίτερο, εκεί μπορείς να πας και στην καθημερινότητά σου. Τότε το συνειδητοποιούμε πλήρως· γίνεται μια παύση. Η ατμόσφαιρα έχει φορτιστεί.

«Τι σας έκανε να κρατήσετε τόσο και να συνεχίζετε. Να έχετε ακόμη επικαιρότητα;» τους ρωτάω. Διαισθάνομαι πως αυτό ακριβώς επεξεργάζονται και οι δυο τους εκείνη τη στιγμή. Κοιτάζονται. Παύση. Αρχίζει να μιλάει διστακτικά μία ο ένας μία άλλος. Αλληλοσυμπληρώνονται. «Η συνέπεια νομίζω… το ότι είμαστε και οι δυο συνεχώς παρόντες… το ότι μας άρεσε αυτό που κάναμε… το ότι ασχοληθήκαμε προσωπικά τόσο οι ίδιοι… σε βάρος πολλές φορές και της προσωπικής και οικογενειακής μας ζωής… η μεγάλη αναζήτηση για την πρώτη ύλη… το ότι παρατηρούσαμε και αφουγκραζόμασταν τους επισκέπτες στη Λάρισα… είναι άνθρωποι που ταξιδεύουν γενικώς… το ότι καταλάβαμε ότι είναι σημαντικό να δημιουργούμε τοπικές αναφορές… να έχουμε ένα αφήγημα δικό μας… το πάθος να συλλέξουμε εμπειρία και υλικό… τα ταξίδια για να βλέπουμε και να δοκιμάζουμε γνωστά εστιατόρια… το ότι δεν αλλοιώσαμε το χαρακτήρα… ναι, παραμείναμε ξεκάθαρα εστιατοριακοί… κάποιες φορές είχε και τίμημα… ναι αλλά είμαστε ακόμα επιλογή για ένα γεύμα… αυτό είναι η μεγάλη επιτυχία… ναι, είναι επιτυχία». Πάλι παύση. Τους κοιτάζω. Είναι σαν μόλις να έχουν κάνει τον απολογισμό. Σαν μόλις να συνειδητοποιούν και τη διαδρομή και την επιτυχία. Εισπράττεις τον κόπο και την κούραση ετών, εισπράττεις και την υπερηφάνεια. Και ένα είδος έκπληξης. Και δικαίωσης.

«Πως είναι να είστε αδέρφια σε όλο αυτό;» σπάω τη σιωπή. «Τρίβεσαι, ζυμώνεσαι, αλλοτριώνεσαι… Διαφωνείς έντονα αλλά έχεις και την ασφάλεια της οικειότητας… Την απόλυτη εμπιστοσύνη… Ο καθένας έχει το αντικείμενό του… Ήμασταν πάντα οι δύο μας σε αυτό. Δεν μπλέξαμε ποτέ τις οικογένειές μας…» πάλι ο ένας μιλά πάνω στον άλλο.

«Είστε περισσότερο πλήρεις ή κουρασμένοι;» ξαναρωτάω. Δεν χρειάζεται να απαντήσουν. Το καταλαβαίνω ήδη. Και τα δυο. Πάντα κάτι χάνεις και κάτι κερδίζεις. «Δεν μπορείς να φανταστείς πόση δουλεία έχει ένα εστιατόριο από πίσω, που δεν φαίνεται. Είναι μεγάλο το τίμημα, αλλά και η ικανοποίηση. Βλέπεις τρεις γενιές πελατών να μπλέκονται πλέον στο μαγαζί. Έχεις αποτελέσει μέρος στις ζωές τόσων ανθρώπων. Και εξακολουθείς να είσαι επιλογή».

Σε ποια εποχή ξαναγυρνάνε άραγε, αναρωτιέμαι…

Σε εκείνον τον πρώτο Βόσπορο ξαναγυρνάνε. Εκεί στην αρχή αρχή. Όταν η μητέρα τους μαγείρευε στην κουζίνα και εκείνοι σερβίρανε και βάζανε μουσική. «Μόνοι μας εντελώς το φτιάξαμε εκείνο το πρώτο μαγαζί. Κάθε μέρα γιορτή ήταν τότε». Σήμα κατατεθέν ο πίνακας με τον χωριάτικο γάμο του Πίτερ Μπρίγκελ· η εικαστικός Εύη Θάνου τους τον έφτιαξε. Εδώ και χρόνια τον έχει μια ταβέρνα στην Ελάτη. «Τα επετειακά μας σουπλά αυτόν τον πίνακα απεικονίζουν».

Φέτος κάνουν ένα επετειακό μενού για τα 30 χρόνια. Θα τρέξει όλο τον Μάιο. Και θα συνεχίζει με γεύσεις, μνήμες και στιγμές που έγιναν ιστορία. Στρογγανόφ, κοτόπουλο κάρυ, γιαουρτλού, φαχίτας, φιστίκι, κόπα καμπάνα, μανιτάρια λεμονάτα. Επιμένω για εκείνο το ρύζι μπασμάτι… Γελάνε. «Ο κάθε φίλος έχει ένα διαφορετικό πιάτο που θυμάται και μας ζητάει να το βάλουμε στο επετειακό μενού με τα πιάτα που άντεξαν στο χρόνο» μου λένε.

Τώρα που το σκέφτομαι αυτό ίσως είναι η μεγαλύτερη επιτυχία. Το ότι θυμόμαστε τις γεύσεις. Είναι πολύ αληθινό το επετειακό τους σλόγκαν. Όντως ο Βόσπορος μας πρόσφερε γεύσεις, μνήμες και στιγμές που έγιναν ιστορία. Σε μια ολόκληρη πόλη. Και συνεχίζει. Και θα συνεχίσει. Αυτό κι αν είναι δικαίωση…