Η άγνωστη ιστορία πίσω από το νεοκλασικό για το οποίο έχει γίνει τόσος ντόρος στη Λάρισα

Στο επίκεντρο μιας ευρείας κινητοποίησης βρίσκεται το τελευταίο διάστημα η κατοικία Αλεξάνδρου στην οδό Παπακυριαζή στη Λάρισα, με το Δημοτικό Συμβούλιο, φορείς και πολίτες να ζητούν τον χαρακτηρισμό της ως διατηρητέου μνημείου. Αφορμή για την αναζωπύρωση του ενδιαφέροντος αποτέλεσε η παρέμβαση του Λαρισαίου ιστοριοδίφη Νίκου Παπαθεοδώρου, ο οποίος παρουσιάζει την ιστορική πορεία του κτιρίου, επιχειρώντας να αναδείξει τη σημασία της διατήρησής του.

Η κατοικία συνδέεται με την οικογένεια Αλεξάνδρου, μία από τις παλαιότερες της Λάρισας, με ρίζες που φτάνουν έως την περίοδο της Τουρκοκρατίας. Ο τελευταίος απόγονός της, Δημητράκης Αλεξάνδρου, κατέγραψε με επιμονή και ακρίβεια το γενεαλογικό δέντρο της οικογένειας, φτάνοντας έως το 1780. Η καταγωγή της οικογένειας εντοπίζεται στα Αμπελάκια, με γενάρχη τον Δωδώνη και τη σύζυγό του Δέσποινα Λεονάρδου. Από αυτούς προέκυψαν πολλοί κλάδοι που συνδέονται με γνωστές οικογένειες της Λάρισας, αποτυπώνοντας ένα ευρύ κοινωνικό δίκτυο της τοπικής αστικής τάξης.

Το κτίριο ανεγέρθηκε περίπου το 1910 στην τότε οδό Μουσών από τον εργολάβο Δημήτριος Πουλιάδης, προκειμένου να στεγάσει την οικογένεια του εύπορου υφασματέμπορου Αντωνιάδη. Η αρχιτεκτονική του ακολουθούσε τα πρότυπα του νεοκλασικισμού, με διακοσμητικά στοιχεία που του προσέδιδαν ιδιαίτερη αισθητική αξία και κύρος.

Το 1922 το ακίνητο πέρασε στην ιδιοκτησία του Ιωάννη Αλεξάνδρου, ο οποίος είχε ήδη διακριθεί στον εμπορικό κόσμο της πόλης. Μάλιστα, το 1906 είχε λάβει τον τίτλο του «Προμηθευτού της Α.Β.Υ.» του Πρίγκιπας Ανδρέας της Ελλάδας και Δανίας, όταν εκείνος υπηρετούσε στη Λάρισα. Στην κατοικία της οδού Παπακυριαζή εγκαταστάθηκε η οικογένεια Αλεξάνδρου κατά την περίοδο του Μεσοπολέμου.

Η πορεία του κτιρίου σημαδεύτηκε από τον καταστροφικό σεισμό της 1ης Μαρτίου 1941, ο οποίος προκάλεσε σοβαρές ζημιές, καθιστώντας τον επάνω όροφο ακατοίκητο. Κατά τη διάρκεια της Κατοχής, η οικογένεια εγκατέλειψε τη Λάρισα και μετακινήθηκε στην Αθήνα. Μετά τον πόλεμο ο όροφος αποκαταστάθηκε, ωστόσο το κτίριο έχασε τα εξωτερικά νεοκλασικά χαρακτηριστικά του, αποκτώντας τη μορφή που διατηρεί έως σήμερα.

Παρά τις εξωτερικές αλλοιώσεις, το εσωτερικό της κατοικίας διατήρησε την αρχοντική του φυσιογνωμία. Πλούσιες ταπετσαρίες, έργα τέχνης, βαριές κουρτίνες και οικογενειακά κειμήλια συνέθεταν ένα περιβάλλον που παρέπεμπε στην αστική ζωή της προπολεμικής περιόδου. Οι χώροι του φιλοξενούσαν κοινωνικές συγκεντρώσεις και βεγγέρες, ενώ μέρος τους χρησιμοποιήθηκε και για τα γυρίσματα της ιστορικής ταινίας Παπαφλέσσας.

Η ιδιαίτερη αυτή ατμόσφαιρα διατηρήθηκε σχεδόν ανέπαφη έως τον θάνατο του τελευταίου απογόνου, ο οποίος φρόντισε να μην αλλοιωθεί ούτε η εσωτερική διαρρύθμιση ούτε τα αντικείμενα καθημερινής χρήσης. Σήμερα, η προσπάθεια για τη διάσωση της κατοικίας αναδεικνύει όχι μόνο την αρχιτεκτονική της αξία, αλλά και τη σημασία της ως ζωντανού φορέα της ιστορικής μνήμης της Λάρισας.