Χάνουμε μέχρι 12 έτη ζωής λόγω πρόωρης ασθένειας της καρδιάς

Τα καρδιαγγειακά νοσήματα ευθύνονται για το ένα τρίτο των θανάτων συνολικά ή αλλιώς για 1,7 εκατ. θανάτους στην Ευρωπαϊκή Ένωση κάθε χρόνο, παραμένοντας έτσι η πρώτη αιτία θανάτου και αναπηρίας στην Ευρώπη.

Παρότι το 80% των καρδιαγγειακών παθήσεων μπορεί να προληφθεί, μόλις το 3% της συνολικής δαπάνης υγείας κατευθύνεται στην πρόληψη.

Το ευρωπαϊκό πρόγραμμα Safe Hearts Plan θέτει ως στόχο για το 2035 τη μείωση της πρώιμης καρδιαγγειακής θνησιμότητας κατά 25% σε σχέση με το 2022.

Στο πλαίσιο του προγράμματος αυτού η Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία, σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Καρδιολογική Εταιρεία συνέταξαν Εθνικό Σχέδιο για την Πρόληψη και Αντιμετώπιση των Καρδιαγγειακών Νόσων το οποίο πρόκειται να υποβληθεί άμεσα στο υπουργείο Υγείας.

Τα στοιχεία αυτά τόνισε ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Προληπτικής Καρδιολογίας (EAPC) και πρόεδρος της επιστημονικής επιτροπής για την εκπόνηση του σχετικού σχεδίου, Κωνσταντίνος Δάβος.

Η παρουσίαση έγινε στη διάρκεια του Διεθνούς Συνεδρίου Καρδιολογίας της ΕΚΕ, που πραγματοποιείται στην Αθήνα.

Τα καρδιαγγειακά νοσήματα το 2023 προκάλεσαν 40.812 θανάτους, σχεδόν έναν στους τρεις, δηλαδή έναν θάνατο κάθε 12 λεπτά

Σωστή διατροφή, άσκηση και προληπτικές εξετάσεις αποτελούν τρεις σημαντικούς παράγοντες πρόληψης των καρδιαγγειακών νοσημάτων

Ο στόχος

«Το Εθνικό Σχέδιο Καρδιαγγειακής Υγείας δεν είναι απλώς ένα ακόμη πρόγραμμα υγείας. Είναι μια μακροπρόθεσμη εθνική επένδυση στην πρόληψη, στην έγκαιρη διάγνωση και στην αποτελεσματική θεραπεία», ανέφερε ο Πρόεδρος της ΕΚΕ, Καθηγητής Καρδιολογίας ΕΚΠΑ, Κ. Τούτουζας. Στόχος είναι λιγότερα πρώτα και επαναλαμβανόμενα καρδιαγγειακά συμβάντα, μείωση της πρόωρης θνησιμότητας, περισσότερα έτη ζωής με καλή υγεία και χωρίς αναπηρία, και ισότιμη πρόσβαση όλων των πολιτών στην πρόληψη και τη θεραπεία.

Ο Καθηγητής Βιοστατιστικής – Επιδημιολογίας του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου Δημοσθένης Παναγιωτάκος από την πλευρά του τόνισε ότι στην Ελλάδα, σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, τα καρδιαγγειακά νοσήματα το 2023 προκάλεσαν 40.812 θανάτους, σχεδόν έναν στους τρεις, δηλαδή έναν θάνατο κάθε 12 λεπτά. Την ίδια χρονιά 8.324 άνθρωποι πέθαναν πρόωρα, ενώ η πρόωρη θνησιμότητα από ισχαιμική καρδιοπάθεια ήταν περίπου 37% υψηλότερη από τον μέσο όρο της ΕΕ (42% στους άνδρες). Στη μελέτη ΑΤΤΙΚΗ, που παρακολουθεί εδώ και 20 χρόνια 3.000 άνδρες και γυναίκες, οι συμμετέχοντες έχασαν κατά μέσο όρο 12,3 έτη ζωής λόγω πρόωρης καρδιαγγειακής νοσηρότητας. Το συνολικό οικονομικό κόστος των καρδιαγγειακών νοσημάτων στη χώρα ανέρχεται σε 4,315 δισ. ευρώ, ενώ το 23,9% του πληθυσμού είναι άνω των 65 ετών.

Κενό ανάμεσα στη γνώση και τη δράση

Σημαντικά κενά ενημέρωσης του πληθυσμού, ανέδειξε η πανελλήνια έρευνα κοινής γνώμης που διεξήγαγε η ΕΚΕ τον Σεπτέμβριο του 2026.

Συγκεκριμένα, μόνο το 25,1% των πολιτών γνωρίζει ότι τα καρδιαγγειακά νοσήματα αποτελούν την πρώτη αιτία θανάτου, ενώ το 50,7% θεωρεί λανθασμένα ότι αφορούν κυρίως τους άνδρες. Παρότι το 77,9% έχει κάνει προληπτικό έλεγχο, το 39,9% δεν έχει συζητήσει ποτέ τον καρδιαγγειακό του κίνδυνο με γιατρό, ενώ τα τρία τέταρτα των πολιτών δεν γνωρίζουν ΚΑΡΠΑ. Οι πολίτες θεωρούν την ΕΚΕ βασικό φορέα αξιόπιστης ενημέρωσης και ζητούν εκπαίδευση για την υγεία από το σχολείο.

«Ο πολίτης ξέρει. Αυτό που του λείπει δεν είναι κυρίως η πληροφορία, αλλά το κίνητρο και τα εργαλεία για να πράξει», τόνισε ο Καθηγητής Καρδιολογίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και Αντιπρόεδρος της ΕΚΕ Λάμπρος Μιχάλης.

Τρεις πυλώνες και έξι στρατηγικοί άξονες

Το όραμα του Σχεδίου είναι μια Ελλάδα με καλύτερη καρδιαγγειακή υγεία για όλους, σε κάθε στάδιο της ζωής, χωρίς ανισότητες στην πρόληψη, στην έγκαιρη διάγνωση και στην πρόσβαση σε ποιοτική φροντίδα. Στηρίζεται σε έξι στρατηγικούς άξονες:

1. Πρόληψη και προαγωγή της καρδιαγγειακής υγείας, ήδη από τη σχολική ηλικία και με έμφαση στις ανάγκες των γυναικών.
2. Έγκαιρη ανίχνευση, διάγνωση και ολοκληρωμένη φροντίδα, με καθολική εκτίμηση του καρδιαγγειακού κινδύνου στους ενήλικες.
3. Ισότιμη πρόσβαση και αναβάθμιση της καρδιαγγειακής φροντίδας, και για τις νησιωτικές, ορεινές και απομακρυσμένες περιοχές.
4. Διακυβέρνηση, δεδομένα και ψηφιακός μετασχηματισμός, με Εθνικό Παρατηρητήριο Καρδιαγγειακής Υγείας, εθνικά μητρώα διασυνδεδεμένα με τον ηλεκτρονικό φάκελο υγείας, τηλεϊατρική και τεχνητή νοημοσύνη.
5. Εκπαίδευση, έρευνα και συμμετοχή της κοινωνίας, με θεσμοθέτηση της Προληπτικής Καρδιολογίας ως επίσημης εξειδίκευσης ή δομημένης μετεκπαίδευσης και συνεργασία με τους συλλόγους ασθενών.
6. Υλοποίηση, χρηματοδότηση και αξιολόγηση, με εθνικούς δείκτες παρακολούθησης και στρατηγικό στόχο για το 2050 για λιγότερους πρόωρους θανάτους.

Από το Σχέδιο στην πράξη

Ο κ. Μιχάλης παρουσίασε τις δράσεις της στρατηγικής της ΕΚΕ για την περίοδο 2027–2030:

• Έμπνευση του πολίτη: εκπαιδευτικές δράσεις και ανανεωμένη ιστοσελίδα, διεύρυνση του δικτύου εκπαίδευσης στην ΚΑΡΠΑ, έμφαση στη διατροφή και στην αντιμετώπιση της παχυσαρκίας, και σταθερή συνεργασία με τους συλλόγους ασθενών.
• Ενθάρρυνση με όπλο την τεχνολογία: αξιοποίηση wearables και εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης, με εκπαίδευση των καρδιολόγων στα νέα ψηφιακά εργαλεία. «Οι ψηφιακές εφαρμογές δεν αντικαθιστούν τον γιατρό. Κάνουν όμως την πρόληψη καθημερινή συνήθεια».
• Πρόληψη από νωρίς: διατροφή, κίνηση, ΚΑΡΠΑ και ενημέρωση για τους παράγοντες κινδύνου στο σχολείο, σε συνεργασία με την Πολιτεία και την οικογένεια.
• Αλλαγή τρόπου ζωής: προγράμματα άσκησης στους χώρους εργασίας, κίνητρα για τακτική άσκηση των γυναικών, ιδίως μετά την εμμηνόπαυση, και «σχολείο σε κίνηση».
• Σχέδιο στα ελληνικά μέτρα: εφαρμογή θρομβόλυσης όπου απαιτείται, σε συνεργασία με τις ΥΠΕ, ώστε οι εμφραγματίες να αντιμετωπίζονται έγκαιρα όπου κι αν βρίσκονται, και δημιουργία Κέντρων Αποκατάστασης Καρδιοπαθών με πολυειδικό προσωπικό.

Στόχος είναι η ΕΚΕ να λειτουργεί ως επιστημονικός σύμβουλος της Πολιτείας, αξιοποιώντας το Safe Hearts Plan και την Ελληνική Προεδρία της ΕΕ το β΄ εξάμηνο του 2027 για να αναδειχθεί η καρδιαγγειακή υγεία σε προτεραιότητα.