Κρυπτονομίσματα: Φόρος 10% στα κέρδη και νέοι έλεγχοι – Τι αλλάζει για τους επενδυτές

Στο φορολογικό μικροσκόπιο μπαίνουν τα κέρδη από κρυπτονομίσματα, με την Ελλάδα να αποκτά ειδικό πλαίσιο για τη φορολόγηση μιας αγοράς που επί χρόνια αναπτυσσόταν ταχύτερα από τους κανόνες της. Το νομοσχέδιο που ψηφίστηκε την Πέμπτη στη Βουλή προβλέπει φόρο 10% στην υπεραξία των φυσικών προσώπων, απαλλαγή για μικρά ετήσια κέρδη και δυνατότητα δήλωσης παλαιότερων εισοδημάτων χωρίς πρόστιμα και τόκους, υπό προϋποθέσεις.Πίσω από τους συντελεστές, ωστόσο, βρίσκεται ένα δυσκολότερο στοίχημα που είναι η καταγραφή των συναλλαγών και ο έλεγχος κεφαλαίων που διακινούνται κυρίως μέσω πλατφορμών του εξωτερικού. Η ψήφιση του πλαισίου ανοίγει τον δρόμο για συγκεκριμένες φορολογικές υποχρεώσεις, αλλά η εφαρμογή τους θα κριθεί και από τις οδηγίες που ακολουθούν το επόμενο διάστημα.

Ποια κέρδη φορολογούνται

Οι βασικές φορολογικές διατάξεις εφαρμόζονται από την 1η Ιανουαρίου 2027. Ο συντελεστής 10% επιβάλλεται στην υπεραξία από τη μεταβίβαση κρυπτοστοιχείων, δηλαδή, κατά κανόνα, στη διαφορά μεταξύ της τιμής πώλησης και του κόστους αγοράς.Η απλή κατοχή κρυπτονομισμάτων ή η αύξηση της αξίας τους όσο παραμένουν στο ψηφιακό πορτοφόλι δεν δημιουργεί από μόνη της φόρο υπεραξίας. Φορολογικό γεγονός μπορεί, όμως, να προκύψει και όταν τα crypto χρησιμοποιούνται για την αγορά αγαθών ή την πληρωμή υπηρεσιών.Αντίθετα, η ανταλλαγή ενός κρυπτοστοιχείου με άλλο δεν δημιουργεί φορολογητέα υπεραξία. Απαλλάσσεται επίσης το συνολικό καθαρό ετήσιο κέρδος όταν, μετά τον προβλεπόμενο συμψηφισμό ζημιών, δεν υπερβαίνει τα 500 ευρώ.Κρίσιμο σημείο είναι η τεκμηρίωση του κόστους απόκτησης. Εάν ο επενδυτής δεν μπορεί να αποδείξει πόσο αγόρασε τα κρυπτοστοιχεία, η τιμή κτήσης θεωρείται μηδενική. Αυτό μπορεί να αυξήσει σημαντικά τη φορολογητέα υπεραξία, καθιστώντας απαραίτητη τη διατήρηση αναλυτικού ιστορικού συναλλαγών.

Τεκμήρια και φόρος 15% στις αποδόσεις

Οι αλλαγές δεν περιορίζονται στην πώληση. Η αγορά κρυπτοστοιχείων εντάσσεται στις δαπάνες απόκτησης περιουσιακών στοιχείων και, επομένως, λαμβάνεται υπόψη για τα τεκμήρια. Ο φορολογούμενος θα πρέπει να μπορεί να καλύψει τα ποσά που διαθέτει για την επένδυσή του.Διαφορετική μεταχείριση προβλέπεται για τις αποδόσεις από δανεισμό κρυπτονομισμάτων, παροχή ρευστότητας σε αποκεντρωμένα πρωτόκολλα και staking, δηλαδή δέσμευση κρυπτοστοιχείων για την επικύρωση συναλλαγών. Αυτά τα εισοδήματα αντιμετωπίζονται ως τόκοι και φορολογούνται με 15%.Παράλληλα, καθορίζονται κανόνες για κληρονομιές, δωρεές και γονικές παροχές κρυπτοστοιχείων, ενώ οι πωλήσεις απαλλάσσονται από το Ψηφιακό Τέλος Συναλλαγής.

Το παράθυρο για τα παλαιότερα εισοδήματα

Για παλαιότερες συναλλαγές παρέχεται δυνατότητα οικειοθελούς δήλωσης μέσα σε 12 μήνες από την έναρξη ισχύος της σχετικής διάταξης. Ο φόρος θα καταβάλλεται εντός 60 ημερών από την υποβολή της δήλωσης. Εφόσον πληρωθεί εμπρόθεσμα, δεν θα επιβάλλονται πρόστιμα ή τόκοι για την προηγούμενη μη δήλωση.Η διαδικασία δεν αποτελεί, πάντως, αυτόματη αναγνώριση της προέλευσης του αρχικού κεφαλαίου. Για την κάλυψη τεκμηρίων θα λαμβάνονται υπόψη η δηλωθείσα υπεραξία και τα σχετικά εισοδήματα, όχι το ποσό της αρχικής επένδυσης.

Η ευρωπαϊκή εικόνα

Η Ελλάδα επιλέγει έναν χαμηλό συντελεστή σε σύγκριση με βασικά ευρωπαϊκά καθεστώτα.

Στη Γαλλία, η επικαιροποιημένη ενημέρωση της φορολογικής διοίκησης αναφέρει συνολική επιβάρυνση 31,4% για τις υπεραξίες ιδιωτών, μαζί με τις κοινωνικές επιβαρύνσεις, με δυνατότητα επιλογής της προοδευτικής κλίμακας. Στην Αυστρία, ο βασικός συντελεστής για εισοδήματα και κέρδη που υπάγονται στο νέο καθεστώς είναι 27,5%.Στην Πορτογαλία, τα φορολογητέα κέρδη από κρυπτοστοιχεία που δεν αποτελούν κινητές αξίες επιβαρύνονται κατά κανόνα με 28%. Προβλέπεται, όμως, απαλλαγή υπό προϋποθέσεις όταν η διακράτηση φθάνει τουλάχιστον τις 365 ημέρες.