Επενδύσεις μετ’ εμποδίων για μικρομεσαίους στον Βόλο: Η έλλειψη χρηματοδότησης βάζει φρένο σε σχέδια ανάπτυξης

Ένα σύνθετο πλέγμα εμποδίων εξακολουθεί να κρατά πίσω τις επενδύσεις των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στην Ελλάδα, με το πρόβλημα να ξεκινά από την πρόσβαση στη χρηματοδότηση και να φτάνει μέχρι το υψηλό ενεργειακό κόστος, τη γραφειοκρατία, τις ελλείψεις σε εξειδικευμένο προσωπικό και το αυξημένο κόστος της γης και των επαγγελματικών ακινήτων.

Ρεπορτάζ: ΒΑΣΩ ΚΥΡΙΑΖΗ

Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα της έρευνας του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ «Εμπόδια στην υλοποίηση επενδύσεων από τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις στην Ελλάδα», την οποία διενήργησε και επιμελήθηκε ο επιστημονικός συνεργάτης του Ινστιτούτου Λεωνίδας Βατικιώτης. Η μελέτη δημοσιεύθηκε μέσα στον Σεπτέμβριο και βασίζεται σε διαθέσιμα ποσοτικά στοιχεία αλλά και σε συνεντεύξεις με ιδιοκτήτες, ιδρυτές και διευθυντές επιχειρήσεων, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν τον Ιούνιο του 2026.

Η έρευνα αφορά ιδιαίτερα τις μικρομεσαίες μεταποιητικές και βιοτεχνικές επιχειρήσεις και αποτυπώνει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν όταν επιχειρούν να εκσυγχρονίσουν τον παραγωγικό τους εξοπλισμό, να επεκτείνουν τις εγκαταστάσεις τους ή να επενδύσουν σε ανθρώπινο δυναμικό και νέες τεχνολογίες.

Σύμφωνα με τα ευρήματα, τα εμπόδια δεν είναι συγκυριακά αλλά σε σημαντικό βαθμό διαρθρωτικά.

Στην κορυφή χρηματοδότηση και γραφειοκρατία

Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι η χρηματοδότηση. Οι επιχειρήσεις δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν τραπεζικό δανεισμό, ενώ το υψηλό κόστος του χρήματος λειτουργεί αποτρεπτικά για νέα επενδυτικά σχέδια.

Ενδεικτικό της κατάστασης είναι ότι το 89% των μικρομεσαίων επιχειρήσεων χρηματοδότησε την επένδυσή του με ίδια κεφάλαια. Αντίθετα, μόλις το 5% αξιοποίησε χρηματοδοτικά προγράμματα, όπως το ΕΣΠΑ, ενώ μόνο το 3% χρησιμοποίησε τραπεζικό δανεισμό. Εναλλακτικές μορφές χρηματοδότησης, όπως μικροχρηματοδοτήσεις και κεφάλαια επιχειρηματικών συμμετοχών, χρησιμοποιήθηκαν από μόλις 1,4% των επιχειρήσεων.

Μάλιστα, σύμφωνα με την έρευνα, από το 2022 έως το 2026, ενώ η οικονομία βρισκόταν σε πορεία μεγέθυνσης, αυξήθηκε το ποσοστό των επιχειρήσεων που χρηματοδοτούσαν τις επενδύσεις τους με δικούς τους πόρους, την ώρα που περιορίστηκε η συμβολή των τραπεζών, των ευρωπαϊκών προγραμμάτων και άλλων πηγών χρηματοδότησης.

Δεύτερο μεγάλο ζήτημα είναι ο τρόπος με τον οποίο λειτουργούν τα χρηματοδοτικά προγράμματα.

Η έρευνα καταγράφει δυσαρέσκεια για τη γραφειοκρατία και τις απαιτήσεις που συνοδεύουν τα προγράμματα του ΕΣΠΑ. Για μια μικρή επιχείρηση, η σύνταξη και διαχείριση ενός φακέλου μπορεί να απαιτεί χρόνο, τεχνογνωσία και πόρους που δεν διαθέτει.

Παράλληλα, σύμφωνα με τη μελέτη, αρκετές από τις ανάγκες των μικρών επιχειρήσεων δεν καλύπτονται επαρκώς από τα διαθέσιμα προγράμματα. Η αγορά γης και η ανέγερση κτιρίων παραγωγής αναφέρονται χαρακτηριστικά ως επενδύσεις που συχνά μένουν εκτός.

Πρόσθετο πρόβλημα δημιουργεί η προχρηματοδότηση. Όταν η επιδότηση καταβάλλεται σε δόσεις, ο επιχειρηματίας πρέπει να έχει εξασφαλίσει από πριν τα απαιτούμενα κεφάλαια, είτε από την επιχείρηση είτε μέσω τραπεζικού δανεισμού.

Έτσι, ένα πρόγραμμα που έχει σχεδιαστεί για να διευκολύνει την επένδυση μπορεί, στην πράξη, να παραμένει απρόσιτο σε μια επιχείρηση που δεν διαθέτει επαρκή ρευστότητα.

Σημαντικό εμπόδιο επίσης αποτελεί και η εισαγωγή και χρήση μηχανολογικού εξοπλισμού.

Οι ελληνικές επιχειρήσεις σε αρκετούς κλάδους αναγκάζονται να προμηθεύονται εξοπλισμό από το εξωτερικό, καθώς δεν υπάρχει αντίστοιχη εγχώρια παραγωγή. Αυτό σημαίνει ότι μαζί με το κόστος αγοράς προστίθενται έξοδα εισαγωγής, εγκατάστασης, συντήρησης και επισκευής.

Η απουσία οργανωμένου εγχώριου δικτύου τεχνικής υποστήριξης αυξάνει το λειτουργικό κόστος μιας επένδυσης και μπορεί να προκαλέσει καθυστερήσεις όταν ένα μηχάνημα παρουσιάσει βλάβη.

Δεν υπάρχει πάντα αρκετή ζήτηση

Η επένδυση, όμως, δεν εξαρτάται μόνο από την προσφορά χρηματοδότησης. Χρειάζεται και αγορά.

Η έρευνα εντοπίζει ως σημαντικό εμπόδιο την ανεπαρκή ζήτηση για προϊόντα και υπηρεσίες σε συγκεκριμένους κλάδους, σε συνδυασμό με τον έντονο διεθνή ανταγωνισμό.

Η στροφή των καταναλωτών προς επώνυμα και συχνά εισαγόμενα προϊόντα, αλλά και η ανάπτυξη του ηλεκτρονικού εμπορίου, δημιουργούν πρόσθετες πιέσεις στην ελληνική παραγωγή.

Για μια μικρή βιοτεχνία, η απόφαση να επενδύσει σε νέο μηχάνημα ή σε μεγαλύτερη παραγωγική δυναμικότητα γίνεται πολύ πιο δύσκολη όταν δεν υπάρχει βεβαιότητα ότι θα υπάρξει αντίστοιχη ζήτηση για τα προϊόντα της.

Το ενεργειακό κόστος αλλάζει την παραγωγή

Το ενεργειακό κόστος αποτελεί ένα ακόμη μεγάλο βάρος. Η έρευνα αναφέρει ότι σε συγκεκριμένους κλάδους το κόστος παραγωγής έχει φτάσει να είναι τρεις έως τέσσερις φορές υψηλότερο σε σχέση με το 2021.

Οι συνέπειες είναι άμεσες. Επιχειρήσεις που δεν διαθέτουν κεφάλαια για επενδύσεις σε σύγχρονο, ενεργειακά αποδοτικό εξοπλισμό περιορίζουν τη χρήση μηχανών και, όπου είναι δυνατό, στρέφονται σε χειρωνακτικές εργασίες.

Από την άλλη πλευρά, επιχειρήσεις που διαθέτουν κεφάλαια επενδύουν σε νέο εξοπλισμό προκειμένου να περιορίσουν την κατανάλωση ενέργειας.

Έτσι διαμορφώνεται, σύμφωνα με την έρευνα, μια «παραγωγή δύο ταχυτήτων». Οι επιχειρήσεις με διαθέσιμους πόρους επιταχύνουν τον εκσυγχρονισμό τους, ενώ εκείνες που βρίσκονται κοντά στα όρια της βιωσιμότητας δυσκολεύονται ακόμη και να διατηρήσουν την εκμηχάνιση της παραγωγής τους.

Αναδεικνύεται εξάλλου και μια αντίφαση γύρω από την πράσινη μετάβαση.

Η εγκατάσταση Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας μπορεί να λειτουργεί ως πλεονέκτημα στην αξιολόγηση επενδυτικών σχεδίων. Ωστόσο, υπάρχουν επιχειρήσεις που για τεχνικούς λόγους δεν μπορούν να εγκαταστήσουν ΑΠΕ.

Την ίδια στιγμή, οι καθυστερήσεις στην επέκταση του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας δημιουργούν προβλήματα σε επενδύσεις που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί.

Σήμερα μια μικρή επιχείρηση δυσκολεύεται να βρει τα απαραίτητα κεφάλαια για να πραγματοποιήσει μια επένδυση, λέει ο γγ της ΟΕΒΕΜ Κώστας Πελεκούδας

Έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού

Σημαντικό εμπόδιο είναι και η έλλειψη τεχνικού και πιστοποιημένου προσωπικού.

Η έρευνα συνδέει το σημερινό κενό με την οικονομική κρίση, όταν ένα μεγάλο μέρος του ανθρώπινου δυναμικού απομακρύνθηκε από την παραγωγή.

Σήμερα οι επιχειρήσεις αναζητούν τεχνίτες και εργαζόμενους με εξειδικευμένες γνώσεις, χωρίς να βρίσκουν εύκολα το προσωπικό που χρειάζονται.

Η τεχνική εκπαίδευση, σύμφωνα με τη μελέτη, δεν ανταποκρίνεται επαρκώς στις ανάγκες της παραγωγής, ενώ οι επιχειρήσεις αναγκάζονται συχνά να αναλάβουν οι ίδιες την κατάρτιση των εργαζομένων.

Ακριβή γη και επαγγελματική στέγη

Στα εμπόδια προστίθεται η άνοδος του κόστους της γης, των ενοικίων και των επαγγελματικών ακινήτων.

Το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα έντονο σε περιοχές με αυξημένη τουριστική ζήτηση. Η άνοδος των τιμών μπορεί να οδηγήσει σε εκτόπιση παραγωγικών και βιοτεχνικών δραστηριοτήτων από περιοχές όπου η τουριστική χρήση γίνεται ολοένα εντονότερη.

Την ίδια στιγμή, η καθυστέρηση στην ολοκλήρωση του Κτηματολογίου και η ασάφεια γύρω από τις χρήσεις γης και τα όρια ιδιοκτησιών λειτουργούν ανασταλτικά για νέες επενδύσεις σε εγκαταστάσεις, αποθήκες και παραγωγικούς χώρους.

Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία καθώς βρίσκεται σε εξέλιξη ένα νέο διεθνές επενδυτικό κύμα, με αιχμή την Τεχνητή Νοημοσύνη, την καθαρή ενέργεια και άλλους τεχνολογικούς τομείς.

Το ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ προειδοποιεί ουσιαστικά ότι οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις κινδυνεύουν να μείνουν εκτός αυτής της διαδικασίας, εάν δεν μπορέσουν να αποκτήσουν πρόσβαση σε κεφάλαια, τεχνολογία, υποδομές και εξειδικευμένο προσωπικό.

Τα εμπόδια είναι διαρκή και ασφυκτικά

Σχολιάζοντας τα ευρήματα της μελέτης στον ΤΑΧΥΔΡΟΜΟ ο γενικός γραμματέας της Ομοσπονδίας Επαγγελματοβιοτεχνών Μαγνησίας Κώστας Πελεκούδας ανέφερε: «Η εικόνα που καταγράφει η έρευνα είναι πολύ κοντά στην καθημερινότητα που αντιμετωπίζουν οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις και στη Μαγνησία. Το βασικό πρόβλημα είναι ότι ο μικρός και ο μεσαίος επιχειρηματίας θέλει να επενδύσει, θέλει να εκσυγχρονίσει την επιχείρησή του και να αγοράσει νέο εξοπλισμό, όμως στην πράξη συναντά διαρκώς εμπόδια».

Σύμφωνα με τον ίδιο η χρηματοδότηση είναι αυτή που «καίει». «Σήμερα μια μικρή επιχείρηση δυσκολεύεται να βρει τα απαραίτητα κεφάλαια για να πραγματοποιήσει μια επένδυση. Όταν μάλιστα το τραπεζικό χρήμα είναι ακριβό και ταυτόχρονα απαιτούνται εξασφαλίσεις που μια μικρή επιχείρηση δεν μπορεί εύκολα να διαθέσει, η επένδυση πολλές φορές αναβάλλεται ή ματαιώνεται.

Το ίδιο ισχύει και για τα χρηματοδοτικά προγράμματα. Δεν αρκεί να υπάρχουν διαθέσιμα κονδύλια. Πρέπει να μπορούν να τα αξιοποιήσουν οι μικρομεσαίοι. Όταν οι διαδικασίες είναι πολύπλοκες, όταν απαιτείται μεγάλη γραφειοκρατική προετοιμασία και όταν ο επιχειρηματίας πρέπει να προχρηματοδοτήσει ένα μεγάλο μέρος της επένδυσης, στην πράξη δημιουργείται ένας αποκλεισμός των πολύ μικρών επιχειρήσεων», σημειώνει χαρακτηριστικά ο κ. Πελεκούδας.

Πηγή: taxydromos.gr