ΦΠΑ: Γιατί ο Μητσοτάκης ζητά δημοσιονομική ευελιξία για τα 905 εκατ. ευρώ

Στα κρατικά ταμεία μπήκαν στο οκτάμηνο(Ιανουάριος-Αύγουστος), 905 εκατ. ευρώ περισσότερα από τον ΦΠΑ σε σχέση με τον στόχο του προϋπολογισμού. Στα νοικοκυριά την ίδια ώρα, ο λογαριασμός της ενέργειας, των τροφίμων εξακολουθεί να πιέζει το διαθέσιμο εισόδημα. Ανάμεσα στα δύο βρίσκεται και η επιστολή του Κυριάκου Μητσοτάκη προς την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν βάσει της οποίας ο Πρωθυπουργός, ζητά οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να αποκτήσουν μεγαλύτερο περιθώριο και τη δυνατότητα να επιστρέψουν μέρος των πρόσθετων εισπράξεων ΦΠΑ σε όσους δοκιμάζονται από την κρίση.

Το ποσό είναι σημαντικό, αλλά χρειάζεται προσεκτική ανάγνωση. Το ποσό, αφορά το σύνολο του ΦΠΑ έναντι των προβλέψεων, χωρίς ωστόσο να διαφαίνεται ξεκάθαρα τι πόσο προήλθε από την ενεργειακή ακρίβεια. Δείχνει, ωστόσο, το οικονομικό βάρος της συζήτησης που ανοίγει η Αθήνα. Η ελληνική πρόταση έχει δύο σκέλη. Το πρώτο είναι να μπορούν να αξιοποιούνται τα πρόσθετα έσοδα ΦΠΑ από την απρόβλεπτη αύξηση των τιμών και δεύτερο να εξαιρούνται, έως συγκεκριμένο όριο, προσωρινά μέτρα στήριξης από τους σχετικούς δημοσιονομικούς υπολογισμούς.

Ωραία κάποιος θα έλεγε κάποιος τα παραπάνω χρήματα υπάρχουν και άρα μπορούν να δοθούν. Το ευρωπαϊκό εμπόδιο εμφανίζεται στο επόμενο βήμα. Το νέο Σύμφωνο Σταθερότητας ελέγχει τη δημοσιονομική πορεία μέσα από τις καθαρές δαπάνες. Οι αυτόματες αυξήσεις των εσόδων δεν ανεβάζουν το συμφωνημένο όριό τους. Έτσι, μια κυβέρνηση μπορεί να βλέπει τις εισπράξεις της να ξεπερνούν τις προβλέψεις, χωρίς να αποκτά αντίστοιχη δυνατότητα για νέες παροχές. Το πρόσθετο έσοδο βελτιώνει το δημοσιονομικό αποτέλεσμα και η πρόσθετη επιδότηση εξακολουθεί να μετρά στον λογαριασμό των δαπανών.

Η ελληνική πρωτοβουλία θέτει το ζήτημα μιας γενικής ρήτρας διαφυγής, ώστε η πρόσθετη ευελιξία να καλύπτει τα κράτη-μέλη. Η ενεργοποίησή της δεν μπορεί να αποφασιστεί μονομερώς από την Αθήνα ούτε αρκεί μια συγκατάθεση της Κομισιόν. Απαιτείται σύσταση της Επιτροπής και απόφαση του Συμβουλίου. Το ισχύον πλαίσιο συνδέει τη γενική ρήτρα με σοβαρή οικονομική επιβράδυνση στην ευρωζώνη ή στην ΕΕ συνολικά, υπό την προϋπόθεση ότι δεν τίθεται σε κίνδυνο η μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική βιωσιμότητα.

Αυτός είναι ο περιορισμός που επιχειρεί να χαλαρώσει η ελληνική πρωτοβουλία. Σήμερα η κυβέρνηση μπορεί να χρηματοδοτεί ενισχύσεις μέσα στη συμφωνημένη πορεία, αξιοποιώντας διαθέσιμα περιθώρια ή μεταφέροντας πόρους από άλλες δαπάνες. Δεν χρειάζεται ειδική δημοσιονομική εξαίρεση για κάθε παρέμβαση. Δεν μπορεί, όμως, να αποφασίσει μόνη της ότι μια ενεργειακή επιδότηση εξαιρείται επειδή χρηματοδοτείται από περισσότερα έσοδα ΦΠΑ.

Πόσος χώρος μπορεί τελικά να δημιουργηθεί ώστε να επιτρέψει πίσω στους πολίτες; Η απάντηση θα προκύψει εάν η Ευρώπη απαντήσει ναι σε ένα τέτοιο αίτημα αλλά και από τι είδους χαλάρωση θα επιτρέψει η Ευρώπη .Εάν συμφωνηθεί ευρύτερη εξαίρεση προσωρινών ενεργειακών μέτρων, καθοριστικά θα είναι το ανώτατο όριο, η διάρκεια και οι παρεμβάσεις που θα καλύπτει.