Η Ευρώπη διαθέτει κάποιο περιθώριο να αποφύγει μια «σκοτεινή εποχή» για την τεχνητή νοημοσύνη

Η Ευρώπη είχε λόγους να είναι επιφυλακτική απέναντι στα εργαστήρια τεχνητής νοημοσύνης της Σίλικον Βάλεϊ πολύ πριν οι πράκτορές τους (AI agents) αρχίσουν να συμπεριφέρονται σαν κυβερνοεγκληματίες.

Έχοντας δημιουργήσει 59 αξιοσημείωτα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης το 2025, έναντι των 35 της Κίνας και των δύο της Ευρώπης, οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται τόσο μπροστά, ώστε η ευρεία υιοθέτηση της τεχνολογίας τους φαίνεται σχεδόν αναπόφευκτη. Επομένως, το ίδιο ισχύει και για μια νέα εποχή ευρωπαϊκής οικονομικής εξάρτησης από τις μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας των ΗΠΑ.

Αν και το μέγεθός της δεν φτάνει ούτε στο ελάχιστο αυτό των ανταγωνιστών της στο Σίλικον Βάλεϊ, η Ευρώπη διαθέτει έναν εγχώριο προγραμματιστή μοντέλων, την Mistral

Ωστόσο, η δεύτερη θέση δεν σημαίνει απαραίτητα ότι είναι ο πρώτος ηττημένος. Όπως υπογράμμισε ο Μάριο Ντράγκι, η Ευρώπη θα μπορούσε να προσπαθήσει να μειώσει μέρος του προβαδίσματος των ΗΠΑ, εκπαιδεύοντας μεγάλα γλωσσικά μοντέλα (LLMs) μέσα στα δικά της κέντρα δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης. Οι μεγαλύτερες εταιρείες της, εκτιμά ο πρώην πρόεδρος της ΕΚΤ, θα μπορούσαν να δώσουν ώθηση στην υποανάπτυκτη αγορά χρηματοδότησης κέντρων δεδομένων της Ευρώπης, συνενώνοντας τις δεσμεύσεις τους για την αγορά υπολογιστικής ισχύος από τοπικούς παρόχους.

Ωστόσο, οι επιχειρήσεις που δίνουν έμφαση στην ασφάλεια δεν χρειάζεται να περιμένουν να ωριμάσει η αγορά της ηπείρου για να αρχίσουν να χρησιμοποιούν πραγματικά την τεχνητή νοημοσύνη – ένα βήμα που, σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, θα μπορούσε να αυξήσει την ετήσια συνολική αύξηση της παραγωγικότητας της εργασίας έως και 1,3 ποσοστιαίες μονάδες κατά την επόμενη δεκαετία σε χώρες με υψηλή έκθεση στην τεχνητή νοημοσύνη και ευρεία υιοθέτησή της.

Αν και το μέγεθός της δεν φτάνει ούτε στο ελάχιστο αυτό των ανταγωνιστών της στο Σίλικον Βάλεϊ, η Ευρώπη διαθέτει έναν εγχώριο προγραμματιστή μοντέλων, την Mistral. Το γαλλικό εργαστήριο τεχνητής νοημοσύνης, αξίας 24 δισεκατομμυρίων δολαρίων, το οποίο έχει μεταξύ των χρηματοδοτών του τη Samsung και την ASML, επικεντρώνεται ρητά στο να παρέχει στους πελάτες τον έλεγχο του πού και πώς λειτουργούν τα μοντέλα του. Αυτό σημαίνει ότι τα μοντέλα μεγάλης κλίμακας (LLM) της μπορούν να εκτελούνται στην υποδομή της ίδιας της εταιρείας, αντί να αποστέλλονται ερωτήματα σε ένα μεγάλο, κεντρικό κέντρο δεδομένων. Προσφέρει επίσης αρκετά μικρότερα μοντέλα ανοιχτού βάρους, τα οποία μπορούν να μεταφορτωθούν και να προσαρμοστούν ώστε να ανταποκρίνονται στις συγκεκριμένες ανάγκες του χρήστη. Ομοίως, ο καναδο-γερμανικός όμιλος Cohere πωλεί ιδιωτικές εκδόσεις των συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης του, τα οποία οι επιχειρήσεις μπορούν να εκτελούν οι ίδιες.

Αν και τα ευρωπαϊκά μοντέλα μπορεί να μην είναι τόσο ικανά όσο εκείνα που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή υπό την ηγεσία των ΗΠΑ, υπάρχουν πολλές εργασίες που δεν απαιτούν τις πιο προηγμένες ικανότητες συλλογιστικής. Επίσης, υπάρχουν στοιχεία που δείχνουν ότι τα μικρότερα μοντέλα ανοιχτού κώδικα γίνονται όλο και πιο χρήσιμα σε αυτές τις καθημερινές εφαρμογές.

Σε μια μελέτη που δημοσιεύθηκε νωρίτερα φέτος, ερευνητές του Στάνφορντ διαπίστωσαν, ανοίγει νέα καρτέλα, ότι σχεδόν το 90% των πάνω από ενός εκατομμυρίου ερωτημάτων σε chatbot μπορούσαν να αντιμετωπιστούν από μικρά μοντέλα που λειτουργούν σε τοπική υποδομή.

Ένα άλλο πλεονέκτημα της Ευρώπης είναι τα δεδομένα που έχει συσσωρεύσει. Τα μεγάλα συστήματα δημόσιας υγείας της Ένωσης αποτελούν έναν εξαιρετικά πολύτιμο θησαυρό πληροφοριών, ενώ οι βιομηχανίες μεταποίησης και άμυνας της αποτελούν έναν άλλο. Η συνεχιζόμενη διαμάχη γύρω από τη σύμβαση της Palantir με την Εθνική Υπηρεσία Υγείας του Ηνωμένου Βασιλείου υποδηλώνει αυξανόμενη ανησυχία του κοινού όσον αφορά τη διαχείριση ευαίσθητων πληροφοριών από ξένες εταιρείες.

Με τους κατάλληλους προμηθευτές, η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να συμβάλει στην αξιοποίηση αυτών των συνόλων δεδομένων. Οι φόβοι της Ευρώπης για την κυριαρχία της παραμένουν απτοί. Και ορισμένα προβλήματα – όπως η φαρμακευτική καινοτομία – θα απαιτήσουν πρωτοποριακά μοντέλα μεγάλης γλώσσας (LLM) και υπολογιστικά νέφη GPU υπερμεγέθους, τομείς στους οποίους οι ΗΠΑ και η Κίνα θα συνεχίσουν να κυριαρχούν. ​Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να επωφεληθεί από τα οφέλη της τεχνητής νοημοσύνης που ενισχύουν την ανάπτυξη.