Σε αδιέξοδο ο Μερτς: Τα σενάρια για το μέλλον του στην καγκελαρία και η εκτόξευση του AfD

Νέος πολιτικός σεισμός σημειώθηκε στη Γερμανία με τον Φρίντριχ Μερτς να δέχεται ισχυρό πλήγμα μετά τα αποτελέσματα των κρατιδιακών εκλογών.

H AfD επικράτησε στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία με πάνω από 38% ενώ οι Χριστιανοδημοκράτες καταγράφουν ιστορική κατάρρευση και για πρώτη φορά έμειναν εκτός τοπικού κοινοβουλίου.

Nέες ισορροπίες υπάρχουν και στο Βερολίνο όπου θριάμβευσε το κόμμα της Αριστεράς, αφήνοντας δεύτερους τους Χριστιανοδημοκράτες.

Ο καγκελάριος χαρακτήρισε «καταστροφή» το εκλογικό αποτέλεσμα και πλέον αγωνίζεται για την πολιτική του επιβίωση.

Νικητής το ακροδεξιό AfD στο Μεκλεμβούργο

Στις εκλογές του κρατιδίου Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, το CDU δεν κατάφερε να μπει σε τοπικό κοινοβούλιο κρατιδίου για πρώτη φορά στην μεταπολεμική ιστορία της Γερμανίας.

Οι Χριστιανοδημοκράτες CDU συγκέντρωσαν μόνο το 4,9% πτώση πάνω από 8 ποσοστιαίες μονάδες. Νικητής των εκλογών είναι το ακροδεξιό AfD, το οποίο υπερδιπλασίασε το ποσοστό του στο 38,2% των ψήφων. Το SPD ακολουθεί δεύτερο με 35,5%, απώλεια 4 μονάδων. Το κόμμα Αριστερά (6,5%) και οι Πράσινοι (5,7%) μπαίνουν επίσης στην τοπική βουλή στο Σβερίν. Εκτός βουλής μένει τελικά και το κόμμα της Σάρα Βάγκενκνεχτ BSW με 4,8%.

Δεδομένου ότι κανένα κόμμα δεν συνεργάζεται με το ακροδεξιό AfD, η Μανουέλα Σβέσιγκ του SPD, που είναι τοπική πρωθυπουργός τα τελευταία 9 χρόνια, μπορεί να διασφαλίσει κοινοβουλευτική πλειοψηφία σε συνασπισμό με την Αριστερά και τους Πράσινους.

Η Αριστερά επικράτησε στο Βερολίνο

Στο Βερολίνο, για πρώτη φορά η Αριστερά με επικεφαλής την Έλιφ Έραλπ αναδείχτηκε πρώτη δύναμη με 25,7 %, άνοδο 13,5%.

Τα μέχρι τώρα κυβερνητικά κόμματα, το CDU και το SPD, υπέστησαν σημαντικές απώλειες. Το CDU έπεσε στο 18,8%, μείωση 9,4 ποσοστιαίων μονάδων.

Το SPD έπεσε στο 12,1%, έχασε 6,3%. Το ακροδεξιό AfD είναι τρίτο με 16,3%, άνοδο 7,2 %.

Οι Πράσινοι με 14,3%, είχαν πτώση 4 ποσοστιαίων μονάδων. Το BSW της Σάρα Βάγκενκνεχτ έμεινε στο 4,7% κάτω από το όριο 5% για την εκπροσώπηση στη Βουλή.

Γιατί ο Μερτς βρέθηκε σε αδιέξοδο

Τα προβλήματα του Μερτς ξεκίνησαν πριν ακόμη παραλάβει επίσημα τα κλειδιά της καγκελαρίας.

Χρειάστηκαν δύο προσπάθειες για να επικυρωθεί επίσημα ως καγκελάριος, ένα άνευ προηγουμένου σενάριο. Στη συνέχεια, αθέτησε μια προεκλογική υπόσχεση να μην αυξήσει το δημόσιο χρέος της Γερμανίας, αποδεσμεύοντας μισό τρισεκατομμύριο δολάρια για δαπάνες στην άμυνα και τις υποδομές.

Τον Απρίλιο, ο Μερτς έκανε αμφιλεγόμενες δηλώσεις σχετικά με τον πόλεμο του Τραμπ στο Ιράν. Ο καγκελάριος δήλωσε ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ «ταπεινωνόταν» από το Ιράν στις προσπάθειές του να τερματίσει τον πόλεμο. Τα σχόλια αυτά προκάλεσαν την οργή του προέδρου και ανέτρεψαν την εκστρατεία προσέγγισης που είχε ξεκινήσει το Βερολίνο προς το Λευκό Οίκο.

Ωστόσο, είναι επίσης αδιαμφισβήτητο ότι παράγοντες εκτός του ελέγχου του Μερτς έχουν συντελέσει στη δημιουργία εμποδίων στην πρόοδο.

Το γεωπολιτικό πλαίσιο των προκλήσεων που αντιμετωπίζει η Γερμανία – ο πόλεμος κατά της Ουκρανίας, ο πληθωρισμός στη Γερμανία και το κόστος της ενέργειας – σημαίνει ότι το οικονομικό μοντέλο στη Γερμανία έχει ανατραπεί.

«Ο Μερτς δεν ήταν ποτέ μια αγαπητή προσωπικότητα, ούτε η πρώτη επιλογή για την θέση του καγκελαρίου, λέει το CNN, αλλά εξωτερικοί παράγοντες και η «αδυναμία του να επικοινωνήσει έχουν δημιουργήσει μια κρίση για το Βερολίνο».

Τρία σενάρια για το μέλλον του στην καγκελαρία

1. Παραίτηση

Ο ίδιος ο Μερτς μπορεί να αποφασίσει να παραιτηθεί για οποιονδήποτε λόγο.

Αυτό δεν θα σήμαινε απαραίτητα το τέλος της κυβέρνησης συνασπισμού που ηγείται. Ένα παράδειγμα είναι ότι τον Μάιο του 1974, ο τότε καγκελάριος Βίλι Μπραντ του SPD παραιτήθηκε, αφού αποκαλύφθηκε ότι ένας κατάσκοπος από την κομμουνιστική Ανατολική Γερμανία (DDR) δραστηριοποιούνταν στον στενό του κύκλο.

Τα κυβερνώντα κόμματα, το SPD και οι φιλοεπιχειρηματικοί Ελεύθεροι Δημοκράτες (FDP), συμφώνησαν γρήγορα να συνεχίσουν τη συμμαχία τους.

Μόλις 10 ημέρες αργότερα, ο υπουργός Οικονομικών Χέλμουτ Σμιντ, επίσης μέλος του SPD, εξελέγη νέος καγκελάριος. Για να συμβεί αυτό, απαιτούνταν η απόλυτη πλειοψηφία όλων των βουλευτών του Μπουντεστάγκ, της κάτω βουλής του κοινοβουλίου (και όχι μόνο εκείνων που ήταν παρόντες κατά τη διάρκεια της ψηφοφορίας). Αυτή η πλειοψηφία ονομάζεται «πλειοψηφία του καγκελαρίου». Ο Σμιντ πέτυχε την απαραίτητη πλειοψηφία, τελικά επανεκλέχθηκε και παρέμεινε επικεφαλής της γερμανικής κυβέρνησης για 8 χρόνια.

Πόσο πιθανό είναι να παραιτηθεί ο Μερτς; Ο σημερινός καγκελάριος φαίνεται αποφασισμένος να μην τα παρατήσει.

2. Πρόταση μομφής

Εάν σχηματιζόταν μια νέα πλειοψηφία μέσω συμμαχιών στο Ομοσπονδιακό Κοινοβούλιο ή εάν ένας καγκελάριος έχανε τόσο πολύ την εμπιστοσύνη του λαού, ώστε ακόμη και οι ίδιοι οι υποστηρικτές του να μην πιστεύουν πλέον σε αυτόν, θα μπορούσε να τεθεί σε εφαρμογή το μέσο της «εποικοδομητικής ψήφου μη εμπιστοσύνης». Αυτό σημαίνει ότι η πλειοψηφία των βουλευτών ψηφίζει υπέρ ενός νέου υποψηφίου για την καγκελαρία.

Για παράδειγμα, ο Χέλμουτ Σμιντ του SPD έχασε την υποστήριξη του μικρότερου εταίρου του συνασπισμού, του FDP, το 1982. Ενώθηκαν με τους συντηρητικούς της CDU και της CSU και από κοινού πρότειναν τον ηγέτη της CDU, Χέλμουτ Κολ, ως νέο καγκελάριο. Αυτός κέρδισε την πλειοψηφία στο κοινοβούλιο, αντικατέστησε τον Σμιντ και ανέλαβε το αξίωμα του καγκελάριου, όπου παρέμεινε για 16 χρόνια.

Η πιθανότητα να συμβεί κάτι τέτοιο στην περίπτωση του Μερτς είναι πολύ μικρή. Οι συντηρητικοί και οι Σοσιαλδημοκράτες δεν επιθυμούν να διαλύσουν τον συνασπισμό τους. Δεν υπάρχει σαφής αντίπαλος υποψήφιος για τον Μερτς. Ο πρωθυπουργός της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας Χέντρικ Βούστ της CDU θεωρείται πιθανός διάδοχος, αλλά δεν έχει κάνει κανένα βήμα προς αυτή την κατεύθυνση. Εξάλλου, το CDU είναι συνήθως πολύ πιστό στους πολιτικούς ηγέτες της.

Η ανατροπή του καγκελάριου μέσω ψήφου μη εμπιστοσύνης στην ανοιχτή αίθουσα του Ομοσπονδιακού Κοινοβουλίου φαντάζει απλά αδιανόητη για τους περισσότερους συντηρητικούς βουλευτές

3. Ψήφος εμπιστοσύνης

Το γερμανικό κοινοβούλιο δεν μπορεί απλώς να αυτοδιαλυθεί και να προκηρύξει νέες εκλογές. Ωστόσο οι βουλευτές μπορούν να ζητήσουν ψήφο εμπιστοσύνης για τον καγκελάριο και την κυβέρνησή του. Αρκετοί καγκελάριοι έχουν ήδη χρησιμοποιήσει αυτόν τον μηχανισμό, συνδυάζοντάς τον με ψηφοφορία για ένα αμφιλεγόμενο ζήτημα.

Ως καγκελάριος, τον Νοέμβριο του 2001, ο Γκέρχαρντ Σρέντερ (SPD) υπέβαλε πρόταση ψήφου εμπιστοσύνης στο Ομοσπονδιακό Κοινοβούλιο και τη συνέδεσε με το ζήτημα του αν η κυβέρνησή του θα έπρεπε να αποστείλει γερμανικές στρατιωτικές δυνάμεις στο Αφγανιστάν για να υποστηρίξει την αποστολή του ΝΑΤΟ υπό την ηγεσία των Ηνωμένων Πολιτειών, μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου. Ο Σρέντερ κέρδισε, παρέμεινε στην εξουσία και συνέχισε την στρατιωτική του πολιτική.

Ο Μερτς έχει ήδη δηλώσει ότι δεν βλέπει λόγο να ζητήσει ψηφοφορία εμπιστοσύνης. Επίσης, δεν υπάρχουν ενδείξεις για μεγάλες αποσχίσεις μελών της κυβέρνησης στο Κοινοβούλιο. Εάν ένας καγκελάριος χάσει ψηφοφορία εμπιστοσύνης, το Ομοσπονδιακό Κοινοβούλιο μπορεί να διαλυθεί και να προκηρυχθούν νέες εκλογές.

Μετά την ήττα στο Ομοσπονδιακό Κοινοβούλιο, ο καγκελάριος μπορεί να ζητήσει από τον Πρόεδρο της Γερμανίας να διαλύσει το κοινοβούλιο και να καλέσει τους ψηφοφόρους στις κάλπες. Ο Πρόεδρος δεν είναι υποχρεωμένος να το πράξει, αλλά συνήθως το κάνει.
Φαίνεται ότι ο Μερτς έχει αποκλείσει αυτή την επιλογή. Ούτε το SPD ούτε η συντηρητική Χριστιανική Ένωση (CDU/CSU) ενδιαφέρονται για τη διεξαγωγή νέων εκλογών σε μια περίοδο που τα ποσοστά αποδοχής τους είναι χαμηλά. Θα παραμείνει λοιπόν η κυβέρνηση η ίδια; Προς το παρόν, έτσι φαίνεται.

Ωστόσο, η κατάσταση στους πολιτικούς κύκλους του Βερολίνου τις τελευταίες ημέρες και εβδομάδες είναι τόσο δυναμική, ώστε δεν πρέπει να αποκλειστεί τίποτα.

Ανταπόκριση – Βερολίνο: Γιώργος Παππάς

Με πληροφορίες από CNN, Deutsche Welle

Με πληροφορίες από ertnews.gr