Διατακτικές σίτισης: Από τα 6 στα 10 ευρώ-Τι ισχύει στην Ευρώπη

Ένας διαφορετικός δρόμος για την ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος των εργαζομένων ανοίγει μέσα από τις διατακτικές σίτισης. Χωρίς να πρόκειται για αύξηση του ονομαστικού μισθού, η αναπροσαρμογή του αφορολόγητου ορίου μπορεί να μετατραπεί σε ένα πρόσθετο καθημερινό όφελος, σε μια περίοδο κατά την οποία το κόστος ακόμη και ενός απλού γεύματος έχει αυξηθεί σημαντικά.

Στο τραπέζι βρίσκεται η αύξηση του ημερήσιου ορίου από τα 6 στα 10 ευρώ ανά εργάσιμη ημέρα, έπειτα από σχετικό αίτημα των εθνικών κοινωνικών εταίρων.

Εφόσον η πρόταση προχωρήσει, το «ταβάνι» της παροχής θα αυξηθεί κατά 66,7%, δίνοντας στις επιχειρήσεις μεγαλύτερο περιθώριο να ενισχύσουν τους εργαζομένους τους μέσω των διατακτικών σίτισης.

Πρόκειται για μια αλλαγή που αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια συγκυρία κατά την οποία η ακρίβεια στα τρόφιμα και στην εστίαση έχει περιορίσει την πραγματική αξία της συγκεκριμένης παροχής.

Το ποσό των 6 ευρώ που είχε θεσπιστεί σε διαφορετικές συνθήκες δεν έχει πλέον την ίδια αγοραστική δύναμη. Ένα καθημερινό γεύμα εκτός σπιτιού, ακόμη και στις οικονομικότερες επιλογές του, μπορεί πλέον να απορροφήσει ή και να ξεπεράσει το σημερινό ημερήσιο όριο.

Από τα 6 στα 10 ευρώ

Η πρόταση αφορά την αναπροσαρμογή του ημερήσιου ορίου στα 10 ευρώ, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι κάθε εργαζόμενος θα λαμβάνει αυτομάτως το συγκεκριμένο ποσό.

Οι διατακτικές αποτελούν εργοδοτική παροχή. Επομένως, η αύξηση του ορίου δημιουργεί τη δυνατότητα στις επιχειρήσεις που το επιλέγουν να αυξήσουν την αξία της παροχής προς το προσωπικό τους.

Το ενδιαφέρον είναι ότι οι διατακτικές σίτισης έχουν πάψει εδώ και καιρό να αντιμετωπίζονται αποκλειστικά ως ένα ακόμη εταιρικό «benefit».

Σε μια αγορά εργασίας στην οποία αρκετές επιχειρήσεις δυσκολεύονται να προσελκύσουν ή να διατηρήσουν προσωπικό, οι πρόσθετες παροχές αποτελούν πλέον μέρος του συνολικού πακέτου αμοιβών που προσφέρεται σε έναν εργαζόμενο.

Ταυτόχρονα, για τον ίδιο τον εργαζόμενο, μια παροχή που κατευθύνεται σε μια καθημερινή και ανελαστική δαπάνη, όπως η διατροφή, αποκτά μεγαλύτερη αξία όσο το κόστος ζωής παραμένει υψηλό.

Η Ευρώπη έχει ήδη προχωρήσει

Η ελληνική συζήτηση δεν γίνεται σε κενό αέρος. Συστήματα διατακτικών σίτισης λειτουργούν εδώ και χρόνια σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, με διαφορετικά ποσά και κανόνες.

Κοινός παρονομαστής είναι ότι η παροχή έχει συγκεκριμένο σκοπό: να καλύπτει δαπάνες διατροφής και όχι να λειτουργεί ως ελεύθερα διαθέσιμο πρόσθετο εισόδημα.

Στη Γαλλία, τα «titres-restaurant» αποτελούν μια από τις πλέον διαδεδομένες μορφές εταιρικών παροχών. Το ημερήσιο όριο χρήσης τους φτάνει τα 25 ευρώ, ενώ το σύστημα έχει προσαρμοστεί και στις νέες μορφές εργασίας, καλύπτοντας υπό προϋποθέσεις και τους τηλεργαζομένους.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η Ισπανία, καθώς βρίσκεται κοντά στο ύψος της αλλαγής που συζητείται στην Ελλάδα. Εκεί η φορολογική απαλλαγή για τις διατακτικές ή κάρτες σίτισης φτάνει έως τα 11 ευρώ την ημέρα.

Οι κάρτες είναι ονομαστικές, δεν μπορούν να μεταβιβαστούν ή να εξαργυρωθούν σε χρήμα και η χρήση τους συνδέεται με την αγορά γεύματος. Το ισπανικό σύστημα έχει επίσης προσαρμοστεί στην τηλεργασία, επιτρέποντας τη χρήση τους και για παραγγελίες φαγητού που παραδίδονται στον χώρο όπου εργάζεται εξ αποστάσεως ο εργαζόμενος.

Στην Ιταλία η έμφαση έχει δοθεί στην ηλεκτρονική μορφή των «buoni pasto». Από το 2026, το όριο απαλλαγής για τις ηλεκτρονικές διατακτικές έχει αυξηθεί στα 10 ευρώ, ποσό που συμπίπτει με το νέο όριο που προτείνεται σήμερα για την Ελλάδα.

Η τάση προς τις ηλεκτρονικές κάρτες δεν είναι τυχαία. Η ψηφιακή χρήση επιτρέπει μεγαλύτερο έλεγχο των συναλλαγών και βοηθά να διασφαλίζεται ότι η παροχή χρησιμοποιείται για τον σκοπό για τον οποίο χορηγήθηκε.

Η άλλη πλευρά: Μπορούν τα κουπόνια να αντικαταστήσουν τον μισθό;

Η αύξηση του ορίου, ωστόσο, ανοίγει και μια δεύτερη συζήτηση.

Όσο μεγαλύτερο γίνεται το ποσό που μπορεί να χορηγείται μέσω διατακτικών με ευνοϊκή φορολογική και ασφαλιστική μεταχείριση, τόσο μεγαλύτερη σημασία αποκτούν οι δικλίδες που θα αποτρέπουν την υποκατάσταση του μισθού από παροχές.

Το ζητούμενο είναι οι διατακτικές να αποτελούν πραγματικό πρόσθετο όφελος για τον εργαζόμενο και όχι έναν εναλλακτικό τρόπο καταβολής μέρους των αποδοχών του.

Πρόκειται άλλωστε για δύο διαφορετικά πράγματα. Ο μισθός αποτελεί αμοιβή για την εργασία και συνδέεται με ασφαλιστικές εισφορές και εργασιακά δικαιώματα. Οι διατακτικές σίτισης αποτελούν παροχή συγκεκριμένου σκοπού, η οποία απολαμβάνει ευνοϊκή μεταχείριση εφόσον πληρούνται οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις.

Και εδώ έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον το παράδειγμα του Βελγίου.

Η βελγική «κόκκινη γραμμή»

Στο Βέλγιο το σύστημα των meal vouchers συνοδεύεται από μια σαφή δικλίδα: οι διατακτικές που απολαμβάνουν την ευνοϊκή φορολογική και ασφαλιστική μεταχείριση δεν μπορούν να χορηγούνται σε αντικατάσταση ή μετατροπή μισθού, bonus ή άλλης υφιστάμενης παροχής.

Η λογική είναι απλή: άλλο η πρόσθετη παροχή και άλλο η μετατροπή ενός τμήματος της κανονικής αμοιβής σε παροχή που έχει μικρότερες επιβαρύνσεις.

Μια τέτοια διάκριση αποκτά μεγαλύτερη σημασία όσο αυξάνεται το ύψος των διατακτικών.

Εάν το όριο στην Ελλάδα μετακινηθεί από τα 6 στα 10 ευρώ, το ζητούμενο δεν θα είναι μόνο πόσο μεγαλύτερη μπορεί να γίνει η κάρτα σίτισης ενός εργαζομένου. Θα είναι και με ποιους κανόνες θα διασφαλιστεί ότι το επιπλέον ποσό θα λειτουργεί συμπληρωματικά προς τις αποδοχές του.

Το στοίχημα των 10 ευρώ

Η σύγκριση με την υπόλοιπη Ευρώπη δείχνει ότι μια αύξηση στα 10 ευρώ δεν θα τοποθετούσε την Ελλάδα έξω από τη συνήθη ευρωπαϊκή πρακτική.

Η Ισπανία βρίσκεται στα 11 ευρώ, η Ιταλία στα 10 ευρώ για τις ηλεκτρονικές διατακτικές, ενώ η Γαλλία έχει αναπτύξει ένα πολύ ευρύτερο σύστημα με ημερήσιο όριο χρήσης 25 ευρώ.

Το πραγματικό ερώτημα επομένως δεν είναι μόνο εάν το «6» θα γίνει «10».

Είναι εάν η αλλαγή θα καταφέρει να αποκαταστήσει μέρος της αξίας που έχασαν οι διατακτικές εξαιτίας της ακρίβειας και να προσφέρει ένα ουσιαστικό πρόσθετο όφελος στους εργαζομένους, χωρίς ταυτόχρονα να δημιουργήσει έναν παράλληλο δρόμο υποκατάστασης των μισθολογικών αυξήσεων.

Γιατί η διατακτική σίτισης μπορεί να γίνει ένα ισχυρότερο εργαλείο ενίσχυσης του διαθέσιμου εισοδήματος.

Αρκεί να παραμείνει αυτό που πρέπει να είναι: μια πρόσθετη παροχή και όχι μισθός με άλλο όνομα