«Πρόγραμμα Προαγωγής Αυτοβοήθειας – Ξενώνας Ραψάνης»: Τα Δημοτικά Τραγούδια της ξενιτιάς με τον Παντελή Μπουκάλα έρχονται στις 7 Αυγούστου

Το Πρόγραμμα Προαγωγής Αυτοβοήθειας – Ξενώνας Ραψάνης διοργανώνει εκδήλωση πολιτισμού με ομιλητή τον σπουδαίο συγγραφέα και αρθρογράφο Παντελή Μπουκάλα, ο οποίος έχει μελετήσει σε βάθος το Δημοτικό Τραγούδι και έχει καταγράψει σημαντικό έργο σχετικά με αυτό.

Την Παρασκευή 7 Αυγούστου, στις 21:00, στο μουσείο Οίνου και Αμπέλου Ραψάνης η εκδήλωση που θα πραγματοποιηθεί έχει τίτλο: «Τα δημοτικά τραγούδια της ξενιτιάς».

Το θέμα του περιπετειώδους νόστου και της προσφυγιάς λόγω πολέμου κατέχει δεσπόζουσα θέση στην αρχαία ποίηση, επική και δραματική. Παραμένει επίσης αγαπητό στη βυζαντινή επική ποίηση, στα έμμετρα μυθιστορήματα και στα λαϊκά τραγούδια. Τα δημοτικά της ξενιτιάς είναι υπόθεση των γυναικών. «Το δημοτικό τραγούδι είναι το βασίλειον της γυναικός· εις τας γυναίκας οφείλονται κατά το πλείστον και τα τραγούδια της ξενιτειάς» έγραφε ο Στίλπων Κυριακίδης. Τα τραγούδια αυτά δημιουργήθηκαν κυρίως μετά την κατάρρευση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, από τον 16ο αιώνα κι έπειτα, όταν, μπροστά στην τουρκική επέλαση, οι Έλληνες έφευγαν προς τη δυτική Ευρώπη(ιδίως την Ιταλία) ή την κεντρική και ανατολική (Ουγγαρία, Μολδοβλαχία, Τρανσυλβανία, νότια Ρωσία).

Ένα δίστιχο της Κάσου δείχνει με πλήρη σαφήνεια τι σημαίνει ξενιτιά: «Εμίσεψες και μ’ άφησες σα χώρα κουρσεμένη, / σαν εκκλησιά αλειτρούητη και καταρημασμένη». Το ίδιο ένα ρουμελιώτικο τραγούδι: «Λείπει της θάλασσας νερό, λείπει της γης βοτάνι, / λείπει και σένα ο γιόκας σου στα μακριά, στα ξένα. / Φόντας κινήσει για να ρθεί, φόντας κινήσει να ΄ρθει, / κουκούλια να ΄ναι οι οι στράτες του, βαμπάκι οι δημοσιές του, / και το διοφύρ’ που θα διαβεί σπυρί μαργαριτάρι, / κι η μάνα που τον καρτερεί, με δυο δραμάκια μόσκο». Το συμπέρασμα απλό και αναμφίλεκτο: «Την ξενιτειά, την αρφανιά, την πίκρα, την αγάπη, / τα τέσσαρα τα ζύγιασαν, βαρύτερα είν΄ τα ξένα». Για κάθε φυλή.

Τον Παντελή Μπουκάλα θα συνοδεύσει με τη φωνή της η Ναταλία Λαμπαδάκη.

Παντελής Μπουκάλας – Σύντομο Βιογραφικό

Ο Παντελής Μπουκάλας είναι συγγραφέας, δημοσιογράφος, μεταφραστής και επιμελητής-διορθωτής. Γεννήθηκε στο Λεσίνι του Μεσολογγίου το 1957.

Έχει εκδώσει τα βιβλία ποίησης «Αλγόρυθμος», «Η εκδρομή της ευδοκίας», «Ο μέσα πάνθηρας», «Σήματα λυγρά», «Ο μάντης», «Οπόταν πλάτανος», «Ρήματα» (Κρατικό Βραβείο Ποίησης 2010) και «Μηλιά μου αμίλητη», καθώς και το θεατρικό «Το μάγουλο της Παναγίας: Αυτοβιογραφική εικασία του Γεωργίου Καραϊσκάκη».

Επίσης, έναν τόμο βιβλιοκριτικών με τον τίτλο: «Ενδεχομένως – Στάσεις στην ελληνική και ξένη τέχνη του λόγου», δύο τόμους υπό τον τίτλο: «Υποθέσεις», με επιφυλλίδες του στην Καθημερινή της Κυριακής, και τους τέσσερις πρώτους τόμους της σειράς «Πιάνω γραφή να γράψω… Δοκίμια για το δημοτικό τραγούδι»:

1) «Όταν το ρήμα γίνεται όνομα: Η αγαπώ και το σφρίγος της ποιητικής γλώσσας των δημοτικών» (Κρατικό Βραβείο Δοκιμίου 2017). 2) «Το αίμα της αγάπης: Ο πόθος και ο φόνος στη δημοτική ποίηση» 3) «Κόκκιν’ αχείλι εφίλησα: Το ταξίδι του φιλιού και ο έρωτας σαν υπερβολή» 4) «Ο Έρως και το Έθνος: Οι φυλές, οι θρησκείες και η δημοτική ποίηση της αγάπης. Α΄: Έλληνες, Βλάχοι, Μαύροι, Αρβανίτες, Τούρκοι»

Έχει μεταφράσει τον «Επιτάφιο Αδώνιδος» του Βίωνος του Σμυρναίου, τα ποιήματα του τόμου «Επιτάφιος λόγος – Αρχαία ελληνικά επιτύμβια επιγράμματα και τα Συμποτικά επιγράμματα της Παλατινής Ανθολογίας». Επίσης τους «Αχαρνείς» (Εθνικό Θέατρο, 2005), τον «Αγαμέμνονα» (ΔΗΠΕΘΕ Αγρινίου, 2005), τις «Τρωάδες» (Θέατρο του Νέου Κόσμου, 2010), τον «Κύκλωπα» (Φεστιβάλ Αθηνών-Επιδαύρου, 2017), τις «Θεσμοφοριάζουσες» (Φεστιβάλ Αθηνών-Επιδαύρου, 2018), την «Ιφιγένεια την εν Αυλίδι», ΚΘΒΕ, 2019, και την «Ελένη» του Ευριπίδη (ΚΘΒΕ, 2021).

Από την Επιτροπή Απονομής Κρατικών Λογοτεχνικών Βραβείων του έχει απονεμηθεί το Μεγάλο Βραβείο Γραμμάτων 2024 «για τη συνολική προσφορά του στα Γράμματα».