Τα 6 κίνητρα που καθορίζουν την επιτυχία μας

Όλοι οι άνθρωποι θέτουν στόχους, είτε αφορούν στην επαγγελματική τους πορεία, είτε στην προσωπική τους ζωή. Ωστόσο, δεν αρκεί μόνο να υπάρχει ένας στόχος. Εξίσου σημαντικό είναι να γνωρίζουμε, ποια είναι τα κίνητρα που μας ωθούν να τον πετύχουμε. Η ψυχολογία ορίζει το «κίνητρο» ή – αλλιώς – την «παρακίνηση» ως τη δύναμη που δίνει κατεύθυνση στη συμπεριφορά μας και μας βοηθά να επιμένουμε ακόμη και όταν οι δυσκολίες αυξάνονται.

Η δύναμη που έχει το εσωτερικό κίνητρο

Σύμφωνα με σύγχρονες επιστημονικές έρευνες, οι άνθρωποι δεν παρακινούνται όλοι με τον ίδιο τρόπο. Άλλοι κινητοποιούνται από την προσωπική εξέλιξη, άλλοι από την αναγνώριση, την οικονομική ανταμοιβή ή την ασφάλεια. Η κατανόηση αυτών των κινήτρων μπορεί να συμβάλει σημαντικά στην επαγγελματική επιτυχία, αλλά και στη συνολική ικανοποίηση από τη ζωή. Η σημασία των εσωτερικών κινήτρων στην ικανοποίηση και την απόδοση των εργαζομένων μελετήθηκε διεξοδικά σε έρευνα που δημοσιεύτηκε στο Scandinavian Journal of Psychology.

Εσωτερικό και εξωτερικό κίνητρο

Οι ψυχολόγοι διακρίνουν τα κίνητρα σε δύο βασικές κατηγορίες: τα εσωτερικά και τα εξωτερικά. Τα εσωτερικά κίνητρα προέρχονται από την προσωπική επιθυμία, την περιέργεια και την αγάπη για αυτό που κάνουμε. Αντίθετα, τα εξωτερικά κίνητρα σχετίζονται με παράγοντες όπως ο μισθός, η κοινωνική αποδοχή, οι ανταμοιβές ή η αποφυγή αρνητικών συνεπειών.

Η θεωρία της αυτοπροσδιοριζόμενης παρακίνησης υποστηρίζει ότι οι άνθρωποι που ενεργούν επειδή πραγματικά το επιθυμούν έχουν περισσότερες πιθανότητες να πετύχουν τους στόχους τους και να αισθάνονται μεγαλύτερη ψυχική ευεξία. Όταν μια δραστηριότητα ανταποκρίνεται στις προσωπικές μας αξίες, η προσπάθεια γίνεται πιο ευχάριστη και η επιμονή αυξάνεται.

Κίνητρο: Οι 6 βασικές πηγές

Έρευνες έχουν δείξει ότι τα κίνητρα των περισσότερων ανθρώπων μπορούν να ταξινομηθούν σε έξι βασικές κατηγορίες.

1. Αυτονομία, δηλαδή την ανάγκη για ανεξαρτησία, δημιουργικότητα και προσωπική ανάπτυξη.
2. Αναγνώριση, που αφορά στην επιθυμία για κύρος, επιτυχία και δημόσια επιβράβευση.
3. Κοινωνική σύνδεση, δηλαδή ανάγκη συνεργασίας, φιλίας και συμμετοχής σε μια ομάδα.
4. Οικονομική ανταμοιβή 
5. Καλές συνθήκες εργασίας
6. Ασφάλεια, τόσο οικονομική όσο και επαγγελματική.

Ανάλογα με την προσωπικότητα και τις συνθήκες ζωής, κάθε άνθρωπος δίνει διαφορετική βαρύτητα σε αυτούς τους παράγοντες.

Η σημασία της αυτογνωσίας

Η αναγνώριση του κυρίαρχου κινήτρου μπορεί να βοηθήσει κάποιον να κατανοήσει γιατί απολαμβάνει ορισμένες δραστηριότητες περισσότερο από άλλες. Ένας εργαζόμενος που δίνει μεγάλη αξία στην αυτονομία πιθανόν να αποδίδει καλύτερα όταν έχει ελευθερία στις αποφάσεις του. Αντίθετα, κάποιος που παρακινείται από την κοινωνική σύνδεση θα αισθάνεται πιο δημιουργικός μέσα σε μια ομάδα.

Οι ειδικοί επισημαίνουν επίσης ότι τα κίνητρα δεν παραμένουν σταθερά σε όλη τη διάρκεια της ζωής. Οι οικονομικές ανάγκες, η ηλικία, η οικογενειακή κατάσταση και οι προσωπικές εμπειρίες μπορούν να αλλάξουν τις προτεραιότητές μας με την πάροδο του χρόνου.

Από τι εξαρτάται τελικά η επιτυχία;

Η επιτυχία δεν εξαρτάται μόνο από τις ικανότητες ή την τύχη, αλλά και από το τι πραγματικά μας εμπνέει. Όταν γνωρίζουμε τα κίνητρα που καθοδηγούν τις επιλογές μας, μπορούμε να θέτουμε πιο ρεαλιστικούς στόχους, να διατηρούμε το ενδιαφέρον μας και να αντιμετωπίζουμε αποτελεσματικότερα τις δυσκολίες.

Η αυτογνωσία αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα «εργαλεία» προσωπικής και επαγγελματικής ανάπτυξης, καθώς μας βοηθά να αξιοποιούμε τις δυνατότητές μας και να δημιουργούμε μια ζωή που ανταποκρίνεται στις πραγματικές μας αξίες.