Καύσωνας: Η ζέστη μέσα από τη θερμική κάμερα – Επιφανειακές θερμοκρασίες έως 57°C, τι είναι το φαινόμενο της αστικής θερμικής νησίδας

Μπορεί από την Πέμπτη ο υδράργυρος να ακολουθήσει πτωτική πορεία, ωστόσο η ανακούφιση δεν θα είναι άμεση. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι θα χρειαστούν αρκετές ημέρες μέχρι να αποβληθεί η θερμότητα που έχει συσσωρευτεί στα κτίρια και στις αστικές επιφάνειες, υπό την προϋπόθεση βέβαια ότι δεν θα ακολουθήσει νέο κύμα καύσωνα.

Η παρατεταμένη έκθεση των κατασκευών σε ακραίες θερμοκρασίες προκαλεί σημαντική θερμική καταπόνηση, η οποία μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε ρωγμές, παραμορφώσεις υλικών και αυξημένες θερμοκρασίες στο εσωτερικό των κτιρίων, διατηρώντας τη ζέστη για πολλές ώρες μετά τη δύση του ήλιου.

Θερμική κάμερα αποκαλύπτει τις πραγματικές θερμοκρασίες στην Αθήνα

Η εικόνα της Αθήνας αλλάζει εντυπωσιακά όταν καταγράφεται με θερμική κάμερα. Στο Πεδίον του Άρεως, εκεί όπου με γυμνό μάτι το τοπίο μοιάζει φυσιολογικό, η θερμική απεικόνιση αποκαλύπτει μια εντελώς διαφορετική πραγματικότητα. Οι αποχρώσεις του κόκκινου και του κίτρινου υποδεικνύουν τις υψηλότερες θερμοκρασίες, με τις επιφανειακές τιμές να φτάνουν ακόμη και τους 57 βαθμούς Κελσίου στις 11 το πρωί.

Αντίστοιχη εικόνα καταγράφεται και σε κεντρικούς οδικούς άξονες της πρωτεύουσας, όπως η λεωφόρος Αλεξάνδρας και η Πατησίων, όπου το οδόστρωμα και τα δομικά υλικά απορροφούν και διατηρούν μεγάλες ποσότητες θερμότητας.

Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα από την πλατεία Συντάγματος. Θερμόμετρο χώρου που τοποθετήθηκε δίπλα στο σιντριβάνι κατέγραψε μεγάλη άνοδο της θερμοκρασίας μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, γεγονός που αποδίδεται τόσο στην παρατεταμένη έκθεση στον ήλιο όσο και στη θερμότητα που εκπέμπουν υλικά όπως το τσιμέντο, το μάρμαρο και τα μεταλλικά στοιχεία.

Τα υλικά αυτά λειτουργούν ως «αποθήκες» θερμότητας, απορροφώντας την ηλιακή ακτινοβολία κατά τη διάρκεια της ημέρας και απελευθερώνοντάς την σταδιακά ακόμη και μετά τη δύση του ήλιου. Ως αποτέλεσμα, η αίσθηση δυσφορίας που βιώνουν οι πολίτες είναι σημαντικά εντονότερη από τη θερμοκρασία που καταγράφουν οι μετεωρολογικοί σταθμοί.

Το φαινόμενο της αστικής θερμικής νησίδας

Το φαινόμενο αυτό είναι γνωστό ως αστική θερμική νησίδα και αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τις σύγχρονες πόλεις κατά τη διάρκεια παρατεταμένων περιόδων ζέστης.

Όπως εξηγεί ο ερευνητής του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και πυρομετεωρολόγος, Θοδωρής Γιανναρός, η θερμότητα που απορροφούν οι αστικές επιφάνειες δεν απομακρύνεται εύκολα κατά τη διάρκεια της νύχτας.

«Όλη η θερμότητα που έχει απορροφηθεί μέσα στην ημέρα επανεκπέμπεται και παγιδεύεται, διότι δεν μπορεί να διαφύγει στο διάστημα. Ως αποτέλεσμα καταγράφονται υψηλές ελάχιστες θερμοκρασίες. Αν συγκρίνουμε την ελάχιστη θερμοκρασία στο κέντρο της Αθήνας με εκείνη σε μια περιοχή όπως η Παιανία, η διαφορά μπορεί να ξεπεράσει τους 5 με 6 βαθμούς Κελσίου», σημείωσε.

Οι πόλεις, ουσιαστικά, λειτουργούν σαν θερμοκήπια κατά τη διάρκεια της νύχτας, δυσκολεύοντας τόσο τα κτίρια όσο και τον ανθρώπινο οργανισμό να αποβάλουν τη θερμότητα που έχει συσσωρευτεί.

Οι λύσεις που προτείνουν οι επιστήμονες

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η αντιμετώπιση του φαινομένου απαιτεί συνδυασμό παρεμβάσεων στον αστικό σχεδιασμό και στις κατασκευές.

Σύμφωνα με τον καθηγητή Φυσικής Περιβάλλοντος του Πανεπιστημίου Αθηνών, Κωνσταντίνο Καρτάλη, είναι απαραίτητη η ενίσχυση της θερμομόνωσης των κτιρίων, η αύξηση του αστικού πρασίνου και ο περιορισμός της κυκλοφορίας των οχημάτων στις πυκνοδομημένες περιοχές.

Όπως επισημαίνει, ιδιαίτερα σημαντική είναι και η δημιουργία πράσινων οροφών, καθώς μπορούν να μειώσουν τη θερμοκρασία του αέρα πάνω από ένα κτίριο κατά 1,5 έως 3 βαθμούς Κελσίου, ενώ παράλληλα μειώνουν τη θερμοκρασία της ίδιας της ταράτσας κατά 10 έως 15 βαθμούς Κελσίου.

Αυξημένος κίνδυνος για τις ευάλωτες ομάδες

Η θερμική επιβάρυνση δεν επηρεάζει μόνο τις κατασκευές αλλά και την ανθρώπινη υγεία. Όταν οι νυχτερινές θερμοκρασίες παραμένουν υψηλές, ο οργανισμός αδυνατεί να ανακάμψει από τη θερμική καταπόνηση της ημέρας, αυξάνοντας τον κίνδυνο εμφάνισης προβλημάτων υγείας.

Ιδιαίτερα ευάλωτα είναι τα παιδιά ηλικίας κάτω των πέντε ετών και οι ηλικιωμένοι άνω των 70, ενώ σύμφωνα με επιστημονικές έρευνες ο θερμικός κίνδυνος για τα άτομα άνω των 80 ετών είναι έως και 20 φορές μεγαλύτερος.

Οι ειδικοί συστήνουν στους πολίτες να αποφεύγουν τις άσκοπες μετακινήσεις κατά τις θερμότερες ώρες της ημέρας, να φροντίζουν για τη σωστή ενυδάτωσή τους και, όταν οι συνθήκες γίνονται ιδιαίτερα δύσκολες, να παραμένουν σε σκιερούς ή κλιματιζόμενους χώρους, ώστε να περιορίζεται η έκθεση στις υψηλές θερμοκρασίες.

Ρεπορτάζ: Χαρά Γιαννοπούλου, Ειρήνη Κυρίτση

ertnews.gr