ΟΟΣΑ: Η Ελλάδα συνεπής και πρωτοπόρος στην ψηφιακή διακυβέρνηση

Στην εποχή μας οι κυβερνήσεις καλούνται να ανταποκριθούν ταχύτερα, με λιγότερους πόρους και υπό την πίεση της ραγδαίας ανόδου της τεχνητής νοημοσύνης. Έτσι, η ψηφιακή διακυβέρνηση παύει να είναι προαιρετικό εργαλείο μεταρρύθμισης και μετατρέπεται σε προϋπόθεση για την ίδια την αποδοτικότητα, την ανθεκτικότητα και την εμπιστοσύνη προς το κράτος.

Ανταπόκριση από Βρυξέλλες: Γιώργος Συριόπουλος

Αυτό είναι το κεντρικό μήνυμα της πρώτης έκδοσης του Digital Government Outlook 2026 του ΟΟΣΑ, μιας συνολικής αποτίμησης σε 36 χώρες-μέλη και 8 υπό ένταξη υποψήφιες χώρες, που εξετάζει πόσο έχουν προχωρήσει τα κράτη από την οικοδόμηση θεμελίων προς τον πραγματικό μετασχηματιστικό αντίκτυπο.

Το ερώτημα που θέτει η έκθεση δεν είναι πλέον αν οι κυβερνήσεις διαθέτουν ψηφιακές υποδομές, αλλά αν τις χρησιμοποιούν αρκετά ευρέως ώστε να παράγουν ορατό όφελος για πολίτες και επιχειρήσεις. Και σε αυτό το κρίσιμο πέρασμα «από τα θεμέλια στον αντίκτυπο», η Ελλάδα εμφανίζεται ως μια χώρα που κινείται με συνέπεια και, σε αρκετά πεδία, πρωτοπορεί.

Ένα περιβάλλον μόνιμης πίεσης

Ο ΟΟΣΑ περιγράφει ένα διεθνές τοπίο διαμορφωμένο από οικονομική αβεβαιότητα, δημογραφικές πιέσεις, αυξανόμενες προσδοκίες των πολιτών και ταχεία τεχνολογική αλλαγή. Ταυτόχρονα, οι δημοσιονομικοί περιορισμοί, η γήρανση του δημοσιοϋπαλληλικού σώματος και οι δυσκίνητες εσωτερικές διαδικασίες περιορίζουν την ικανότητα των κρατών να αντιδράσουν. Πολλές από τις προκλήσεις (πανδημίες, περιβαλλοντικές καταστροφές, γεωπολιτικοί κλυδωνισμοί) είναι εξ ορισμού διασυνοριακές, γεγονός που καθιστά αναγκαία τα κοινά ψηφιακά πρότυπα, τις διαλειτουργικές υποδομές δεδομένων και τα διασυνοριακά ψηφιακά διαπιστευτήρια.

Η εμπιστοσύνη, ωστόσο, παραμένει εύθραυστη, καθώς μόλις το 52% των πολιτών σε 30 χώρες του ΟΟΣΑ εμπιστεύεται την κυβέρνησή του για τη χρήση των προσωπικών του δεδομένων για «νόμιμους σκοπούς». Το εύρημα αυτό υπογραμμίζει ότι η πρόοδος δεν εξαρτάται μόνο από την τεχνολογία, αλλά και από ισχυρή διακυβέρνηση, εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό και αξιόπιστες δικλίδες ασφαλείας.

Η Ελλάδα στον Δείκτη Ψηφιακής Διακυβέρνησης

Ο μέσος όρος του Δείκτη Ψηφιακής Διακυβέρνησης (Digital Government Index – DGI) του ΟΟΣΑ ανέβηκε από 0,61 (με άριστα το 1) το 2023 σε 0,70 το 2025 (αύξηση 14%) με όλες τις χώρες πλην επτά να βελτιώνουν τις επιδόσεις τους. Όπως αποτυπώνεται στο Σχήμα 1, η Ελλάδα (GRC) εντάσσεται στην ομάδα των κρατών που κινούνται κοντά στον μέσο όρο του ΟΟΣΑ, καταγράφοντας μία από τις πιο αισθητές ανοδικές πορείες σε σχέση με την προηγούμενη μέτρηση.

Η εικόνα που σκιαγραφεί η έκθεση είναι ότι τα περισσότερα κράτη του ΟΟΣΑ βρίσκονται πλέον πλησιέστερα παρά μακρύτερα από το «μέτωπο» της ψηφιακής ωριμότητας. Ο ίδιος ο ΟΟΣΑ, όμως, προειδοποιεί ότι ο ρυθμός και το βάθος της αλλαγής παραμένουν ανεπαρκή για να κλείσει το χάσμα ανάμεσα στη θεσμική ικανότητα και σε αυτό που απαιτούν οι πολίτες και οι σύνθετες προκλήσεις πολιτικής. 

Το κρίσιμο, σημειώνει, δεν είναι πόσο μακριά έχουν φτάσει οι κυβερνήσεις, αλλά σε ποιο στάδιο του κύκλου (στρατηγική, θεσμικά εργαλεία, υλοποίηση, παρακολούθηση) έχει «κολλήσει» η πρόοδος.

Παράλληλα με τον DGI, η έκθεση δημοσιεύει τον Δείκτη Ανοιχτών Δεδομένων (OURdata), ο οποίος αυξήθηκε πιο συγκρατημένα, από 0,48 σε 0,53. Το Σχήμα 2 δείχνει την κατάταξη των χωρών ως προς τη διαθεσιμότητα, την προσβασιμότητα και την επαναχρησιμοποίηση των ανοιχτών κυβερνητικών δεδομένων. Πρόκειται για το πλέον «απαιτητικό πεδίο», καθώς πολλές κυβερνήσεις καθιστούν τα δεδομένα ορατά χωρίς όμως να τα κάνουν συστηματικά αξιοποιήσιμα.

Υποδομές και διαλειτουργικότητα

Η ελληνική περίπτωση φωτίζεται ιδιαίτερα στο κεφάλαιο της ψηφιακής δημόσιας υποδομής (Digital Public Infrastructure – DPI), όπου η υιοθέτηση συστημάτων, όπως οι ψηφιακές κοινοποιήσεις και η ψηφιακή θυρίδα,  έχει επιταχυνθεί σε ολόκληρο τον ΟΟΣΑ. Το Σχήμα 3 αποτυπώνει την εξάπλωση αυτών των συστημάτων ανά χώρα.

Στον πυρήνα της ελληνικής προόδου βρίσκεται η αρχή «άπαξ» (once-only), δηλαδή η δέσμευση ότι ο πολίτης δεν χρειάζεται να υποβάλλει ξανά στοιχεία που το κράτος ήδη κατέχει. 

Ο ΟΟΣΑ κατατάσσει την Ελλάδα ανάμεσα στα κράτη που μετακινούνται από την αναγνώριση της αρχής προς την ενσωμάτωσή της ως απαίτηση παροχής υπηρεσιών, αφού η χώρα υποστηρίζει τη λογική «άπαξ» μέσω ειδικού Τεχνικού Συστήματος «Άπαξ» (Once-Only Technical System) και του αντίστοιχου Κόμβου (Once-Only Hub), ενώ οι νέες ψηφιακές υπηρεσίες οφείλουν να πληρούν κριτήρια διαλειτουργικότητας και συμμόρφωσης με την αρχή αυτή ήδη κατά την έγκριση του έργου, ευθυγραμμισμένες με τα πλαίσια ανάπτυξης του gov.gr.

Η διαλειτουργικότητα αυτή έχει και διασυνοριακή διάσταση. Το Σχήμα 4 δείχνει ότι σχεδόν έξι στις δέκα χώρες του ΟΟΣΑ παρέχουν πλέον πρόσβαση σε δημόσιες υπηρεσίες με χρήση ξένης ψηφιακής ταυτότητας, με την Ελλάδα (GRC) να συγκαταλέγεται στα κράτη που κινούνται προς αυτή την κατεύθυνση, στο πλαίσιο και του ευρωπαϊκού Κανονισμού eIDAS 2.0 και του Ευρωπαϊκού Πορτοφολιού Ψηφιακής Ταυτότητας.

Δεδομένα, τεχνητή νοημοσύνη και ανθρώπινο δυναμικό

Η έκθεση δείχνει ότι το επόμενο στοίχημα δεν είναι η ύπαρξη στρατηγικών, αλλά η καθημερινή αξιοποίηση των δεδομένων στη σχεδίαση και παροχή υπηρεσιών. Εδώ η Ελλάδα αναπτύσσει, υπό το «Ελλάδα 2.0», κεντρικό κόμβο διαχείρισης και ανάλυσης μεγάλων συνόλων δεδομένων, με στόχο τη στρατηγική λήψη αποφάσεων και την ενίσχυση της τεκμηρίωσης για τη ρύθμιση και την ανάλυση πολιτικής.

Στο πεδίο της τεχνητής νοημοσύνης, η χώρα έχει εκδώσει Κατευθυντήριες Οδηγίες Εργασίας για την ΤΝ στο πλαίσιο της εθνικής της στρατηγικής, με βάση τον «Χάρτη Πορείας για τον Μετασχηματισμό της Ελλάδας μέσω ΤΝ» (Blueprint for Greece’s AI Transformation). 

Παράλληλα, στον τομέα του ανθρώπινου δυναμικού, που ο ΟΟΣΑ αναδεικνύει ως τη μεγάλη αδυναμία διεθνώς, με μόλις έξι χώρες να διαθέτουν ειδική στρατηγική ψηφιακών δεξιοτήτων, η Ελλάδα παρουσιάζεται ως παράδειγμα καλής πρακτικής, καθώς -όπως αναφέρει η έκθεση- έχει θεσπίσει κίνητρα βασισμένα στην απόδοση, συνδεδεμένα με ετήσιους στόχους και ατομικά αναπτυξιακά σχέδια που ευθυγραμμίζουν την προσωπική εξέλιξη των δεξιοτήτων με τις προτεραιότητες του οργανισμού.

Το ζητούμενο: από την υποδομή στον αντίκτυπο

Το συμπέρασμα του ΟΟΣΑ είναι διπλό. Αφενός τη μία, οι υποδομές έχουν πλέον στηθεί σε μεγάλο βαθμό, αφετέρου, το χάσμα εντοπίζεται στην υλοποίηση και τη μέτρηση αποτελεσμάτων. Μόνο μία στις τέσσερις χώρες αξιολογεί συστηματικά αν τα ολοκληρωμένα ψηφιακά έργα απέδωσαν όσα υποσχέθηκαν, και μόλις το 28% μετρά συστηματικά τον αντίκτυπο της χρήσης ΤΝ.

Για την Ελλάδα, η οποία έχει επενδύσει έντονα στα θεμέλια (gov.gr, αρχή «άπαξ», κόμβοι δεδομένων, στρατηγική ΤΝ) η πρόκληση για την επόμενη φάση είναι να μετατρέψει την ψηφιακή ωριμότητα σε μετρήσιμη, καθημερινή βελτίωση της εμπειρίας πολιτών και επιχειρήσεων.

Με πληροφορίες από ertnews.gr