Παγκόσμια ημέρα μπικίνι: Πως το υποδέχτηκαν οι παλιοί Λαρισαίοι; Η ιστορία του μπικίνι στην πόλη του κάμπου μέσα από τοπικά δημοσιεύματα (φωτο)

Σήμερα είναι η Παγκόσμια Ημέρα Μπικίνι. Γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 5 Ιουλίου εις μνήμην της 5ης Ιουλίου 1946. Τότε ο Γάλλος μηχανικός, αυτοκινήτων, Λουί Ρεάρ παρουσίασε στο Παρίσι το πρώτο σύγχρονο μαγιό δύο τεμαχίων. Και άλλαξε τον ρου της ιστορίας. Όχι μόνο της μόδας.

«Είναι η περίοδος κατά την οποία οι άνθρωποι γίνονται υποκείμενα της ιστορίας τους (βρισκόμαστε αμέσως μετά τη λήξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου), διεκδικώντας τα δικαιώματά τους στην κουλτούρα, τα ταξίδια και τον ρουχισμό. Στη δεκαετία του 1950 το μπικίνι θα σημαδέψει με εμβληματικό τρόπο την απόφαση των γυναικών να διαθέσουν όπως θέλουν το σώμα τους» σχολιάζει ο Ηλίας Καφάογλου μιλώντας για το βιβλίο του «Η δημοκρατία στην παραλία. Μικρό δοκίμιο για το μπικίνι». Σαφώς και δεν ήξερα ότι υπάρχει. Το βιβλίο. Που μιλά για «ένα ύφασμα με έκταση 200 τετραγωνικά εκατοστά, που εμφανίζεται εν Ελλάδι μαζί με το ροκ».

Της Εύης Μποτσαροπούλου

Το μέγεθος ήταν όντως το θέμα. Το μπικίνι του Λουί Ρεάρ παρουσιάστηκε από τη Μισελίν Μπερναντινί, χορεύτρια του Καζίνο, στο Παρίσι· κρατούσε ένα σπιρτόκουτο στα χέρια της. Ήθελε να δείξει σε πόσο μικρό μέγεθος μπορούσε να χωρέσει το καινούργιο ένδυμα, πόσο ελάχιστο ήταν. Το όνομα προέκυψε από ματαιοδοξία ίσως και από υστεροβουλία… Τέσσερις ημέρες νωρίτερα, ο αμερικανικός στρατός είχε ρίξει την τρίτη ατομική βόμβα σε μια από τις Νήσους Μάρσαλ, στην κοραλλιογενή ατόλη Μπικίνι. Ο Λουί ανησυχώντας μην τυχόν και αυτή η παγκόσμια είδηση (sic) επισκιάσει τη δημιουργία του, έδωσε στο μικροσκοπικό μαγιό την ονομασία της ατόλης.

Προς απογοήτευση του Λουί η επανάσταση δεν έγινε άμεσα. Χρειάστηκε σχεδόν μια δεκαετία και την Μπριζίτ. Γιατί όλα άλλαξαν το 1957 τότε που η Μπριζίτ Μπαρντό εμφανίστηκε με μπικίνι στην ταινία «Και ο Θεός Έπλασε την Γυναίκα». Οι ηθοποιοί ανά τον κόσμο πήραν πάνω τους το προμόσιον. Το ίδιο έγινε και στην Ελλάδα. Το μπικίνι έφτασε, με χρονοκαθυστέρηση και δειλά δειλά τη δεκαετία του 1960. Αρχικά προκάλεσε σοκ στην πουριτανική κοινωνία της εποχής. Σταδιακά διαδόθηκε μέσα από τον ελληνικό κινηματογράφο. «Η Ζωίτσα, η Μάρθα, η Τζένη, η Αλίκη, η Ελένη, η Μπέτυ, η Νόρα και η Ζωζώ δεν θα μπορούσαν να λείπουν από αυτό το δροσερό αφιέρωμα, που φωνάζει καλοκαίρι!», αναφέρει σε ανάρτηση η Φίνος Φιλμ σχολιάζοντας το βίντεο που έφτιαξε το 2022 για την ημέρα του μπικίνι. «Βλέπουμε σκηνές από τις ταινίες Κορίτσια για Φίλημα, Το Δόλωμα, Ο Ξυπόλητος Πρίγκηψ, Τζένη Τζένη, Νύχτα Γάμου, Το Λεβεντόπαιδο, Ραντεβού στον Αέρα», Μερικοί το Προτιμούν Κρύο, Οι Εραστές του Ονείρου, Ο Μάγκας με το Τρίκυκλο και Κάτι Κουρασμένα Παλικάρια»…

Το μπικίνι και οι Λαρισαίες…

Μέχρι τη δεκαετία του ’60, οι Ελληνίδες φορούσαν συντηρητικά ολόσωμα μαγιό. Το ίδιο κάναν και οι Λαρισαίες.

Μέσα από μια αναδρομή στον λαρισαϊκό τύπο από την ψηφιακή βιβλιοθήκη της Βουλής των Ελλήνων κατανοούμε πως και πότε η πόλη δέχτηκε το μπικίνι. 201 τεκμήρια καταγράφει από τον Ιούλιο του 1946 μέχρι και τον Αύγουστο του 1989 για το λήμμα «μπικίνι».

Η πρώτη καταγραφή στην εφημερίδα «Ελευθερία» το 1946 με εξέπληξε. Είναι δυνατόν να ήμασταν τόσο μπροστά; Να παρακολουθούσε ο τοπικός Τύπος την παγκόσμια επικαιρότητα τόσο στενά; Ο Λουί Ρεάρ μόλις το προηγούμενο καλοκαίρι έκανε το ντεμπούτο. Τελικά, το άρθρο αναφερόταν στις πυρηνικές δοκιμές στην κοραλλιογενή ατόλη Μπικίνι. Όπως και τα δημοσιεύματα που ακολούθησαν τα επόμενα χρόνια. Η πρώτη αναφορά στο μπικίνι γίνεται τον Μάιο του ΄51 στα «Θεσσαλικά Νέα» αλλά δεν αφορά σε αυτό ως μαγιό παραλίας· αναφέρεται στα διεθνή καλλιστεία στα οποία παίρνει μέρος και η Ελλάδα.

Ουσιαστικά η πρώτη αναφορά γίνεται στις 13-6-1951 και πάλι στα «Θεσσαλικά Νέα» και έχει τίτλο «Παρακμή του μπικίνι»!… «Υπακούω στη μόδα; Αφού η μόδα ζήτησε γυναίκες να λατρεύουν τα μαγιό μπικίνι ιδού τώρα που οι δημιουργοί της μόδας ζητούν να τα απαρνηθούν. Από σύνεση, από κέφι για αλλαγή; Ποιος ξέρει; Το μόνο που είναι βέβαιο είναι ότι δεν θα θεωρείται φέτος καλό γούστο για τις δεσποινίδες και κυρίες να αντιμετωπίζουν τα κύματα με τα τρία στρατηγικά σημεία καλυμμένα με ένα κομμάτι με ένα βαμβακερό πανί με σχέδιο περισσότερο ή λιγότερο εξωτικό. Θάνατος στο μπικίνι αυτή είναι η κραυγή που ακούγεται προφητικά για τα μαγιό ντε πιες (…)».

Μέχρι το 1958, οι αναφορές στον Τύπο είναι λιγοστές. Τον Μάιο του ΄52 στην «Ελευθερία» στο άρθρο «Οι αγώνες των γυμνασίων μας» (σ.σ. Λάρισας) αναφέρεται ότι συμμετέχει και η τοπική ομάδα μπάσκετ «Μπικίνι». Τον Αύγουστο του ΄53, στην ίδια εφημερίδα δημοσιεύεται το «Επιμένουν στο μπικίνι οι νεαρές Γαλλίδες» και ένα χρόνο αργότερα στα «Θεσσαλικά Νέα» ότι στην Αγγλία αποβλήθηκε από τη Σχολή Ωκλαντ για το προκλητικό της μαγιό μαθήτρια, με την κατηγορούμενη να λέει «υπήρχαν άλλα 100 κορίτσια…» χωρίς να τα κατονομάζει.

Το 1958 κάτι συμβαίνει. Και αυτό είναι μια φωτογραφία της «Ελευθερίας» στις 13-2-1958 με λεζάντα «Το ερχόμενο καλοκαίρι θα κάμνουν την εμφανισίν των και στις ελληνικές λουτροπόλεις τα νέα μαγιό τύπου λεοπαρδάλεως, όπως το ανωτέρω». Είναι η πρώτη φορά που γίνεται αναφορά στην Ελλάδα.

Μέχρι το 1960 τα δημοσιεύματα αφορούν στη διείσδυση που έχει το μπικίνι στον κόσμο. Από τις Γαλλικές Ακτές και το Χόλυγουντ σε όλη την Ευρώπη και την Αμερική. Ταυτόχρονα αρχίζει να υπάρχει μια ραδιοφωνική εκπομπή «Μπικίνι»· δεν ξέρω αν αφορά το μαγιό και τις παραλίες ή τις ατόλες και τις πυρηνικές δοκιμές…

Θεωρητικά μιλάμε για τη δεκαετία που τα μπικίνι από τον ελληνικό κινηματογράφο περνούν στην πραγματική ζωή και στις ελληνικές πλαζ. Η μητέρα μου, για παράδειγμα φόρεσε για πρώτη φορά μπικίνι του 1965 στα δώδεκά της. Παρόλα αυτά τα δημοσιεύματα εξακολουθούν να είναι αποτρεπτικά και συχνά και ευφάνταστα…

Ανάμεσα στα δύο ως άνω υπήρξε και ένα ακόμη στην «Ελευθερία» για τη σύλληψη κοπέλας με μπικίνι στον Αστέρα Βουλιαγμένης… «Προκάλεσε αίσθηση διαταγή που έδωσε ο υφυπουργός ασφαλείας κ. Καλαντζής σε όργανα της χωροφυλακής να καταδιώξουν και να συλλάβουν μία κοπελίτσα που επιδεικνύε το τολμηρό της μπικίνι στας ακτάς του Σαρωνικού. Και η διαταγή εξετελέστη παραχρήμα. Ιδού πως την περιγράφει Αθηναίος χρονογράφος: Τα σώματα ασφαλείας σε καταδίωξη της μοτοσυκλέτας με το μπικίνι. Οι πλαζ αναστατώθηκαν. Από τα «Αστέρια» το τρομερό μήνυμα μεταδόθηκε με ταχύτητα αστραπής στον Λαιμό, στη Βουλιαγμένη, στη Βάρκιζα, στο Σούνιο. Κατέβηκε η ΕΡΕ στις ακρογιαλιές και δεν θα αφήσει μπικίνι για μπικίνι! Γιατί; Γιατί καλύπτει τα άκρα και προβάλλει το κέντρο! Χώθηκαν οι κοπέλες στις καμπίνες τους έβγαλαν τα μπικίνι τους πέρασαν γρήγορα γρήγορα το φόρεμα μην τις πιάσουν και τις πάνε μέσα (…)».

Και τα σκάνδαλα συνεχίζονται. Όχι στη Βουλιαγμένη αλλά στον κόσμο όλο. Τον Μάιο του ΄62 η 15χρονη Κάθυ Μπάγιεφ εμφανίστηκε στο Φεστιβάλ των στην επίσημη πρεμιέρα της ταινίας «Οι ερασταί του Τερουέλ» και σκανδάλισε. Το ίδιο καλοκαίρι οι Ρωσίδες κατέκλυσαν με τολμηρά μπικίνι την πλαζ του Σόκκι, με το αρθρογράφο να σχολιάζει πως… «χωρίς να ξενίζουν τον πατροπαράδοτο ρωσικό πουριτανισμό». Ακόμη και στη Βουλγαρία το 1963 εμφανίζονται «Προκλητικά μπικίνι και παχουλές καλλονές». Σκάνδαλο είχαμε και στη Σικελία όταν 15 κοπέλες με μπικίνι εμφανίστηκαν στην πλατεία του Αγκριγκέντο. Παπάδες και καλόγριες έφριξαν, 3 γυναίκες λιποθύμησαν, οι μητέρες σκέπαζαν τα μάτια των παιδιών τους και πάει λέγοντας! Αυτό έγινε το 1964. Τότε που στη Μελβούρνη ξεκίνησαν πόλεμο για το μπικίνι οι Σύλλογοι Μητέρων Καθολικών Κοριτσιών!.

Το 1964 όμως, και συγκεκριμένα στις 5-8-1964, ο φοιτητής Κώστας Σπυριδάκης γράφει το ακόλουθο χρονογράφημα· ουσιαστικά είναι και το μοναδικό που υπάρχει σε όλη αυτή τη διαδρομή του λαρισαϊκού Τύπου… «Ο μυρωμένος πια αέρας του καλοκαιριού φέρνει το χαρούμενο μήνυμα της ξεγνοιασιάς. Περιμέναμε έναν ολόκληρο χρόνο για να χαρούμε την καυτερή πνοή του ήλιου και τη γαλαζοπράσινη ανταύγεια της θάλασσας. Τώρα λοιπόν και ιδιαίτερα Κυριακή όλοι οι δρόμοι που οδηγούν έξω από τη Λάρισα για τις γειτονικές πλαζ είναι πλημμυρισμένοι από λεωφορεία, πούλμαν, κούρσες, φορτηγά, μοτοσυκλέτες και μοτέρ παντός είδους. Και δεν είναι μονάχα αυτό. Τρένα εκδρομικά γεμάτα και αρκετά ξενοδοχεία υπερπλήρη, δωμάτια δυσεύρετα, εστιατόρια και ταβέρνες δεν είναι σε θέση να εξυπηρετήσουν όλους τους πελάτες τους. Και αυτοί αψηφούν όλα αυτά για να χαρούν ένα μπάνιο. (…) Η θάλασσα δεν ξέρει πλούσιους και φτωχούς στη δροσερή ακρογιαλιά της οι άνθρωποι γυμνοί χάνουν το ύφος που τους δίνει η κοινωνική τους θέση. Επομένως δεν υπάρχει είδος παρά η αρμονική σωματική διάπλαση. Οι κοπέλες που πλάστηκαν σε ώρες καλής διάθεσης της φύσης κορμιά αλλά μπεμπέ με τη σκανδαλιστικές τους υπερβολές και το μπρούτζινο χρώμα που περνάει ο ήλιος είτε περπατώντας είτε ξαπλώνοντας στην αμμουδιά. Και γι’ αυτό γίνεται και αιτία να πέφτουν μελίσσι σωστό στην πολιορκία της μικρούλας με τα γλυκά χαρακτηριστικά, τα μπρούτζινα από την ηλιοθεραπεία απολλώνια σώματα με τους καλοσχηματισμένους μυς και τα μικροσκοπικά σλιπ χαρακτηριστικό γνώρισμα σε όλες τις πλαζ που βέβαια δε λείπει και η ελπίδα μιας καλής γνωριμίας. Και τέτοιες πολιορκίες συνεχίζονται έστω και αν η μικρούλα δεν κάνει τίποτα για να ενθαρρύνει τους γελοίους υποψήφιους Δον Ζουάν εκτός ίσως από ένα χαμόγελο που θυμίζει μάλλον την ελαφρά ειρωνική έκφραση της Τζοκόντα και όχι την έκφραση μιας νέας των ονείρων για τους νεαρούς ερωτιδείς. Θερινή έκθεση σωμάτων μπορεί να πει κανένας το θέαμα που απλώνεται στις πλαζ. Όλα τα καλούπια που έχει μεταχειριστεί ο δημιουργός για να δώσει ποικιλία στο ανθρώπινο είδος. Ακόμα και Γάλλοι και Σκανδιναβοί στις πλαζ της πατρίδας μας μαγεμένοι από το γαλάζιο της θάλασσας. Και πηγαινοέρχονται κορμιά νεανικά φτιαγμένα από τη σμίλη ενός Φειδία όπου πλούσια υπάρχει αρμονία, υγεία και η χάρη. Αλλά δε λείπουν και οι ανορθογραφίες. Αχνές σιλουέτες όλες οι φιγούρες του ανθρώπινου είδους σε όλες τις διαβαθμίσεις της ηλικίας από τη βρεφική έως τα 60. Παντού αυτοί που βυθίζουν το διατρητικό τους βλέμμα όπου θα επισημάνουν σπουδαίο στόχο. Διάφοροι παρατηρώντας μια πλάτη που έχει παραδοθεί στο ηλιόλουτρο. Ακόμα και αρκετά ηλικιωμένοι δε διστάζουν να γυρίσουν κεφάλι για να θαυμάζουν ένα σκανδαλιστικό μπικίνι που έτυχε να περάσει. Και όλοι δέχονται τις προσβολές σαν κάτι που είναι μέσα πρόγραμμα (…)»

Τα δημοσιεύματα επανέρχονται στις εργοστασιακές τους ρυθμίσεις. Τα διακόπτει μια γελοιογραφία…

Συνεχίζονται τα άρθρα για τη μόδα στην πλαζ, για το μπικίνι που πεθαίνει, για το μίνι και το μπικίνι που οδηγεί τους άνδρες σε επιθέσεις κατά γυναικών

Δεκαπέντε μέρες αργότερα στην «Ελευθερία» υπάρχει ένα αφιέρωμα για το Καστλ Κάμπινγκ στον Πλαταμώνα… «Μπρούτζινα από τον ήλιο κορμιά, κοπέλες με μπικίνι, μίνι και μακριά μαλλιά, νέοι χωρίς πολλά μαλλιά, χαρούμενα γέλια και φωνές μικρών παιδιών, άνθρωποι όλων των ειδικοτήτων και όλων των ηλικιών είναι συγκεντρωμένοι στη μαγευτική ακρογιαλιά του κάμπινγκ όπου μακριά από καυσαέρια, θορύβους και σκόνες ζουν και χαίρονται την ωραία θάλασσα και τον καυτό ήλιο της Ελλάδος (…)».

Είναι πλέον βέβαιο ότι οι Λαρισαίες έχουν υιοθετήσει το μπικίνι!

Και κάπως έτσι αλλάζουμε δεκαετία. Είμαστε πλέον στα 1970. Οι άνθρωποι ακόμη σκανδαλίζονται αλλά αρχίζουν και οι πρώτες διαφημίσεις. Το μπικίνι ήρθε στη Λάρισα.

«Λευκή ήτο και κατέστη νέγρα. Φορούσε ένα αποκαλυπτικό το μπικίνι, περιφερόμενη δε στην παραλία του Πλαταμώνος, προκαλούσε τους καθήμενους ως πέριξ τον κυνηγόν. Την κοίταξε… από γυμνών ονύχων μέχρι μαλλούρας νεαρός και πέταξε το στίχο του: “Έχεις καφουρωτόν λαιμόν και ζαχαρένια στήθη, σαράντα ημερών νεκρός είδεν τα και ανεστήθη”. Γέρων πάλι ητένιζεν εν εκστάσει τη διερχομένη, ονειρευόμενος ότι ήτο κατά 70 έτη νεότερος και… επείνα. Την είδε και σεβαστή δέσποινα, από το φράχτη της αυλής της και μου εκμυστηρεύτηκε τον πόνο της. Που ημείς τότε… Και έφυγε λυπημένη διότι τα δικά της τα κάλλη δεν τα αντίκρισαν παρά μόνο δύο οφθαλμοί… Τι μας κάνουν αυταί αι περιφερόμεναι ώσπερ λαχταριστά λαβράκια…» γράφεται στα «Θεσσαλικά Πρωινά» της «Ελευθερίας» τον Αύγουστο του ΄71.

Το 1974 τον Οκτώβριο γίνεται ένα αφιέρωμα στην «Ελευθερία» για την ιστορία του μπικίνι από 1948 έως τότε.

Είμαστε στην εποχή της Μεταπολίτευσης πια. Η ιστορία του μπικίνι στη Λάρισα επισφραγίζεται με τη διαφήμιση του πολυκαταστήματος «Σιρινιάν που παίζει τον Αύγουστο του ΄81. Σε δύο μήνες το ΠΑΣΟΚ παίρνει την εξουσία και η Ελλάδα συνεχίζει με την πορεία που ξέρουμε.

Το μπικίνι θα κάνει τη μόδα να τρέξει με τρελούς ρυθμούς, ξεπερνώντας ακόμα και τη μίνι φούστα, ενώ θα τροφοδοτήσει (και θα νομιμοποιήσει) ποικίλες ανδρικές φαντασιώσεις, θα αποτελέσει αντικείμενο κοινωνικοπολιτικής διερεύνησης…  τα καταναλωτικά αλλά και σεξουαλικά ή ερωτικά πρότυπα, τα κινήματα νεολαίας ή τις πολιτικές και ιδεολογικές τάσεις των μεταπολεμικών δεκαετιών.

Θα κλείσω με τα λεγόμενα του Ηλία Καφάογλου που έγραψε το δοκίμιο για το μπικίνι στην Ελλάδα… «Το μπικίνι είναι μια σημαία ταυτότητας, γι’ αυτό και οι φεμινίστριες θα φροντίσουν αργότερα να απαλλαγούν από το πάνω μέρος του μαγιό. Είναι, όμως, εκ παραλλήλου και το μετέωρο βήμα του ελληνικού μοντερνισμού. Η αστική και η μεγαλοαστική τάξη αποδέχεται και υποστηρίζει το μπικίνι, προσπαθώντας να προλάβει το πνεύμα του εκσυγχρονισμού (καθιέρωση των ακτών παραθερισμού, πληθωρική παρουσία του διεθνούς τζετ σετ στη Μύκονο). Η Αριστερά δεν το καταγγέλλει ακριβώς, αλλά κάνει λόγο για απρέπειες στις παραλίες. Το ελληνορθόδοξο στρατόπεδο πάλι εκφράζει τον αποτροπιασμό του επικαλούμενο τα χρηστά ήθη. Τα χρηστά ήθη τα επικαλείται και η δικτατορία, που πάντως αισθάνεται πως δεν πρέπει να χάσει την έφοδο του τουρισμού, ακόμα κι αν είναι να φέρει μαζί της γυμνές Σουηδέζες. Επί δικτατορίας, εντούτοις, το μπικίνι παραμένει ένα επαναστατικό ένδυμα, όπως και το μπλου τζιν».

…

*Οι φωτογραφίες είναι από τη σελίδα στο facebook «Ο Πλαταμώνας τότε και τώρα»