Η Κεντρική πλατεία της Λάρισα το …ξαναζεί όλο! Από το «Στέμμα» και το «Ολύμπιον» στο «Bruno» και στο «White Lobster» (φωτο)

Υπήρξαν δεκαετίες που όποιος ήθελε να βρει τη Λάρισα έπρεπε απλώς να σταθεί στην Κεντρική πλατεία. Εκεί θα μπορούσε να την καταλάβει, να την νιώσει, να την βιώσει.

Εκεί χτυπούσε η καρδιά της πόλης. Εκεί διασταυρώνονταν οι δρόμοι των εμπόρων, των αγροτών, των επαγγελματιών, των πολιτικών, των φοιτητών και των ερωτευμένων. Εκεί δίνονταν τα ραντεβού, εκεί γίνονταν οι συζητήσεις, εκεί κυκλοφορούσαν οι ειδήσεις πριν ακόμη γίνουν πρωτοσέλιδα.

Της Εύης Μποτσαροπούλου

Η ιστορία ξεκινά ουσιαστικά αμέσως μετά την ενσωμάτωση της Λάρισας στο ελληνικό κράτος. Το 1887, μόλις έξι χρόνια μετά την απελευθέρωση, ανεγέρθηκε το «Μέγα Ξενοδοχείον το Στέμμα», το πρώτο μεγάλο αστικό τοπόσημο της νέας πόλης. Στο ισόγειό του λειτουργούσαν εστιατόριο και καφεζαχαροπλαστείο, ενώ οι αίθουσές του άνοιγαν προς την πλατεία που τότε διαμορφωνόταν ως το νέο διοικητικό και κοινωνικό κέντρο της Λάρισας.

Τις επόμενες δεκαετίες η πλατεία γέμισε ξενοδοχεία, καφενεία και ζαχαροπλαστεία. Το «Πανελλήνιον», το «Ολύμπιον», ο «Νέος Κόσμος», το «Βασιλικόν», το «Ελληνικόν» και αργότερα η «Ζίννα», το «Πικαντίλι» και το «Stefani’s» δεν ήταν απλώς επιχειρήσεις. Ήταν σημεία αναφοράς μιας ολόκληρης εποχής.

Στα τραπεζάκια που απλώνονταν γύρω από την πλατεία περνούσε σχεδόν ολόκληρη η δημόσια ζωή της πόλης. Οι γιατροί και οι δικηγόροι προτιμούσαν το «Πανελλήνιον». Οι εργαζόμενοι και οι μικροεπαγγελματίες τον «Νέο Κόσμο». Οι οικογένειες τα ζαχαροπλαστεία. Οι νέοι έδιναν ραντεβού μπροστά από τις βιτρίνες και αργότερα στα τραπέζια του «Ολύμπιον» και της «Ζίννας».

Για σχεδόν έναν αιώνα η Κεντρική πλατεία παρέμεινε η φυσική σκηνή πάνω στην οποία εξελισσόταν η καθημερινότητα της Λάρισας. Εκεί έβλεπες τη διαδρομή και την εξέλιξη της πόλης προπολεμικά και μεταπολεμικά. Το πώς άλλαζε σταδιακά μέσα στον 20^ο αιώνα. Και πως ξαναάλλαξε από την Μεταπολίτευση και μετά. Τότε φαίνεται πως ξεκινά η περίοδος της δεύτερης μεγάλης αλλαγής.

Η μεγάλη πεζοδρόμηση του ιστορικού κέντρου δημιούργησε μια νέα γεωγραφία. Το επίκεντρο της εξόδου μετακινήθηκε προς την πλατεία Ταχυδρομείου και το πλέγμα των πεζοδρόμων που αναπτύχθηκε γύρω της. Οι νέες καφετέριες, τα μπαρ και τα εστιατόρια ακολούθησαν τις νέες καταναλωτικές συνήθειες μιας νεότερης γενιάς. Αργότερα ήρθε και η ανάπλαση του Φρουρίου, δημιουργώντας έναν ακόμη ισχυρό πόλο αναψυχής και περιπάτου.

Η Κεντρική πλατεία βρέθηκε ξαφνικά στο παράδοξο σημείο να παραμένει το διοικητικό και συμβολικό κέντρο της πόλης χωρίς να αποτελεί πλέον το κέντρο της κοινωνικής ζωής της. Σταμάτησε να είναι πρωταγωνίστρια…

Τα περισσότερα ιστορικά καφέ και ζαχαροπλαστεία έκλεισαν. Οι παρέες μετακινήθηκαν αλλού. Στην πλατεία παρέμειναν μόνο λίγα παραδοσιακά καφενεία, με τους ηλικιωμένους θαμώνες τους να κρατούν ζωντανή μια εικόνα που θύμιζε περισσότερο παλιά Λάρισα παρά σύγχρονη ευρωπαϊκή πόλη. Δυο ήταν τα τελευταία… η Αίγλη επί της Παπαναστασίου δίπλα από τον σημερινό Κωτσόβολο και το Πανελλήνιον το μικρό καφενεδάκι επί της Κύπρου· αυτά συνέχισαν να βγάζουν λίγα τραπεζάκια στην πλατεία. Μέχρι που ήρθε η πανδημία και έβαλε οριστικό τέλος και σε αυτή την τελευταία περίοδο.

Για πρώτη φορά μετά από πολλές δεκαετίες η Κεντρική πλατεία έμοιαζε να έχει χάσει τον ρόλο της. Αλλά φαίνεται πως τελικά η ιστορία της δεν τελείωσε εκεί…

Τα τελευταία περίπου δύο χρόνια παρατηρείται μια ενδιαφέρουσα αντιστροφή της πορείας. Η εγκατάσταση δύο μεγάλων αλυσίδων καφέ στις απέναντι πλευρές της πλατείας φαίνεται να επαναφέρει σταδιακά κόσμο στον χώρο. Πρώτα ήρθε το Bruno στην Παπαναστασίου, στο ισόγειο του κτιρίου όπου παλαιότερα στεγαζόταν η Α΄ ΔΟΥ. Λίγο αργότερα ακολούθησε το White Lobster στην πλευρά της Μεγάλου Αλεξάνδρου. Και τα δύο επέλεξαν να απλώσουν τα τραπεζοκαθίσματά τους επί της πλατείας, επαναφέροντας μια εικόνα που για δεκαετίες χαρακτήριζε το κέντρο της Λάρισας.

Η Λάρισα του 2026 δεν είναι η Λάρισα του 1930, ούτε του 1960 ούτε του 1980. Το κοινό είναι διαφορετικό, οι συνήθειες διαφορετικές, ακόμη και η έννοια της βόλτας έχει αλλάξει. Ωστόσο, για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια, η Κεντρική πλατεία δείχνει ξανά να διεκδικεί έναν ενεργό ρόλο στον χάρτη της καθημερινότητας της πόλης.

Ίσως τελικά οι πόλεις να λειτουργούν όπως οι άνθρωποι. Μπορεί να αλλάζουν συνήθειες, να μετακινούν τα ενδιαφέροντά τους και να ανακαλύπτουν νέα στέκια, αλλά πάντοτε επιστρέφουν στα σημεία από όπου ξεκίνησαν… Και για τη Λάρισα, το σημείο αυτό ήταν η Κεντρική Πλατεία· με όσα ονόματα κι αν έχει αλλάξει σε όλη αυτή τη διαδρομή.