Ελληνικό χρέος: Τι σημαίνει η άνοδος των αποδόσεων στα ομόλογα – Πώς αλλάζει το σκηνικό

Οι χρηματιστηριακές αγορές μπορεί να συνεχίζουν να κινούνται κοντά σε ιστορικά υψηλά, στηριζόμενες στο αφήγημα της τεχνητής νοημοσύνης και στα ισχυρά εταιρικά κέρδη, όμως η αγορά ομολόγων στέλνει ένα πολύ διαφορετικό μήνυμα. Η απότομη άνοδος των αποδόσεων σε ΗΠΑ, Βρετανία, Ευρωζώνη και Ιαπωνία αποτυπώνει ότι οι επενδυτές αρχίζουν να προεξοφλούν ένα σενάριο πιο επίμονου πληθωρισμού. Δεν βλέπουν πλέον τη γεωπολιτική κρίση στη Μέση Ανατολή ως ένα προσωρινό σοκ, αλλά ως μέρος μιας νέας εποχής διαδοχικών διαταραχών προσφοράς άλλωστε έχουν προηγηθεί πανδημία, Ουκρανία, ενεργειακές κρίσεις, εμπορικοί περιορισμοί και τώρα ο κίνδυνος στον Περσικό Κόλπο.

Το αποτέλεσμα; Οι επενδυτές ζητούν υψηλότερο «τίμημα» για να δανείζουν κράτη.

Το αμερικανικό 10ετές κινείται κοντά στο 4,6%, το 30ετές πέρασε το όριο του 5%, ενώ αντίστοιχη ανοδική πορεία καταγράφεται και στην Ευρώπη. Η αγορά ουσιαστικά λέει ότι δεν πιστεύει πλέον εύκολα στην επιστροφή στο περιβάλλον χαμηλού πληθωρισμού και φθηνού χρήματος της προηγούμενης δεκαπενταετίας και ι αυτό έχει σημασία γιατί τα ομόλογα δεν μετρούν απλώς το κόστος δανεισμού, μετρούν και τις προσδοκίες για το μέλλον.

Όταν ανεβαίνουν οι αποδόσεις των μακροπρόθεσμων τίτλων, οι επενδυτές δείχνουν ότι φοβούνται πως οι πληθωριστικές πιέσεις θα παραμείνουν για μεγαλύτερο διάστημα. Όταν μάλιστα οι αποδόσεις των διετών αυξάνονται έντονα, όπως συμβαίνει τώρα, η αγορά ουσιαστικά «βλέπει» ότι οι κεντρικές τράπεζες ίσως χρειαστεί όχι μόνο να καθυστερήσουν μειώσεις επιτοκίων αλλά ακόμη και να επιστρέψουν σε αυστηρότερη πολιτική.

Τι σημαίνει για την Ελλάδα;

Το ερώτημα είναι τι σημαίνει αυτό για την Ελλάδα. Η χώρα μπορεί να έχει πλέον πολύ διαφορετικό προφίλ χρέους σε σχέση με την κρίση της προηγούμενης δεκαετίας, όμως δεν μένει ανεπηρέαστη από το διεθνές περιβάλλον. Το ελληνικό 10ετές κινείται ήδη κοντά στο 3,8%, με το spread έναντι της Γερμανίας γύρω στις 69 μονάδες βάσης. Η εικόνα παραμένει διαχειρίσιμη, κυρίως επειδή η Ελλάδα διαθέτει ένα ιδιαίτερα προστατευμένο προφίλ χρέους με μεγάλο μέρος του να βρίσκεται στα χέρια των ευρωπαϊκών θεσμών, έχει πολύ μεγάλες διάρκειες αποπληρωμής και χαμηλό σταθερό επιτόκιο. Αυτό λειτουργεί σαν «ασπίδα» απέναντι στις βραχυπρόθεσμες αναταράξεις. Ωστόσο, υπάρχει και η άλλη όψη.

Αν ο κόσμος περάσει πράγματι σε μια περίοδο επίμονα υψηλότερου πληθωρισμού και υψηλότερων επιτοκίων, τότε το κόστος νέου δανεισμού θα αυξηθεί διεθνώς και αυτό αφορά όχι μόνο τα κράτη αλλά και επιχειρήσεις, στεγαστικά δάνεια, επενδύσεις και συνολικά την ανάπτυξη. Για μια χώρα όπως η Ελλάδα, που εξακολουθεί να έχει από τα υψηλότερα επίπεδα δημόσιου χρέους στην Ευρώπη ως ποσοστό του ΑΕΠ, η διατήρηση χαμηλού κόστους χρηματοδότησης είναι κρίσιμη. Η μεγάλη διαφορά σε σχέση με το παρελθόν είναι ότι σήμερα ο κίνδυνος δεν προέρχεται από δημοσιονομική εκτροπή αλλά από ένα εξωτερικό σοκ όπως η ενέργεια, η γεωπολιτική και πληθωρισμός.

Και εδώ βρίσκεται ίσως το σημαντικότερο μήνυμα των ομολόγων. Η αγορά δεν φοβάται μόνο τον πόλεμο ή το πετρέλαιο. Φοβάται ότι τελειώνει οριστικά η εποχή πάνω στην οποία χτίστηκε η μετα-2008 οικονομία με μηδενικά επιτόκια, φθηνή ενέργεια, άφθονη ρευστότητα. Αν αυτό επιβεβαιωθεί, τότε οι χώρες με υψηλό χρέος ακόμη και όσες σήμερα εμφανίζονται προστατευμένες θα χρειαστεί να λειτουργήσουν σε ένα πολύ πιο απαιτητικό περιβάλλον με την Ελλάδα να πρέπει να συνεχίσει να διατηρεί δημοσιονομικά «μαξιλάρια», ακριβώς γιατί οι αγορές ομολόγων δείχνουν ότι το χρήμα ίσως να μην ξαναγίνει τόσο φθηνό όσο ήταν την προηγούμενη δεκαετία.