Σύνδεσμος Βορειοηπειρωτών Θεσσαλία «ο Πύρρος»: 17 Μαΐου 1914μ –  Αναγνώριση της Αυτονομίας της Βορείου Ηπείρου με το Πρωτόκολλο της Κέρκυρας

Σε ανακοίνωσή του ο Σύνδεσμος Βορειοηπειρωτών Θεσσαλία «ο Πύρρος», αναφέρει τα εξής:

Η 17η Φεβρουαρίου 1914, ημέρα Ανακηρύξεως της Αυτονομίας της Βορείου Ηπείρου, αποτελεί κορυφαίο ορόσημο στην πολυκύμαντη ιστορική πορεία του Βορειοηπειρωτικού Ελληνισμού. Η μαχητικότητα των Βορειοηπειρωτών και η αταλάντευτη προσήλωση στην ελληνική τους συνείδηση αλλά και ο πόθος τους για ελευθερία είχαν ως αποτέλεσμα την υπογραφή του Πρωτοκόλλου της Κερκύρας στις 17 Μαΐου 1914.

Το Πρωτόκολλο υπογράφηκε στην Κέρκυρα στις 4/17 Μαΐου 1914, ανάμεσα στην  Αλβανική κυβέρνηση, την οποία εκπροσωπούσε ο πρίγκιπας Wied (Vidi I) και του Γεωργίου Χρηστάκης – Ζωγράφος, προέδρου της «Αυτόνομης Δημοκρατίας της Βορείου Ηπείρου». Με την συνυπογραφή αυτή, τερματίστηκαν οι ένοπλες συγκρούσεις ανάμεσα στην Αλβανική χωροφυλακή και τους Ιερούς Λόχους της Β/Η και παραχωρήθηκε αριθμός δικαιωμάτων και προνομίων στον Ελληνικό τοπικό πληθυσμό της Βορείου Ηπείρου. Οι Πρέσβεις των Μεγάλων Δυνάμεων ανήγγειλαν στην Ελλάδα ότι οι κυβερνήσεις των εγκρίνουν το Πρωτόκολλο και η Αλβανική κυβέρνηση αποδέχτηκε την συμφωνία και απέδωσε το επίσημο έγγραφο του πρωτοκόλλου στις 23 Ιουνίου 1914 στην αυτόνομη κυβέρνηση της Βορείου Ηπείρου.

Το πρωτόκολλο της Κερκύρας προβλέπει τα δικαιώματα και τις ελευθερίες  της  Ελληνικής μειονότητας στην Βόρειο Ήπειρο και μάλιστα  των δύο μεσημβρινών Νομών στους οποίους υπάγονται οι επαρχίες, Αγίων Σαράντα,  Δέλβινου,  Αργυροκάστρου, Τεπελενίου, Πρεμετής, Πωγωνίου, Λεσβικίου,  Ερσέκας κτλ. για τις οποίες προβλέπεται τοπική αυτοδιοίκηση και  οργάνωση της περιοχής κατ’ αναλογία του πληθυσμού,  ελεύθερη άσκηση της ορθόδοξης θρησκευτικής πίστεως, την αναγνώριση της Ελληνικής γλώσσας ως επίσημης, διατήρηση των Ελληνικών Κοινοτήτων, των Ιδρυμάτων τους και της περιουσίας τους, ελεύθερη εκπαίδευση με  ιδιωτικά σχολεία, στα οποία η διδασκαλία θα γίνονταν  αποκλειστικά στην ελληνική γλώσσα, συγκρότηση τοπικής χωροφυλακής από τον αυτόχθονα ελληνικό πληθυσμό, τελωνεία, δικαιοσύνη  κτλ. που όλα μαζί τα δικαιώματα αυτά, συνθέτουν το καθεστώς της Αυτονομίας, την  οποία εγγυήθηκαν και οι Δυνάμεις που ίδρυσαν το τεχνητό κράτος της Αλβανίας στη Συνδιάσκεψη του Λονδίνου, σύμφωνα με το άρθρο 13 του Πρωτοκόλλου της Κερκύρας . (δηλ. η Γερμανία, η Τουρκία, η Αυστρία, η Ουγγαρία, η Γαλλία, η Μεγάλη Βρετανία και η Ιρλανδία και η Ρωσία).
Το «Πρωτόκολλο της Κέρκυρας» δεν ακυρώθηκε από καμιά μεταγενέστερη σύμβαση, ούτε έχει ημερομηνία λήξης. Στο συμβούλιο των υπουργών των Εξωτερικών των τεσσάρων νικητριών Δυνάμεων (Ηνωμένων Πολιτειών, Σοβιετικής ‘Ένωσης, Βρετανίας και Γαλλίας) το 1946 και πάλι δεν ικανοποιήθηκε το αίτημα της Ελλάδος και η Βόρειος Ήπειρος (αντέδρασε έντονα ο υπουργός των Εξωτερικών της Σοβιετικής Ένωσης Mολότωφ) παρέμεινε στην αλβανική επικράτεια. Όμως αποφασίσθηκε ότι θα εξετασθεί ξανά μετά την Ένωση της Γερμανίας…Η συνθήκη των Παρισίων το 1946 που είναι και σήμερα σε ισχύ, κρατά ανοιχτό το ζήτημα της Βορείου Ηπείρου!

«Εκείνο πάντως το οποίο οφείλουν όλαι αι Ελληνικαί Κυβερνήσεις να γνωρίζουν, είναι ότι το θέμα της Βορείου Ηπείρου υφίσταται. Και εκείνον το οποίον απαγορεύεται εις τον αιώνα, είναι δι΄ οιονδήποτε λόγον η απάρνησις του ιερού αιτήματος… Καθ΄ όσον αφορά την Βόρειο Ήπειρο η διεκδίκησις είναι ιερά και απαράγραπτος»

[Γεώργιος Παπανδρέου (Ο Γέρος της Δημοκρατίας). Από ομιλία του στη Βουλή των Ελλήνων στις 12/6/1960]