Viral
Τι απαντάμε στον ασθενή με άνοια που λέει: «Θέλω να πάω σπίτι» – Ποια παγίδα να αποφύγουμε
Όταν ένας άνθρωπος με άνοια λέει «θέλω να πάω σπίτι», συχνά δεν μιλά για έναν τόπο, αλλά για την ανάγκη να νιώσει ασφαλής. Δείτε τι απαντάμε σε αυτό το αίτημα και ποια παγίδα πρέπει να αποφύγουμε
Η κυρία Μ. στέκεται στον διάδρομο και κοιτάζει την εξώπορτα. «Θέλω να πάω σπίτι». Ζει δεκαετίες σε αυτό το διαμέρισμα. Τα έπιπλα είναι στην ίδια θέση, οι φωτογραφίες κρέμονται αναλλοίωτες στον τοίχο. Όταν ο γιος της λέει: «Μαμά, είσαι σπίτι», εκείνη ανησυχεί. Για εκείνον είναι ένας τόπος. Για εκείνη δεν είναι πλέον ένα συναίσθημα.
Σκέφτομαι συχνά μια άλλη γυναίκα. Θα την αποκαλώ κυρία Β. Δεν ήρθε στο νοσοκομείο λόγω άνοιας. Ήταν κάτι άλλο, μια σωματική πάθηση, μια προγραμματισμένη εισαγωγή.
Στην πρώτη συνομιλία φαινόταν φιλική, ήρεμη, διακριτική. Μόνο σιγά – σιγά αρχίσαμε να παρατηρούμε μερικά φαινομενικά ασήμαντα πράγματα: Τακτοποιούσε συνεχώς την ντουλάπα της. Έβαζε τα ρούχα μέσα, τα έβγαζε, τα δίπλωνε ξανά. Στο φαγητό κοιτούσε για ώρα το πιάτο της. Μερικές φορές καθόταν δέκα, δεκαπέντε λεπτά πριν πάρει την πρώτη κουταλιά. Όχι επειδή δεν πεινούσε, αλλά σαν να έπρεπε να θυμηθεί πώς να φάει.
Μάθαμε ότι ζούσε μόνη. Ότι δεν έβλεπε κανέναν καθημερινά. Ότι εδώ και μήνες τα κατάφερνε σιωπηλά στο σπίτι της. Ή μάλλον, κανείς δεν είχε αντιληφθεί ότι δεν τα κατάφερνε πια.
Μετά από μερικές μέρες στο τμήμα, κάτι άλλαξε. Η ανησυχία υποχώρησε. Τα γεύματα απέκτησαν ρυθμό. Ήξερε τα πρόσωπα των νοσηλευτών, ήξερε πότε γινόταν η επίσκεψη, πότε έσβηνε το φως. Και τότε είπε μια φράση που δεν με άφησε σε ησυχία: «Δεν θέλω να πάω σπίτι».
Σκέφτηκα πολύ τι σήμαινε αυτό. Στο σπίτι είχε ελευθερία. Αλλά όχι δομή. Όχι σταθερότητα. Όχι μια φωνή που ήξερε το όνομά της. Εδώ, τα είχε όλα αυτά.
Εδώ αρχίζει η κατανόηση της άνοιας.
Όχι σε ιατρικούς όρους. Όχι σε αποτελέσματα των τεστ. Αλλά, στη στιγμή που σταματάμε να ρωτάμε: «Τι δεν πάει καλά με αυτόν τον άνθρωπο;» και αρχίζουμε να ρωτάμε: «Τι χρειάζεται αυτός ο άνθρωπος τώρα;».
Τι είναι η άνοια – και τι δεν είναι
Όταν ένας δικός μας άνθρωπος αρχίζει να ξεχνά μικρά, καθημερινά πράγματα, η πρώτη μας αντίδραση είναι συχνά να καθησυχάζουμε τον εαυτό μας: «Μεγαλώνει, είναι φυσιολογικό». Όμως η άνοια δεν είναι φυσιολογικό μέρος της γήρανσης. Είναι μια χρόνια, εξελισσόμενη πάθηση του εγκεφάλου. Επηρεάζει τη σκέψη, τη συμπεριφορά, την επικοινωνία, τον προσανατολισμό και συχνά την ίδια την προσωπικότητα.
Κρατήστε αυτή τη σκέψη: Ο άνθρωπός σας δεν συμπεριφέρεται έτσι επειδή το επιλέγει, αλλά επειδή η νόσος δεν του επιτρέπει να πράξει διαφορετικά.
«Θέλω να πάω σπίτι»
Υπήρχε μια στιγμή που δεν θα ξεχάσω. Μία ηλικιωμένη κυρία, σε προχωρημένο στάδιο, καθόταν στη μονάδα και επαναλάμβανε συνεχώς: «Θέλω να πάω σπίτι».
Ήταν ήδη στο δωμάτιό της, με τα πράγματα της, με τις φωτογραφίες της. Όμως, δεν ζητούσε έναν τόπο. Ζητούσε μια αίσθηση. Τον τόπο όπου κάποτε ένιωθε ασφαλής, χρήσιμη, αναγνωρίσιμη. Εκεί όπου είχε ρόλο και ταυτότητα.
Η παγίδα είναι να απαντήσεις στα λόγια: «Μα εδώ είναι το σπίτι σου!» Αυτό αυξάνει τη σύγχυση και τον εκνευρισμό. Αυτό που χρειάζεται, είναι να απαντήσουμε στο συναίσθημα: «Σε καταλαβαίνω. Είμαι εδώ μαζί σου».
Το συναίσθημα δεν χάνεται
Ο άνθρωπος με άνοια μπορεί να μην θυμάται το όνομά σου ή τη συγγένειά σας. Όμως, το συναισθηματικό ραντάρ παραμένει ενεργό. Αντιλαμβάνεται αν τον πλησιάζεις με σεβασμό ή αδιαφορία. Αν η φωνή σου είναι ζεστή ή βιαστική. Αν η παρουσία σου του λέει: «είσαι σε ασφαλή τόπο».
Τι να θυμάσαι πάντα
- Η άνοια δεν είναι φυσιολογική γήρανση, είναι νόσος του εγκεφάλου
- Κάθε μορφή άνοιας είναι διαφορετική, κάθε άνθρωπος είναι μοναδικός
- «Θέλω να πάω σπίτι» = αναζητώ ασφάλεια, όχι γεωγραφικό τόπο. Απάντησε στο συναίσθημα, όχι στα λόγια
- Το συναίσθημα παραμένει ενεργό μέχρι το τέλος
- Η κατανόηση αλλάζει τον τρόπο που στεκόμαστε δίπλα τους.
*Απόσπασμα από το βιβλίο «Όταν η μνήμη χάνεται. Ένας οδηγός για συγγενείς και φροντιστές ανθρώπων με άνοια».
Ελάτε στην ομάδα μας στο viber για να ενημερώνεστε πρώτοι για τις σημαντικότερες ειδήσεις
