Γιατί χαίρεσαι όταν σου ακυρώνουν τα σχέδια τελευταία στιγμή; Η επιστήμη απαντά

Xαίρεσαι όταν σου ακυρώνουν τα σχέδια τελευταία στιγμή; Η επιστήμη δίνει, πράγματι, μια πολύ ενδιαφέρουσα εξήγηση σε αυτό το φαινόμενο που όλοι λίγο-πολύ έχουμε βιώσει. Ο όρος που χρησιμοποιούν οι ερευνητές είναι «κερδισμένος χρόνος» (gained time), δηλαδή ο ελεύθερος χρόνος που προκύπτει απρόσμενα. Σύμφωνα με την ανάλυση του StudyFinds, αυτός ο χρόνος δεν βιώνεται απλώς ως επιπλέον, αλλά ως πιο «μεγάλος» και πιο ουσιαστικός σε σχέση με τον προγραμματισμένο ελεύθερο χρόνο. Με άλλα λόγια, η ώρα που δεν περίμενες να έχεις, μπορεί να σου φανεί πιο σημαντική από την ώρα που γνώριζες ήδη ότι σου ανήκει.

Για να το αποδείξουν αυτό, οι ερευνητές πραγματοποίησαν πειράματα με φοιτητές. Σε μία περίπτωση, μια ομάδα ενημερώθηκε ότι μια διάλεξη θα τελείωνε νωρίτερα, ενώ μια άλλη ομάδα πίστευε ότι θα διαρκούσε περισσότερο, αλλά τελικά αποχώρησε στον ίδιο ακριβώς χρόνο με την πρώτη. Παρότι και οι δύο ομάδες είχαν τον ίδιο ελεύθερο χρόνο, εκείνοι που δεν τον περίμεναν ένιωθαν ότι είχαν περισσότερο χρόνο στη διάθεσή τους και κινούνταν πιο χαλαρά. Η διαφορά δεν ήταν αντικειμενική, αλλά καθαρά ψυχολογική – και αυτό είναι το σημείο-κλειδί.

Το φαινόμενο αυτό εξηγείται μέσα από την έννοια του «contrast effect», όπως ορίζεται από την American Psychological Association. Πρόκειται για την τάση του εγκεφάλου να αξιολογεί μια εμπειρία συγκριτικά με αυτό που προηγήθηκε ή με αυτό που περίμενε. Στην περίπτωση της ακύρωσης σχεδίων, συγκρίνεις ασυνείδητα τον «καθόλου ελεύθερο χρόνο» που περίμενες, με τον ξαφνικό χρόνο που προέκυψε. Έτσι, ο χρόνος αυτός μοιάζει πιο πολύτιμος, πιο μεγάλος και πιο ευχάριστος, ακόμη κι αν στην πραγματικότητα είναι ο ίδιος.

Αξίζει μάλιστα να σημειωθεί ότι αυτή η αντίδραση δεν εξαρτάται απαραίτητα από το αν ήθελες όντως να ακυρωθεί το σχέδιο. Η αντίληψη του χρόνου παραμένει ίδια, είτε πρόκειται για κάτι που δεν ήθελες να κάνεις (όπως ένα ραντεβού), είτε για κάτι ευχάριστο. Όπως εξηγεί ο πρώην καθηγητής κλινικής ψυχολογίας Michael Wiederman, η αίσθηση ότι «κερδίζεις χρόνο» έχει να κάνει περισσότερο με την προσδοκία και λιγότερο με την ίδια τη δραστηριότητα. Ο εγκέφαλος εστιάζει στο ότι απέφυγες μια δέσμευση, όχι στο τι ακριβώς ήταν αυτή.

Το πιο ενδιαφέρον, όμως, είναι ότι αυτή η ψευδαίσθηση δεν μένει μόνο στο πώς νιώθουμε, αλλά επηρεάζει και το πώς κινούμαστε. Οι άνθρωποι που αποκτούν «κερδισμένο χρόνο» τείνουν να επιβραδύνουν, να χαλαρώνουν και να λειτουργούν όντες λιγότερο αγχωμένοι.

govastileto.gr