Αυτά τα χωριά του Πηλίου θα σας κάνουν να πιστέψετε στα παραμύθια

Από τη θέα που αγκαλιάζει τον Παγασητικό μέχρι τα λιθόστρωτα καλντερίμια και τα επιβλητικά αρχοντικά, τα χωριά του Πηλίου διατηρούν μια σπάνια ισορροπία ανάμεσα στην αυθεντικότητα και τη σύγχρονη φιλοξενία. Η Πορταριά, η Μακρινίτσα, οι Μηλιές και η Αργαλαστή εκπροσωπούν τέσσερις συμπληρωματικές εκφράσεις του ίδιου τόπου, βαθιά ριζωμένες στην παράδοση και το φυσικό τοπίο του Βουνού των Κενταύρων και αποτελούν ιδανικά σημεία για ημερήσιες και όχι μόνο εξορμήσεις.

Μακρινίτσα: Το μπαλκόνι του Πηλίoυ

Η Μακρινίτσα, ένα από τα πιο όμορφα και καλοδιατηρημένα χωριά του Πηλίου, διατηρεί στο μεγαλύτερο μέρος του αναλλοίωτη την παραδοσιακή αρχιτεκτονική της κληρονομιά. Δεκάδες παραδοσιακά οικήματα διατηρούνται μέχρι σήμερα και πολλά έχουν μετατραπεί σε ξενώνες, προσφέροντας άνετη διαμονή σε επισκέπτες.

Στο χωριό διακρίνονται πύργοι που χρονολογούνται από τον 17ο και 18ο αιώνα, ενώ το εκτεταμένο λιθόστρωτο δίκτυο δρόμων έχει χαρακτηριστεί ως «Ιστορικό Διατηρητέο Μνημείο». Ολόκληρη η Μακρινίτσα είναι Διατηρητέος Παραδοσιακός Οικισμός υπό απόλυτη προστασία, γεγονός που εξασφαλίζει την διατήρηση της μοναδικής πολιτιστικής και αρχιτεκτονικής της ταυτότητας.

Κτισμένη αμφιθεατρικά στην πλαγιά του Πηλίου, με σημαντικές υψομετρικές διαφορές ανάμεσα στις συνοικίες, η Μακρινίτσα προσφέρει απρόσκοπτη πανοραμική θέα προς τον Παγασητικό Κόλπο και την πόλη του Βόλου. Γι’ αυτόν τον λόγο έχει επικρατήσει ο χαρακτηρισμός «Μπαλκόνι του Πηλίου», που αποδίδεται στον Ελευθέριο Βενιζέλο κατά την επίσκεψή του στο χωριό το 1934.

Η πλατεία Μπράνη, στην είσοδο του χωριού, είναι περιοχή ιδιαίτερου φυσικού κάλλους, ενώ η μεγάλη κεντρική πλατεία με τις ταβέρνες και τα καφενεία επιβεβαιώνει τη φήμη της Μακρινίτσας για όμορφη θέα. Στην πλατεία δεσπόζουν η μαρμάρινη κρήνηΛιοντάρια (ή «Αθάνατο νερό») του 1809 και η εκκλησία του Αϊ‑Γιάννη του Πρόδρομου (1792), με λιθανάγλυφα του λαϊκού γλύπτη Θεοδόσιου. Το δημοτικό καφενείο «Θεόφιλος» διατηρεί την παραδοσιακή ατμόσφαιρα με τοιχογραφίες εμπνευσμένες από το έργο του λαϊκού ζωγράφου Θεόφιλου. Τα μονοπάτια που ξεκινούν από την πλατεία Μπράνη οδηγούν προς το Πουρί και άλλους προορισμούς, προσφέροντας στους πιο έμπειρους περιπατητές διαδρομές που ξεπερνούν τα 18 χιλιόμετρα μέσα στη φύση του Πηλίου.

Η συνοικία της Παναγίας αντιπροσωπεύει τον αρχικό πυρήνα του χωριού γύρω από το εκκλησιαστικό συγκρότημα. Στη λιθόστρωτη αυλή βρίσκεται ο ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, αρχικά κτισμένος το 1767 και ανακαινισμένος το 1963, με ιδιαίτερα λιθανάγλυφα. Στην περιοχή αυτή συναντώνται επίσης το Δεσποτικό, η μοναδική δίπατη εκκλησία του Πηλίου, καθώς και οι ναοί των Αγίων Πάντων και του Αγίου Νικολάου. Στη νοτιότερη συνοικία Κουκουράβα ξεχωρίζει ο επιβλητικός αμυντικός πύργος του Σκοτεινιώτη, ενώ ο πύργος των Αξελών βρίσκεται στη συνοικία της Αγίας Τριάδας.

Ένα από τα πιο εντυπωσιακά σημεία του χωριού είναι το διάσελο στη συνοικία Κουκουράβα, όπου ενώνονται οι ρεματιές Πατουσιά και Μέγα Ρέμα και απλώνεται το λιθόστρωτο καλντερίμι έως τον κοινοτικό δρόμο. Από εκεί ξεκινά μονοπάτι στο Μέγα Ρέμα, όπου υπήρχαν παλιότερα ντριστέλες (νεροτριβές) και βυρσοδεψεία, καθώς και πολλά πέτρινα τοξωτά γεφύρια που μαρτυρούν την παραδοσιακή χρήση των νερών της περιοχής. Το δίκτυο των καλντεριμιών έχει κατασκευαστεί από Ηπειρώτες μαστόρους και καλύπτει τις υψομετρικές διαφορές μεταξύ των συνοικιών του χωριού, ενώ οι παλιές κρήνες, περισσότερες από εξήντα, μαρτυρούν την ιστορική σημασία του νερού στην καθημερινή ζωή.

Στο πολιτιστικό επίπεδο, αξίζει ιδιαίτερα η επίσκεψη στο Βυζαντινό Μουσείο Μακρινίτσας «Οξεία Επίσκεψις». Το μουσείο στεγάζεται σε σύγχρονο κτίριο κοντά στην κεντρική πλατεία και φιλοξενεί πλούσια συλλογή βυζαντινών και μεταβυζαντινών εκθεμάτων που προέρχονται από εκκλησίες και παλιές κοινότητες της περιοχής. Μεταξύ των σημαντικότερων εκθεμάτων είναι το σπάνιο μαρμάρινο ανάγλυφο της Παναγίας Οξείας Επισκέψεως του 13ου αιώνα, ιερά σκεύη, άμφια, λάβαρα, επιτάφιοι και ξυλόγλυπτα τμήματα τέμπλων και θύρων, καθώς και εικόνες του λαϊκού ζωγράφου Θεόφιλου. Το μουσείο διοργανώνει και εκπαιδευτικά προγράμματα που εστιάζουν στην τέχνη και την τεχνική της βυζαντινής εικόνας, καθιστώντας την επίσκεψη ενδιαφέρουσα τόσο για ενήλικες όσο και για μαθητές που θέλουν να γνωρίσουν την εκκλησιαστική τέχνη και το πνευματικό υπόβαθρο της περιοχής.

Πορταριά:  Αρχοντικό στολίδι

Η Πορταριά αποτελεί μία από τις πιο ελκυστικά και εύκολα προσβάσιμα σημεία του Πηλίου, μόλις λίγα χιλιόμετρα από τον Βόλο. Πρόκειται για άκρως δημοφιλή προορισμό, γεμάτο ζωή τα Σαββατοκύριακα και κατά τις περιόδους διακοπών, έχοντας ταυτόχρονα και το πλεονέκτημα των αναπτυγμένων υποδομών.

Τα ξενοδοχεία, τα καταστήματα με τοπικά προϊόντα, τα εστιατόρια και τα καφέ κάνουν τη διαμονή και την επίσκεψη άνετη και απολαυστική.

Η αρχιτεκτονική της Πορταριάς παραμένει αυθεντικά πηλιορείτικη, με καλντερίμια που αποκαλύπτουν τη μοναδική φύση και τον χαρακτήρα του βουνού. Στην πλατανοσκέπαστη κεντρική πλατεία «Μελίνα Μερκούρη», απολαμβάνοντας την ηρεμία της ή περπατώντας στα λιθόστρωτα δρομάκια, οι επισκέπτες αντιλαμβάνονται αμέσως γιατί το χωριό είναι τόπος χαλάρωσης και αισθητικής απόλαυσης.

Σημαντικό αξιοθέατο αποτελεί η Παναγία Πορταρέα, ένα από τα σημαντικότερα εκκλησιαστικά μνημεία της περιοχής, γύρω από το οποίο, σύμφωνα με την επικρατέστερη άποψη, αναπτύχθηκε ο οικισμός. Ο ναός αναστηλώθηκε και αγιογραφήθηκε στα μέσα του 16ου αιώνα από τον μοναχό της Σουρβιάς Δανιήλ, ενώ από τον αρχικό ναό διασώζονται τα χαμηλά τμήματα της τοιχοποιίας και οι μοναδικές τοιχογραφίες του. Το προαύλιο που μοιράζεται με τον Ιερό Ναό του Αγίου Νικολάου (1856), με την κρήνη και το μεγάλο κυπαρίσσι, συνθέτει ένα από τα πιο γραφικά σημεία του χωριού. Ο Άγιος Νικόλαος ξεχωρίζει με το επιχρυσωμένο νεοκλασικό τέμπλο και το ψηλό καμπαναριό του, ενώ στον περίβολό του υπάρχει μνημείο για τους πεσόντες πολέμων.

Τα αιγυπτιώτικα και πηλιορείτικα αρχοντικά είναι διάσπαρτα στον οικισμό, πολλά αναπαλαιωμένα και λειτουργούν σήμερα ως ξενώνες και ξενοδοχεία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το Αρχοντικό Ζούλια, που στεγάζει το Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείο, καθώς και το εντυπωσιακό Αρχοντικό Κανταρτζή, που λειτουργούσε ως ξενοδοχείο. Στα δεκαετίες ανακαινισμένα αυτά κτήρια, ο επισκέπτης μπορεί να δει τα δύο διαφορετικά αρχιτεκτονικά σχέδια: τα «Αιγυπτιώτικα» με διπλή σκάλα και μπαλκόνι στον πάνω όροφο και τα κλασικά πηλιορείτικα με είσοδο στο επίπεδο της αυλής.

Το Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείο αποτελεί σταθμό για όσους θέλουν να εμβαθύνουν στην ιστορία της Πορταριάς και των κατοίκων της. Η συλλογή του, εμπλουτισμένη από το 2021, περιλαμβάνει οικογενειακά κειμήλια, φωτογραφίες και αντικείμενα, και η επίσκεψη επιτρέπει την πλήρη εσωτερική παρατήρηση ενός αυθεντικού αιγυπτιώτικου αρχοντικού του δεύτερου μισού του 19ου αιώνα, με ημερομηνία ανέγερσης το 1864.

Η φύση γύρω από την Πορταριά εντυπωσιάζει. Από την πλατεία και τα καλντερίμια αποκαλύπτονται οι οξιές, οι καστανιές και οι αγριόλευκες, ενώ η θέα εκτείνεται στον Παγασητικό Κόλπο και το Αιγαίο. Οι πεζοπορικές διαδρομές προς τα Χάνια ή προς τη Μακρινίτσα και το Κατηχώρι προσφέρουν ευκαιρίες για ορεινή πεζοπορία και ποδήλατο, με μονοπάτια που ακολουθούν τοπία γεμάτα ρυάκια, πλατάνια, κισσούς και φτέρες. Το Μονοπάτι των Κενταύρων, σύμφωνα με τον θρύλο, χρησιμοποιούσαν τα μυθικά πλάσματα για να φτάσουν στο ανατολικό Πήλιο αλλά και στον γειτονικό παραλιακά Κίσσαβο.

Μηλιές: Όλο το Πήλιο σε ένα σημείο

Πολλοί λένε πως αν θέλεις να γνωρίσεις το Πήλιο σε συμπυκνωμένη μορφή, αρκεί να επισκεφτείς τις Μηλιές, ένα χωριό που καταφέρνει, με τον δικό του τρόπο, να χωρέσει μέσα του τη φύση, την ιστορία, την αρχιτεκτονική και τον μύθο ενός ολόκληρου βουνού.

Χτισμένες σε υψόμετρο 400 μέτρων, στους πρόποδες του Πηλίου, οι Μηλιές ξεχωρίζουν μέσα σε ένα τοπίο κατάφυτο από καστανιές, ελιές και –φυσικά– μηλιές. Η παράδοση θέλει τον οικισμό να ιδρύεται από πρόσφυγες που έφτασαν εδώ από τις Μηλιές της Εύβοιας για να γλιτώσουν από τις πειρατικές επιδρομές. Η πρώτη γραπτή μαρτυρία για την ύπαρξη του χωριού χρονολογείται το 1510, όμως η μεγάλη ακμή θα έρθει αργότερα, στα τέλη του 18ου αιώνα.

Οι Μηλιές συνδέθηκαν άρρηκτα με μία από τις σημαντικότερες μορφές του Νεοελληνικού Διαφωτισμού, τον Άνθιμο Γαζή. Χάρη στη δράση του ιδρύθηκε το 1814 η περίφημη Μηλιώτικη Σχολή, ένα εκπαιδευτικό ίδρυμα πρωτοποριακό για τα ελληνικά δεδομένα της εποχής, με διδασκαλία φυσικών επιστημών και φιλοσοφίας σε επίπεδο που ανταγωνιζόταν ευρωπαϊκά πρότυπα.

Η σχολή μπορεί να έπαψε να λειτουργεί το 1844, όμως η βιβλιοθήκη της επιβιώνει μέχρι σήμερα ως Βιβλιοθήκη «Ψυχής Άκος» – μια από τις παλαιότερες βιβλιοθήκες της Ελλάδας. Διαθέτει χιλιάδες τίτλους, σπάνιες εκδόσεις από τον 15ο έως τον 19ο αιώνα, χειρόγραφα από τον 10ο αιώνα και την επαναστατική σημαία που ύψωσε ο Γαζής το 1821. Το όνομά της σημαίνει «θεραπεία ψυχής» και αποδίδει απόλυτα την αίσθηση που αφήνει η επίσκεψη στον χώρο.

Οι Μηλιές είναι ο τερματικός σταθμός του θρυλικού Τρενάκι του Πηλίου, γνωστού ως «Μουντζούρη». Το σιδηροδρομικό έργο ολοκληρώθηκε το 1903 από τον Ιταλό μηχανικό Εβαρίστο ντε Κίρικο, πατέρα του διάσημου ζωγράφου Τζόρτζιο ντε Κίρικο. Η διαδρομή Μηλιές–Άνω Λεχώνια θεωρείται μία από τις ομορφότερες στην Ευρώπη. Το τρένο κινείται πάνω σε σιδηροδρομική γραμμή πλάτους μόλις 60 εκατοστών – από τις στενότερες στον κόσμο – διασχίζοντας πυκνά δάση, φαράγγια και πέτρινα γεφύρια. Σημείο-σύμβολο αποτελεί η περίφημη Γέφυρα Ντε Κίρικο, μοναδική για την καμπύλη που σχηματίζουν οι ράγες πάνω σε ευθύ φορέα.

Ανάμεσα στα αξιοθέατα που ξεχωρίζουν βρίσκεται ο Ιερός Ναός των Παμμεγίστων Ταξιαρχών, ένα από τα πιο ενδιαφέροντα εκκλησιαστικά μνημεία της Ελλάδας. Χρονολογείται στον 18ο αιώνα και εντυπωσιάζει για δύο λόγους. Πρώτον, εξωτερικά δεν θυμίζει εκκλησία – δεν υπήρχε καμπαναριό ούτε εμφανή θρησκευτικά σύμβολα. Παράλληλα, στο εσωτερικό έχουν τοποθετηθεί αναποδογυρισμένα πιθάρια στους τρούλους για άριστη ακουστική, ενώ η κατασκευή εξασφαλίζει ότι ο ήχος δεν διαχέεται προς τα έξω.

Δεύτερον, στον πρόναο υπάρχει η αγιογραφική παράσταση «Ο Μάταιος Βίος του Πλάνου Κόσμου», με πλήρη απεικόνιση του ζωδιακού κύκλου – μια σπάνια και θεολογικά ασυνήθιστη επιλογή για ορθόδοξο ναό, που για χρόνια παρέμενε κρυμμένη.

Στην κεντρική πλατεία αξίζει μια στάση στο Τοπικό Μουσείο Μηλεών, το οποίο φιλοξενεί τοπικές φορεσιές και αντικείμενα καθημερινής ζωής. Ο ίδιος ο οικισμός είναι ένα ζωντανό υπαίθριο μουσείο: πέτρινα αρχοντικά, καλντερίμια, βρύσες και πλατείες συνθέτουν μια εικόνα αυθεντικού πηλιορείτικου χωριού που διατηρεί τον χαρακτήρα του.

Τα μονοπάτια γύρω από τις Μηλιές οδηγούν σε ξωκλήσια, σε καταπράσινες ρεματιές και μέχρι τη θάλασσα. Η διαδρομή από τη Γέφυρα Ντε Κίρικο προς τα Καλά Νερά είναι ιδιαίτερα δημοφιλής, ενώ πιο απαιτητικές πορείες οδηγούν προς την Τσαγκαράδα ή τη Μπούφα. Το χωριό αποτελεί ιδανική βάση για φυσιολάτρες και πεζοπόρους κάθε επιπέδου.

Δενθαπρέπεισίγουρανααρχίσετενακατεβαίνετεαπ΄τις Μηλιές, εάνπροηγουμένως δενπεράσετεαπ΄τηνπανέμορφηΒυζίτσα! Απέχοντας 32χλ. από τονΒόλοκαιμόλις 4χλμαπό τις Μηλιές, ηΒυζίτσαείναι ένας παραδοσιακόςοικισμόςπουαποτελεί έναολοζώντανομνημείοτης Πηλιορείτικης αρχιτεκτονικής, με εντυπωσιακά, πετρόχτιστααρχοντικά  ναστέκουνεπιβλητικά στις πλαγιέςτουβουνού, υπογραμμίζοντας τημοναδική κουλτούρακαιπαράδοσηαυτού τουτόπου!

 Αργαλαστή: Το ζωντανό κεφαλοχώρι του Νοτίου Πηλίου

Από τα μεγαλύτερα χωριά του Νοτίου Πηλίου, η Αργαλαστή αποτελεί ένα ζωντανό κεφαλοχώρι με έντονη εμπορική δραστηριότητα και στρατηγική θέση. Χτισμένη σε σημείο-κλειδί ανάμεσα στον Παγασητικό και το Αιγαίο, λειτουργεί ως φυσική αφετηρία για την εξερεύνηση των νοτιοανατολικών ακτών του Πηλίου, αλλά και της ενδοχώρας με τους αμπελώνες και τα μικρά οινοποιεία. Το αρχιτεκτονικό της ενδιαφέρον, η μεγάλη πλατεία και η καθημερινή της κίνηση της προσδίδουν χαρακτήρα αυθεντικού πηλιορείτικου κέντρου.

Η επίσκεψη ξεκινά από τον επιβλητικό Ιερό Ναό Αγίων Αποστόλων Αργαλαστής, αφιερωμένο στους Αγίους Πέτρο και Παύλο. Η τρίκλιτη βασιλική οικοδομήθηκε το 1886 και δεσπόζει στο χωριό, ενώ το μαρμάρινο καμπαναριό της, ύψους 25 μέτρων, προστέθηκε το 1913. Αποτελεί πιστό αντίγραφο του κωδωνοστασίου της Αγίας Φωτεινής στη Σμύρνη, φέρει ελβετικό ρολόι και δύο ρωσικές καμπάνες και είναι ορατό από όλους τους δρόμους που οδηγούν στην Αργαλαστή. Ιδιαίτερα τη νύχτα, ο φωτισμός του το αναδεικνύει σε σύμβολο ολόκληρης της περιοχής.

Σε μικρή απόσταση απλώνεται η μεγάλη πλατεία, σκιερή κάτω από αιωνόβια πλατάνια. Στο κέντρο του πλακόστρωτου δαπέδου είναι χαραγμένος σε μαρμάρινο κύκλο ένας Κένταυρος, υπενθύμιση του μυθικού παρελθόντος του Πηλίου. Από εδώ ξεκινούν πέτρινα καλντερίμια που οδηγούν στις γειτονιές του χωριού, αποκαλύπτοντας ένα μωσαϊκό αρχιτεκτονικών επιρροών: παραδοσιακά σπίτια, νεοκλασικά κτίσματα και αυθεντικές πηλιορείτικες κατοικίες με πέτρινες στέγες. Οι γεμάτες λουλούδια αυλές, οι καταπράσινοι κήποι και η θέα προς τον Παγασητικό συμπληρώνουν την εικόνα.

Η Αργαλαστή διατηρεί έντονο αγροτικό χαρακτήρα. Στα καταστήματα της πλατείας θα βρει κανείς τοπικά προϊόντα – ελιές, σύκα, σταφύλια, ροδάκινα, μέλι, μαρμελάδες και γλυκά του κουταλιού – που αντικατοπτρίζουν τη γονιμότητα της περιοχής.

Κοντά στην πλατεία βρίσκεται το Παλαιό Παρθεναγωγείο Αργαλαστής, ένα λιθόκτιστο κτήριο του τέλους του 19ου αιώνα. Εγκαταλείφθηκε μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, ανακαινίστηκε το 2002 και σήμερα λειτουργεί ως χώρος εκδηλώσεων και πολιτιστικών δράσεων. Στις αρχές του 20ού αιώνα διευθυντής του υπήρξε ο φιλόλογος και ποιητής Κώστας Βάρναλης, γεγονός που προσδίδει ιδιαίτερη πνευματική βαρύτητα στο κτήριο.

Η ευρύτερη περιοχή της Αργαλαστής διαθέτει αμπελώνες σε υψόμετρο που φθάνει τα 700 μέτρα. Τα κλήματα επωφελούνται από το θαλασσινό αεράκι το καλοκαίρι και από την προστασία της πλαγιάς τον χειμώνα, δημιουργώντας ιδανικές συνθήκες για ποιοτική οινοποίηση. Τα επισκέψιμα οινοποιεία προσφέρουν οργανωμένες δράσεις γευσιγνωσίας, δίνοντας τη δυνατότητα να γνωρίσει κανείς τον σύγχρονο οινικό χαρακτήρα του Νοτίου Πηλίου μέσα σε ένα τοπίο που θυμίζει, σε σημεία, ιταλική ύπαιθρο.

Στον δρόμο προς τον Κάλαμο συναντάται η ιστορική Μονή Πάου, αφιερωμένη στον Άγιο Νικόλαο και χρονολογούμενη στον 15ο αιώνα. Ο ναός κοσμείται με μεταβυζαντινές τοιχογραφίες, ενώ σήμερα ο χώρος έχει παραχωρηθεί στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και λειτουργεί ως εκθεσιακό και συνεδριακό κέντρο. Από το σημείο αυτό ο δρόμος οδηγεί στην παραλία της Μικρής Πάου, έναν ήσυχο κόλπο με καθαρά νερά.

Η Αργαλαστή αποτελεί ιδανική βάση για εξορμήσεις τόσο προς τον Παγασητικό όσο και προς το Αιγαίο. Στα ανατολικά, σε απόσταση περίπου 15 χιλιομέτρων, βρίσκονται τα Ποτιστικά (γνωστά και ως Ξινόβρυση), η Πάλτση και η Μελανή – παραλίες με κρυστάλλινα νερά και άγρια φυσική ομορφιά. Η κατάβαση από τις καταπράσινες πλαγιές του βουνού προς τη θάλασσα προσφέρει πανοραμική θέα που εντυπωσιάζει πριν ακόμη φτάσει κανείς στην ακτή.

Πηγή: magnesianews.gr