Ομόλογα: Οι φόβοι για πληθωρισμό ή ύφεση πιέζουν τις αγορές

Σαν εκκρεμές που ταλαντεύεται χωρίς σταθερό σημείο ισορροπίας, οι διεθνείς αγορές ομολόγων ζουν ημέρες έντονης αβεβαιότητας. Από τη Νέα Υόρκη μέχρι το Λονδίνο και το Τόκιο, το κόστος δανεισμού των κυβερνήσεων μεταβάλλεται διαρκώς, αντανακλώντας έναν βαθύτερο φόβο: μήπως η παγκόσμια οικονομία βρεθεί παγιδευμένη ανάμεσα σε δύο αντίθετες δυνάμεις, τον πληθωρισμό και την ύφεση.

Οι αποδόσεις ομολόγων σε ελεύθερη πτώση και άνοδο

Η απόδοση του δεκαετούς αμερικανικού ομολόγου, ίσως ο σημαντικότερος δείκτης παγκοσμίως, παρουσιάζει έντονες διακυμάνσεις. Από επίπεδα κάτω του 4% στα τέλη Φεβρουαρίου, εκτοξεύθηκε πάνω από το 4,4% μέσα σε έναν μήνα, πριν υποχωρήσει ξανά. Αυτές οι φαινομενικά μικρές μεταβολές έχουν τεράστια σημασία, καθώς επηρεάζουν τα πάντα: από τα στεγαστικά δάνεια μέχρι τη χρηματοδότηση επιχειρήσεων.

Το φαινόμενο δεν περιορίζεται στις Ηνωμένες Πολιτείες, αναφέρει ο Economist.

Στη Βρετανία, οι αποδόσεις ξεπέρασαν το 5,1%, το υψηλότερο επίπεδο από το 2008.

Στη Γερμανία άγγιξαν το 3,1%, ενώ στην Ιαπωνία έφτασαν το 2,4% για πρώτη φορά από το 1997.

Η άνοδος ήρθε μετά την κλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή, ενώ τις τελευταίες ημέρες παρατηρείται μερική αποκλιμάκωση.

Η γεωπολιτική ως καταλύτης

Μια αισιόδοξη ανάγνωση της κατάστασης θα απέδιδε την πρόσφατη πτώση των αποδόσεων στην προσδοκία λήξης των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή. Η πιθανότητα επαναφοράς της ομαλής ροής πετρελαίου μέσω των Στενών του Ορμούζ θα μπορούσε να μειώσει τις ενεργειακές τιμές και να ελαφρύνει τα δημόσια οικονομικά.

Ωστόσο, οι επενδυτές ομολόγων σπάνια λειτουργούν με αισιοδοξία. Αντιθέτως, εστιάζουν στα χειρότερα σενάρια. Και το πιο ανησυχητικό σενάριο σήμερα έχει ένα όνομα: στασιμοπληθωρισμός.

Ο διπλός φόβος: Πληθωρισμός και ύφεση

Ο στασιμοπληθωρισμός συνδυάζει χαμηλή ανάπτυξη με υψηλό πληθωρισμό, δημιουργώντας ένα ιδιαίτερα δύσκολο περιβάλλον για τις αγορές. Οι αποδόσεις των ομολόγων επηρεάζονται από αυτές τις δύο δυνάμεις με αντίθετο τρόπο.

Όταν οι επενδυτές φοβούνται αύξηση του πληθωρισμού, απαιτούν υψηλότερες αποδόσεις για να αντισταθμίσουν τη μείωση της αγοραστικής αξίας των χρημάτων τους.

Παράλληλα, προεξοφλούν ότι οι κεντρικές τράπεζες θα αυξήσουν τα επιτόκια.

Αντίθετα, όταν ανησυχούν για την επιβράδυνση της οικονομίας, αποδέχονται χαμηλότερες αποδόσεις, καθώς μειώνεται η ζήτηση για κεφάλαια και ενισχύεται η πιθανότητα χαλάρωσης της νομισματικής πολιτικής.

Ποιοι επηρεάζονται περισσότερο

Οι χώρες που εξαρτώνται περισσότερο από τις εισαγωγές ενέργειας φαίνεται να πλήττονται περισσότερο από τον πληθωρισμό.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις του ΟΟΣΑ, η Βρετανία είδε τη μεγαλύτερη αναθεώρηση προς τα πάνω στις προβλέψεις πληθωρισμού, γεγονός που εξηγεί και την έντονη άνοδο των αποδόσεων των ομολόγων της.

Αντίθετα, στον Καναδά, όπου οι πληθωριστικές πιέσεις αναθεωρήθηκαν ελάχιστα, οι αποδόσεις παρέμειναν σχεδόν σταθερές.

Οι διαφορές αυτές αναδεικνύουν τον κρίσιμο ρόλο της ενεργειακής εξάρτησης στη διαμόρφωση των αγορών.

Οι προσδοκίες για τα επιτόκια

Αρχικά, οι αγορές προεξοφλούσαν ότι οι κεντρικές τράπεζες, όπως η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ, θα σταματήσουν τη μείωση επιτοκίων ή ακόμη και θα τα αυξήσουν για να περιορίσουν τον πληθωρισμό.

Πλέον, όμως, το κλίμα αλλάζει. Οι επενδυτές αρχίζουν να θεωρούν πιθανότερη μια νέα μείωση επιτοκίων, αν η οικονομική δραστηριότητα επιβραδυνθεί σημαντικά.

Το αβέβαιο μέλλον

Η θεωρία υποστηρίζει ότι οι κεντρικές τράπεζες θα πρέπει να αγνοούν τις προσωρινές αυξήσεις των τιμών που οφείλονται σε προβλήματα προσφοράς, όπως η ενεργειακή κρίση.

Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη: η χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής εν μέσω πληθωρισμού ενέχει σοβαρούς κινδύνους.

Όσο περισσότερο διαρκεί η διαταραχή στην αγορά ενέργειας, τόσο αυξάνονται οι πιέσεις. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, μια παρατεταμένη κρίση θα μπορούσε να μειώσει την παγκόσμια ανάπτυξη και να ενισχύσει περαιτέρω τον πληθωρισμό.

Οι αγορές ομολόγων βρίσκονται εγκλωβισμένες ανάμεσα σε δύο αντικρουόμενες δυνάμεις, χωρίς σαφή κατεύθυνση.

Μέχρι να ξεκαθαρίσει το τοπίο στην ενέργεια και τη γεωπολιτική, η μεταβλητότητα θα παραμείνει.

Και οι επενδυτές θα συνεχίσουν να ισορροπούν σε ένα τεντωμένο σχοινί μεταξύ φόβου και προσδοκίας.