Το σκάνδαλο ΟΠΕΚΕΠΕ, η δεύτερη δικογραφία και το πολιτικό παράδοξο της Θεσσαλίας

Η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ επιστρέφει με ένταση στο πολιτικό σκηνικό, μετά τη διαβίβαση νέας δικογραφίας της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας στη Βουλή, η οποία συνοδεύεται από αίτημα άρσης ασυλίας για σειρά εν ενεργεία βουλευτών της Νέας Δημοκρατίας. Η έρευνα αφορά φερόμενο οργανωμένο σχήμα απάτης σε αγροτικές επιδοτήσεις, με πράξεις που τοποθετούνται χρονικά κυρίως γύρω στο 2021, ενώ στο υλικό της δικογραφίας περιλαμβάνονται και τηλεφωνικές συνομιλίες που φέρονται να καταγράφουν παρεμβάσεις υπέρ συγκεκριμένων δικαιούχων.

Η νέα εξέλιξη δεν αντιμετωπίζεται απλώς ως συνέχεια μιας ήδη ανοιχτής υπόθεσης, αλλά ως ποιοτική κλιμάκωση, καθώς στο επίκεντρο βρίσκονται πλέον όχι μόνο βουλευτές αλλά και πρώην κυβερνητικά στελέχη, με το νομικό πλαίσιο να αφορά αδικήματα που σχετίζονται με τα οικονομικά συμφέροντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως απάτη και απιστία. Η εμπλοκή της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας προσδίδει θεσμικό βάρος στην έρευνα, καθώς πρόκειται για ανεξάρτητο ευρωπαϊκό όργανο, γεγονός που περιορίζει τα περιθώρια πολιτικής διαχείρισης από την εκτελεστική εξουσία.

Στο εσωτερικό της Νέας Δημοκρατίας το κλίμα περιγράφεται ως ιδιαίτερα βαρύ, με την υπόθεση να αντιμετωπίζεται ως γκρίζα ζώνη μεταξύ θεσμικά οριακής πολιτικής εξυπηρέτησης και πιθανών ποινικών ευθυνών. Την ίδια ώρα, κυβερνητικές πηγές επισημαίνουν την ανάγκη τήρησης του τεκμηρίου αθωότητας, ενώ η πολιτική γραμμή που διαμορφώνεται κινείται στην κατεύθυνση της αναμονής των δικαστικών εξελίξεων πριν ληφθούν οριστικές αποφάσεις για το πολιτικό μέλλον των εμπλεκομένων.

Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης εμφανίζεται να επιλέγει μια στρατηγική θεσμικής αποστασιοποίησης, με έμφαση στην ταχεία διαλεύκανση της υπόθεσης από τη Δικαιοσύνη και την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, αποφεύγοντας παράλληλα βιαστικές πολιτικές κινήσεις που θα μπορούσαν να προκαλέσουν εσωκομματικές αναταράξεις. Οι εμπλεκόμενοι βουλευτές δεν απομακρύνονται αυτομάτως από τον πολιτικό σχεδιασμό, αλλά παραμένουν σε καθεστώς αναμονής έως ότου υπάρξει σαφής δικαστική εξέλιξη, με το ζήτημα της άρσης ασυλίας να λειτουργεί ως ενδιάμεσο θεσμικό στάδιο.

ΤΟ ΕΚΛΟΓΙΚΟ ΠΑΡΑΔΟΞΟ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

Στο επίκεντρο αυτής της νέας πολιτικής θύελλας βρίσκεται η περίπτωση της Θεσσαλίας, όπου η εκλογική επιρροή της Νέας Δημοκρατίας εμφανίζει τάσεις υποχώρησης μετά τις καταστροφικές πλημμύρες και τη συνολική διαχείριση κρίσεων του πρωτογενούς – κυρίως – τομέα στην περιοχή. Σε αυτό το περιβάλλον, οι νυν βουλευτές των τεσσάρων νομών της Θεσσαλίας θεωρούνται κρίσιμοι για την εκλογική επίδοση του κόμματος, καθώς διαθέτουν ισχυρά τοπικά δίκτυα και υψηλή προσωπική σταυροδοσία, στοιχεία που τους καθιστούν κομβικούς παράγοντες στις επόμενες εκλογικές αναμετρήσεις.

Η ίδια η δικογραφία, πέρα από το ποινικό της σκέλος, αναδεικνύει και τη λειτουργία ενός συστήματος τοπικής διαμεσολάβησης γύρω από τις αγροτικές επιδοτήσεις, όπου πολιτικά πρόσωπα φέρονται να παρεμβαίνουν υπέρ ψηφοφόρων, ενισχύοντας σχέσεις εξάρτησης μεταξύ διοίκησης, τοπικών κοινωνιών και πολιτικής εκπροσώπησης. Στο πολιτικό επίπεδο, αυτή η διάσταση ερμηνεύεται από ορισμένους ως ένδειξη ισχυρών πελατειακών δικτύων που δύσκολα αποδομούνται χωρίς εκλογικό κόστος.

Το δίλημμα που αναδεικνύεται για την κυβερνητική ηγεσία είναι σαφές. Μια ενδεχόμενη απομάκρυνση ή αποκλεισμός των εμπλεκομένων βουλευτών (όχι μόνον για το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ αλλά και για άλλες υποθέσεις όπως για παράδειγμα το πολύνεκρο δυστύχημα των Τεμπών όπου στο κάδρο των ευθυνών για τη μετέπειτα διαμόρφωση του χώρου της τραγωδίας βρίσκεται και ο πρώην υφυπουργός Χρ. Τριαντόπουλος) θα μπορούσε να επιφέρει σημαντική εκλογική απώλεια σε κρίσιμες περιφέρειες, την ώρα που η διατήρησή τους στα ψηφοδέλτια ενέχει πολιτικό και επικοινωνιακό κόστος λόγω της δικαστικής εκκρεμότητας. Με δεδομένο ότι δεν έχουν ακόμη ασκηθεί ποινικές διώξεις, η κυρίαρχη επιλογή φαίνεται να παραμένει η αναμονή των θεσμικών εξελίξεων. Ωστόσο, τα «χαμηλά δημοσκοπικά βαρομετρικά» δεν αφήνουν πολλά περιθώρια για δραματικές μεταβολές στις εκλογές λίστες που ίσως κάποιοι επιθυμούν, ενώ ήδη ο πρώην υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων κ. Κώστας Τσιάρας ξεκαθάρισε δημόσια πως θα είναι εκ νέου υποψήφιος.

Παρότι λοιπόν στον Θεσσαλικό κάμπο με τον έναν ή τον άλλο τρόπο αυτή τη στιγμή έχουν εμπλοκή σε ζητήματα που διερευνώνται από τη δικαιοσύνη συνολικά έξι βουλευτές (μέχρι στιγμής καθότι φημολογείται εντόνως ότι εκκρεμεί η αποστολή και άλλης δικογραφίας από την ευρωπαϊκή εισαγγελία), άπαντες προεξοφλούν ότι οι επόμενες βουλευτικές εκλογές θα τους βρουν να κυνηγούν πάλι την ψήφο ως υποψήφιοι…

Α.Ρ.