Το σαφές του «εξωστρεφές»

Ναι, είναι λάθος. Ή μήπως φροϋδικό ολίσθημα; Ένα λεκτικό λάθος, γραπτό ή προφορικό, καθόλου τυχαίο, που μας αποκαλύπτει μια αλήθεια ή κάτι το απαγορευμένο; Γοητευτικό και τρομακτικό αυτό το ολίσθημα… λένε ότι είναι ο μεγαλύτερος φόβος κάθε ανθρώπου που πρόκειται να μιλήσει δημόσια. Ο Φρόιντ δηλαδή το είπε.

Ε, εγώ είμαι επιρρεπής στα λάθη. Λεκτικά και μη. Παραλίγο να μην πάρω πτυχίο νομικής για ένα τέτοιο. Έδινα εργατικό, τελευταίο μάθημα, το θέμα ήταν οι μαζικές απολύσεις και το 20% που απαιτεί ο νόμος. Έ, εγώ έκανα λάθος στην πράξη, την αριθμητική. Ευτυχώς ο καθηγητής είχε ευρύ πνεύμα. Σκεφτόταν out of the box που λέμε (sic) και αποφάσισε ότι η θεωρητική μου κατάρτιση δεν υπολείπεται της πρακτικής. Είδε την ουσία. Με έβγαλε στον κόσμο. Μου έδωσε το πτυχίο. Θα τα κατάφερνα φαντάστηκε σε έναν κόσμο τυπολάτρη. Μάλλον.

Πρόσφατα, ερωτήθηκα τι έχω σπουδάσει. «Κούκλα μου εσύ, είπαμε;», «κουκλίτσα μου εσύ, είπαμε;», κορίτσι μου εσύ, είπαμε;»… δεν το συγκράτησα… ποτέιτο ποτάτο. Άλλωστε, αυτό που με γοήτεψε εμένα από τη νομική επιστήμη ήταν το σημείο της ποιοτικής διαφοράς. Του άρθρου 44 του ΠΚ περί υπαναχώρησης· της δεύτερης ευκαιρίας που δίνει ο νόμος στο δράστη. Είναι το σημείο, χρονικό και ποιοτικό, κατά το οποίο έχει επέλθει η αλλαγή της αντικειμενικής κατάστασης και από το οποίο δεν μπορείς πλέον, ακόμη και να θες, να επιστρέψεις στο status quo ante… Το θέμα είναι η αλλαγή στο επίπεδο κινδύνου, αν βρίσκεσαι σε στάδιο όπου το αποτέλεσμα μπορεί να επέλθει αυτόματα ή ανεξάρτητα από τη θέληση του δράστη. «Τώρα τι να το κάνω;», σου λέει ο νομοθέτης κάπως σαν τον Οικονομόπουλο… «πέντε λεπτά πριν πεθάνω, συγκινήθηκες και απαιτείς κι από πάνω». Μ΄ αρέσει να μπλέκω τα επίπεδα, της κουλτούρας και της υποκουλτούρας. Να μπλέκω και να τα μπλέκω, γενικώς – και σ΄ αυτό επιρρεπής είμαι.

Ε, αυτό το «κούκλα, κουκλίτσα, κορίτσι μου εσύ είπαμε» είναι ένα ωραίο παράδειγμα ποιοτικής διαφοράς. Ειδικά αν συνδυαστεί «με το ξέρεις ποιος είμαι εγώ;». Και το άρθρο 44 να μην ξέρεις, καταλαβαίνεις. Το είπε και ο Νίτσε… ευφυία είναι να ξέρεις πότε να αποχωρείς. Όχι να υπαναχωρείς – πλάκα έχει, τώρα το σκέφτηκα το λογοπαίγνιο. Απλά μας το είπε με συνοπτικό λόγο και δεν εξήγησε για σημεία ποιοτικής διαφοράς κτλ. Μάλλον θεωρούσε ότι απευθύνεται σε έξυπνους ακροατές και αναγνώστες, με πτυχία. Μπορεί να ήταν και νάρκισσος, να θεωρούσε το πλήθος υποδεέστερο, οπότε όποιος κατάλαβε-κατάλαβε· η εξουσία της αυθεντίας βλέπεις…

Anyways, που λέει και ένα φίλος… και αυτό λάθος είναι, τυπικά και λόγια, το anyways.

Το σημείο της ποιοτικής διαφοράς λοιπόν με απασχόλησε πολύ στη ζωή. Και η συγκυρία· το τυχαίο, η τυχαιότητα. Όλο το χωροχρονικό του πράγματος. Το πώς τα πράγματα αλλάζουν άρδην, να μην χρησιμοποιώ συνέχεια τις ίδιες λέξεις – είμαι και απόφοιτος νομικής η κουκλίτσα. Το πώς είναι να σε θέλουν ή όχι οι συγκυρίες. Το αν τις καταλαβαίνεις, τις ευκαιρίες την ώρα που έρχονται και αρπάζεις την τύχη από τα μαλλιά. Και αυτό ως ευφυΐα περιγράφεται. Δεν το είπε ο Νίτσε, αλλά και τι έγινε;.

Έ, ούτε αυτό το κάνω. Και τα δύο δηλαδή· ούτε οι συγκυρίες με θέλουν ούτε εγώ τις αρπάζω. Μια συνέβη πριν πολλά χρόνια. Είχα μια πολύ μεγάλη υπόθεση και μου τηλεφώνησαν να βγω να μιλήσω στο Mega – μεσουρανούσε τότε στο primetime – για δέκα λεπτά. «Δεν εξυπηρετεί σε κάτι την υπόθεση» είπα. Η έκπληξη από τη άλλη άκρη της τηλεφωνικής γραμμής ήταν τεράστια. «Νομίζω ότι δεν καταλαβαίνετε τι σας προσφέρουμε». Με θεώρησε ο δημοσιογράφος ηλίθια. Μπορεί και να κώλωσα. Μάλλον δηλαδή… μήπως πέσω σε κανένα  φροϋδικό ολίσθημα. Αλλά την υπόθεση σίγουρα δεν την εξυπηρετούσε η πρόταση. Εξυπηρετούσε τα νούμερα της τηλεθέασης και την προβολή τη δική μου. Πρόσφατα, μετά από πολλά χρόνια, συνέβη η άλλη. Μια πρόταση να εκμεταλλευτώ μια συγκυρία. Εδώ τα πράγματα ήταν πιο σύνθετα. Και δεν «εξυπηρετούσε την υπόθεση» εννοώ τη σωστή λειτουργία του εν λόγω συστήματος, και δεν θα ήταν ηθικό – τουλάχιστον κατά τον δικό μου αξιακό χάρτη – να εκμεταλλευτώ το λάθος και τη λάθος συγκυρία ενός άλλου. Και κώλωσα· μάλλον πάλι. Ε, αυτά το σύστημα δεν τα συγχωρεί. Και κυρίως οι άνθρωποι που αρπάζουν τις ευκαιρίες. Αυτοί ειδικά που τους θέλησαν οι πιο τρελές συγκυρίες…

Πρόσφατα, παρακολούθησα μια ακαδημαϊκή διάλεξη. Ο καθηγητής έλεγε έντονα στους φοιτητές τους να είναι διαφορετικοί, μόνο έτσι θα ξεχωρίσουν. Προφανώς και εκείνος διαφορετικός θα ήταν, κάτι θα ήξερε. Δίκιο έχει. Όλοι μπορούν να κάνουν το βασικό. Το αναμενόμενο. Αυτό που κάνει ο μέσος συνετός και μορφωμένος άνθρωπος.

Ε, εγώ δεν μπορώ. Να κάνω το βασικό. Της μέσης συνετής και μέσης μορφωμένης κουκλίτσας. Από μικρή τα πιο χαζά λάθη έκανα. Μπορεί να διάβαζα και λάθος την εκφώνηση της άσκησης… «Σπεύδε βραδέως» μου έγραφε πάντα με κόκκινο ο καθηγητής μου στα αρχαία. Δίκιο είχε. Αλλά έχει και ένα όριο, ένα σημείο ποιοτικής διαφοράς βρε παιδί μου. Πόσο αργά και βασανιστικά; Πόσο υπομονετικά και υποτελειακά (δεν υπάρχει η λέξη, το ξέρω); Αυτή τη διαφορά δεν προσπαθούμε να κάνουμε άλλωστε; Είπαμε γουστάρουμε τους διαφορετικούς…  Όντως όμως;

Πάντως τους μνημονεύουμε τους διαφορετικούς και μεγάλους άνδρες, όπως τον Νίτσε ή τον Καμύ. Από τα ωραία του Καμύ είναι το «Μην περπατάς πίσω μου, μπορεί να μην ηγούμαι. Μην περπατάς μπροστά μου, μπορεί να μην ακολουθώ. Απλώς περπάτα δίπλα μου και γίνε ο φίλος μου». Βέβαια αυτά συνήθως τα λένε οι κατώτεροι στους ανώτερους ιεραρχικά. Αυτός που ηγείται σιγά να μην καταναλώνει χρόνο για δει που είναι ο άλλος. Πίσω είναι; Δίπλα είναι; Τι σημασία έχει αφού εσύ είσαι πρώτος.

…

ΥΣ.1 Να θυμηθώ – κατά τη Ντένυ Μαρκορά – να σταματήσω να μαλώνω τον γιο μου όταν κάνει τέτοια χαζά λάθη· μάλλον από βαρεμάρα τα κάνει γιατί το μυαλό του τρέχει με άλλη ταχύτητα, σε άλλη διάσταση. Δεν μπορείς να τα έχεις όλα. Είναι νομοτέλεια. Επέλεξε την προτεραιοποίηση λοιπόν.

ΥΣ.2. Το αφιερώνω, το παρόν, στην Φανή ΑΡΙΣΤΗ γυναίκα. Έτσι, γιατί το χρωστούσα. Και γιατί εγώ θα συνεχίσω να κάνω λάθη. Το εύχομαι δηλαδή. Αλλιώς θα έχω πεθάνει. Θα με έχει εκμηδενίσει το σύστημα… Άλλωστε σιχαίνομαι τις άριστες γυναίκες· τις θεωρώ τόσο κατώτερες.

Εύη Μποτσαροπούλου